تبیین رفتارِ خوردن بر اساس سیستم های مغزی-رفتاری؛ نقش میانجی‌گری تنظیم هیجانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

3 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف، تبیین رفتارِ خوردن بر اساس سیستم های مغزی-رفتاری و کارکردهای اجرایی و نقش میانجیگری تنظیم هیجانی انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری پژوهش کلیه زنان و مردان بین 30 تا 40 سال شهر تهران در سال 1400 بودند که از میان آن‌ها 190 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای تصادفی به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. در این پژوهش از ابزارهای رفتار خوردن (داچ، 1986)، سیستم مغزی-رفتاری (جکسون، 2009) و تنظیم شناختی هیجانی (گارنفسکی و کرایج، 2006) استفاده شد. به منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار Amos-V8.8 استفاده گردید. به‌منظور تحلیل داده‌های پژوهش از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مدل پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است. یافته‌ها: همچنین نتایج نشان داد ضریب استاندارد مسیر مستقیم بین رفتار خوردن و 5 زیرمقیاس سیستم مغزی-رفتاری یعنی سیستم فعال‌سازی رفتار (196/0)، سیستم بازداری رفتار (217/0) و گریز (256/0) با سطح معناداری کمتر از 05/0 و جنگ (436/0) و انجماد (379/0) با سطح معناداری کمتر از01/0 معنادار هستند بنابراین سیستم مغزی-رفتاری به صورت مثبت و معنادار رفتار خوردن را پیش‌بینی می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که سیستم مغزی-رفتاری، رفتار خوردن را با میانجی‌گری تنظیم شناختی هیجانی به صورت مثبت و معنادار پیش‌بینی می‌کند. بنابراین سیستم های مغزی رفتاری و تنظیم هیجانی، نقش مهمی در پیش بینی رفتارهای خوردن افراد دارای اضافه وزن و چاقی ایفا می کند که در برنامه های پیشگیری و درمانی لازم است مد نظر قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها


پاکیزه، علی.، و بهزادفر، مریم. (1397). نقش سیستم پاداش مغز در اضافه وزن و چاقی: بررسی نقش واسطه گری غذا خوردن هیجانی در رابطه ی بین حساسیت به پاداش و اضافه وزن. مجله روانشناسی سلامت، 7 (1)، 20-7.
حاتمیان، پیمان.، و وفاپور، حسنا. (1399). پیش بینی رفتارها و نگرش های خوردن ناسالم بر اساس بدتنظیمی هیجان و واکنش های ناکارآمد در دانش آموزان دختر 14 تا 20 ساله. مجله افق توسعه آموزش علوم پزشکی، 11 (1)، 16-25.
حسنی، جعفر.، صالحی، سامرند.، و رسولی آزاد، مراد. (1391). خصوصیات روان سنجی پرسشنامه پنج عاملی جکسون: مقیاس های نظریه ی تجدید نظر شده حساسیت به تقویت. فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختی، 6 (3)، 73-60.
خداپناه، مژده.، سهرابی، فرامرز.، احدی، حسن.، و تقی‌لو، صادق. (1397). مدل ساختاری سیستم مغزی ـ رفتاری، تکانشگری،ناگویی هیجانی و تنظیم شناختی هیجان با رفتار خوردن. فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقا سلامت ایران، 6 (3)، 251-265.
رهبری غازانی، نسرین.، و باباپور، جلیل. (1397). نقش سیستم‌های مغزی رفتاری و راهبردهای مثبت و منفی تنظیم شناختی هیجان در پیش-بینی نشانگان افسردگی بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. مجله علوم پزشکی رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران، 25 (10)، 61-70.
شهسواری، مهستی.، فتحی آشتیانی، علی.، و رسول زاده طباطبایی، سیدکاظم. (1396). مقایسه ویژگی های شخصیتی و رفتار خوردن در زنان با شاخص توده بدنی بالا و طبیعی. مجله یافته، 19 (1)، 19-8.
صالحی فدردی، جواد.، مداح شورچه، راحله.، و نعمتی، محسن. (1390). مقایسه ساختار انگیزشی و سبک های خوردن در زنان مبتلا به اضافه وزن و چاقی و دارای وزن طبیعی. مجله اصول بهداشت روانی، 13 (50)، 19-3.
کچویی، محسن.، مرادی، علیرضا.، کاظمی، آمنه سادات.، و قنبری، زینب. (1395). نقش متمایز کننده تنظیم هیجان و تکانشگری در انواع مختلف الگوهای خوردن ناسالم. دو ماهنامه فیض، 20 (4)، 283-260.
References
Armony, J., & Vuilleumier, P. (Eds.). (2013). The Cambridge handbook of human affective neuroscience. Cambridge university press.‏
Azarfar, A., Ahmed, A., & Bég, S. (2021). Prevalence of anxiety, depression, sleep disturbance, fibromyalgia, obesity, and gastroesophageal disease in patients with rheumatic diseases. Current Rheumatology Reviews, 17(2), 252-257.‏
Batterink, L., Yokum, S., & Stice, E. (2010). Body mass correlates inversely with inhibitory control in response to food among adolescent girls: an fMRI study. Neuroimage, 52(4), 1696-1703.‏
Chang, E. C., Kahle, E. R., Elizabeth, A. Y., & Hirsch, J. K. (2014). Behavioral Inhibition System and Behavioral Activation System (BIS/BAS) motives and loneliness as predictors of eating disturbances in female college students: Interpersonal context matters. Journal of Social and Clinical Psychology, 33(3), 250.‏
De Cock, N., Van Lippevelde, W., Goossens, L., De Clercq, B., Vangeel, J., Lachat, C., ... & Van Camp, J. (2016). Sensitivity to reward and adolescents’ unhealthy snacking and drinking behavior: the role of hedonic eating styles and availability. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 13(1), 1-11.‏
Donofry, S. D., Stillman, C. M., & Erickson, K. I. (2020). A review of the relationship between eating behavior, obesity and functional brain network organization. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 15(10), 1157-1181.‏
Duarte, A. C., Matos, A. P., & Marques, C. (2015). Cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: gender's moderating effect. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 165, 275-283.‏
Evers, C., Marijn Stok, F., & de Ridder, D. T. (2010). Feeding your feelings: Emotion regulation strategies and emotional eating. Personality and social psychology bulletin, 36(6), 792-804.‏
Fetissov, S. O., & Hökfelt, T. (2019). On the origin of eating disorders: altered signaling between gut microbiota, adaptive immunity and the brain melanocortin system regulating feeding behavior. Current Opinion in Pharmacology, 48, 82-91.‏
Fritz, M. M., Armenta, C. N., Walsh, L. C., & Lyubomirsky, S. (2019). Gratitude facilitates healthy eating behavior in adolescents and young adults. Journal of Experimental Social Psychology, 81, 4-14.‏
Gorin, A. A., Gokee LaRose, J., Espeland, M. A., Tate, D. F., Jelalian, E., Robichaud, E., ... & Wing, R. R. (2019). Eating pathology and psychological outcomes in young adults in self-regulation interventions using daily self-weighing. Health Psychology, 38(2), 143.‏
Herwig, U., Opialla, S., Cattapan, K., Wetter, T. C., Jäncke, L., & Brühl, A. B. (2018). Emotion introspection and regulation in depression. Psychiatry Research: Neuroimaging, 277, 7-13.‏
Jebeile, H., Cardel, M. I., Kyle, T. K., & Jastreboff, A. M. (2021). Addressing psychosocial health in the treatment and care of adolescents with obesity. Obesity, 29(9), 1413-1422.‏
Jonker, N. C., Bennik, E. C., & de Jong, P. J. (2018). Reinforcement sensitivity and restrained eating: the moderating role of executive control. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 23(3), 321-329.‏
Kabir, A., Miah, S., & Islam, A. (2018). Factors influencing eating behavior and dietary intake among resident students in a public university in Bangladesh: A qualitative study. PloS one, 13(6), e0198801.‏
Loxton, N. J. (2018). The role of reward sensitivity and impulsivity in overeating and food addiction. Current Addiction Reports, 5(2), 212-222.‏
Monnery-Patris, S., Rigal, N., Peteuil, A., Chabanet, C., & Issanchou, S. (2019). Development of a new questionnaire to assess the links between children's self-regulation of eating and related parental feeding practices. Appetite, 138, 174-183.‏
Oliva, R., Budisavljević, S., Castiello, U., & Begliomini, C. (2021). Neuroanatomical Correlates of Binge-Eating Behavior: At the Roots of Unstoppable Eating. Brain Sciences, 11(9), 1162.‏
Tull, M. T., Gratz, K. L., Latzman, R. D., Kimbrel, N. A., & Lejuez, C. W. (2010). Reinforcement sensitivity theory and emotion regulation difficulties: A multimodal investigation. Personality and Individual Differences, 49(8), 989-994.‏
Zhou, M., Zhang, N., Zhang, M., & Ma, G. (2020). Culture, eating behavior, and infectious disease control and prevention. Journal of Ethnic Foods, 7(1), 1-7.‏