پیش بینی تکانشگری در نوجوانان براساس صفات شخصیت و مهارت های حل مسئله اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گروه روانشناسی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، واحد ملارد، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر پیش بینی تکانشگری در نوجوانان بر اساس صفات شخصیت و مهارت های حل مساله اجتماعی بود. روش پژوهش: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه­ آماری پژوهش را دانش­آموزان دختر متوسطة اول و دوم مدارس منطقه 10 شهر تهران در سال 1398 به تعداد 600  نفر تشکیل دادند. حجم نمونه با استفاده از روش کوکران به مقدار 155 نفر به دست آمد. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه تکانشگری بارات (1959)، ویژگی های شخصیتی نئوکاستا و مک کری (1992) و مهارت های حل مساله اجتماعی دزوریلا و همکاران (2002) بودند. تجزیه و تحلیل اطلاعات به­دست آمده از اجرای پرسشنامه­ها در دو بخش توصیفی و استنباطی ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد مؤلفه­های حل مسئله اجتماعی در مجموع 3/34 درصد از واریانس تکانشگری را در نوجوانان تبیین نموده است؛ همچنین از بین مؤلفه­های حل­مسئله اجتماعی، جهت­گیری مثبت نسبت به مسئله به صورت منفی و جهت­گیری منفی و سبک تکانشی/ بی­دقتی آن به صورت مثبت و معنادار تکانشگری در نوجوانان را پیش­بینی می­کند. همچنین با ورود صفات شخصیت در معادله پیش بینی و با کنترل اثر مؤلفه­های حل­مسئله اجتماعی، مقدار واریانس تبیین شده تکانشگری 8/5 درصد افزایش یافته است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش مشخص کرد که از بین صفات شخصیت، روان رنجورخویی به صورت مثبت و برونگرایی و توافق پذیری به صورت منفی و معنادار تکانشگری را در نوجوانان پیش­بینی می­کنند.

کلیدواژه‌ها


احمدی، حشمت الله.، و داوری، رحیم. (1398). مدل ساختاری ویژگی های شخصیتی با میانجیگری معنویت در گرایش به خودکشی و سو مصرف مواد. فصلنامه اندیشه و رفتار در روانشناسی بالینی، 51(11): 77-67.
اختیاری، حامد.، رضوان فرد، مهرناز.، و مکری، آذرخش. (1387). تکانشگری و ابزارهای گوناگون ارزیابی آن: بازبینی دیدگاه ها و بررسی های انجام شده. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 14 (3): 257-247.
برنا، محمدرضا.، حمید، نجمه.، و حیاتی، داود (1395). نقش پیش­بینی کنندگی ویژگی­های شخصیت، راهبردهای شناختی تنظیم هیجان، سبکهای دلبستگی و سیستمهای مغزی-رفتاری در آمادگی فعال و غیرفعال به اعتیاد و تکانشگری. فصلنامه علمی-پژوهشی اعتیادپژوهی، ۱۰ (۳۷)، 174-151.
بیرامی، منصور.، هاشمی نصرت آباد، تورج.، علیزاده گورادل، جعفر.، و علیزاده، حکیمه. (1391). پیش­بینی توان حل مسأله اجتماعی بر اساس سبک­ های شناختی در جمعیت دانشجویی. دوفصلنامه علمی-پژوهشی شناخت اجتماعی، 1(1): 77-84.‎
تیموری، سعید.، رمضانی، فاطمه.، و یزدان پناه، فرشته. (1398). رابطه سیستم های مغزی رفتاری و تکانشگری با رفتارهای جنسی پرخطر. نشریه رویش روان شناسی، 8 (10): 54-47.
حکمی، محمد.، شمس اسفندآباد، علی.، و شامحمدی، فاروق. (1390). مقایسه صفات شخصیت، تکانشگری وجهت گیری مذهبی در میان افراد عادی و زندانیان، فصلنامه پژوهش اجتماعی. 4 (4): 112-105.
شولتز، دوان پی.، و شولتز، سیدنی آلن. (1398). نظریه های شخصیت. ترجمه یحیی سید محمدی. تهران: انتشارات ویرایش (انتشار اثر به زبان اصلی، 2011).
عسگری، محمد.، و متینی، اعظم. (1399). تاثیر آموزش تنظیم هیجان به روش گراس بر تکانشگری دانشجویان سیگاری. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 42 (12): 230-205.
عظیمی، نگین.، حسنوندی، صبا.، ولی زاده، مهدی.، و حمید، نجمه. (1390). رابطه عوامل مدل پنج عاملی شخصیت و تکانشگری کلی، حرکتی، شناختی و بی برنامگی. اولین همایش ملی علوم شناختی در تعلیم و تربیت.
گروسی فرشی، میرتقی.، قاضی طباطبایی، محمود.، و مهریار، امیرهوشنگ. (13981). کاربرد آزمون جدید شخصیتی نئو و بررسی تحلیلی ویژگی ها و ساختار عاملی آن در بین دانشجویان دانشگاه های ایران. مجله دانشگاه الزهرا، 39 (5): 17-3.
مخبری، عادل.، درتاج، فریبا.، و دره کردی، علی. (1390). بررسی شاخص های روان سنجی و هنجاریابی پرسشنامه توانایی حل مساله اجتماعی. مجله اندازه گیری تربیتی، 1(4): 72-55.
نجاتی، وحید.، و ملکی، قیصر. (1391). رابطه بین تکانشگری و تامل گرایی با عملکرد حل مساله. مجله تحقیقات علوم پزشکی زاهدان، 14 (1): 76-63.
یونسی، حمیده. (1400). نقش ابعاد کارکرد خانواده در پیش بینی کنندگی رفتارهای پرخطر جنسی و تکانشگری دانش آموزان دختر مقطع دبیرستان شهر علی آباد کتول. فصلنامه مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری، 8 (1): 62-49.
References
  Ahn, J., Lee, S. L., & Kwon, J. (2020). Impulsive buying in hospitality and tourism journals. Annals of Tourism Research, 82, 102764.‏
Buelow, M. T., & Cayton, C. (2020). Relationships between the big five personality characteristics and performance on behavioral decision making tasks. Personality and Individual Differences, 160, 109931.‏
Cong, K. N., & My, L. N. T. (2020). Development and psychometric properties of a social problem solving test for adolescents. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 38(1), 76-95.‏
De Bortoli, D., da Costa Jr, N., Goulart, M., & Campara, J. (2019). Personality traits and investor profile analysis: A behavioral finance study. PloS one, 14(3), e0214062.‏
Hawi, N., & Samaha, M. (2019). Identifying commonalities and differences in personality characteristics of Internet and social media addiction profiles: traits, self-esteem, and self-construal. Behaviour & Information Technology, 38(2), 110-119.‏
Kaltenegger, H. C., Låftman, S. B., & Wennberg, P. (2019). Impulsivity, risk gambling, and heavy episodic drinking among adolescents: A moderator analysis of psychological health. Addictive behaviors reports, 10, 100211.‏
Khanh, N. C. (2019). Development of the teacher rating scale of interpersonal problem solving in adolescents. Current Psychology, 1-10.‏
Kidd, C., & Loxton, N. J. (2021). A narrative review of reward sensitivity, rash impulsivity, and food addiction in adolescents. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 110265.‏
Lazuras, L., Ypsilanti, A., Powell, P., & Overton, P. (2019). The roles of impulsivity, self-regulation, and emotion regulation in the experience of self-disgust. Motivation and Emotion, 43(1), 145-158.‏
Lockwood, J., Townsend, E., Daley, D., & Sayal, K. (2020). Impulsivity as a predictor of self-harm onset and maintenance in young adolescents: a longitudinal prospective study. Journal of affective disorders, 274, 583-592.‏
Machida, K., & Johnson, K. A. (2019). Integration and segregation of the brain relate to stability of performance in children and adolescents with varied levels of inattention and impulsivity. Brain connectivity, 9(9), 711-729.‏
Shahjehan, A., & Qureshi, J. A. (2019). Personality and impulsive buying behaviors. A necessary condition analysis. Economic research-Ekonomska istraživanja, 32(1), 1060-1072.‏
Sindermann, C., Elhai, J. D., & Montag, C. (2020). Predicting tendencies towards the disordered use of Facebook's social media platforms: On the role of personality, impulsivity, and social anxiety. Psychiatry Research, 285, 112793.‏
Tisu, L., Lupșa, D., Vîrgă, D., & Rusu, A. (2020). Personality characteristics, job performance and mental health: the mediating role of work engagement. Personality and Individual Differences, 153, 109644.‏