الگوی ساختاری تعهد زناشویی براساس‌ الگوهای ارتباطی در زنان: نقش واسطه‌ای هوش هیجانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

2 دانشیار گروه مشاوره، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

3 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسالمی، واحد رودهن، رودهن، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین الگوی ساختاری تعهد زناشویی بر اساس‌ الگوهای ارتباطی در زنان با نقش واسطه‌ای هوش هیجانی بود. روش: روش پژوهش همبستگی و جامعه آماری کلیه زنان متأهل مراجعه ‌کننده به مراکز مشاوره تهران در سال 1397 بود. به این صورت که در انتخاب مراکز مشاوره از نمونه گیری تصادفی ساده به قید قرعه استفاده شد. بدین منظور ابتدا شهر تهران به پنج منطقه شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز تقسیم شد؛ سپس از هر منطقه سه مرکز مشاوره به شکل تصادفی و به قید قرعه انتخاب و بر اساس نرم ‌افزار سمپل پاور 300 زن انتخاب شدند. سپس پرسشنامه تعهد زناشویی آدامز و جونز (1997)، پرسشنامه الگوهای ارتباطی زوجین کریستنسن و سولاوای (1984)، و پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن (2002) تکمیل و داده‌ها با استفاده از معادلات ساختاری اسمارت پلاس تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که الگوی ساختاری می‌تواند تعهد زناشویی را بر اساس الگوهای ارتباطی (41/0=‌β‌‌، 01/0=P) با میانجی‌گری هوش هیجانی پیش‌بینی کند و از برازش مطلوبی برخوردار است. مسیر مستقیم الگوهای ارتباطی (57/0=‌β‌‌، 01/0=P) و هوش هیجانی (28/0=‌β‌‌، 05/0=P) بر تعهد زناشویی معنادار و مسیر غیرمستقیم نشان داد که الگوهای ارتباطی(51/0=‌β‌‌، 01/0=P) با میانجیگری هوش هیجانی بر تعهد زناشویی شدت اثر مطلوبی داشته است. نتیجه‌گیری: برای انسجام و خَلق رابطه زناشویی مطلوب، می‌توان با تقویت هوش هیجانی هریک از زوج‌ها، نوع سبک الگوهای ارتباطی و تقابل عناصر درون روانی آن‌ها، روابط زوج‌ها را بهبود بخشید.

کلیدواژه‌ها


آذرنیک، مینا.، و آقایی، اصغر .(1394). پیش‌بینی کیفیت روابط زناشویی بر اساس مؤلفه‌های هوش هیجانی (خوش‌بینی/ تنظیم هیجان، ارزیابی از هیجانات، مهارت‌های اجتماعی و کاربرد هیجانات) در زوجین شهر اصفهان. دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی. دانشگاه تربت‌حیدریه.
اکبری، مهرداد.، پوراعتماد، حمیدرضا.، و صالح صدق‌پور، بهرام. (1389). تأثیر برنامه مداخله ای-آموزشی جرات ورزی، حل مسئله و حرمت خود بر هوش هیجانی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 4(1 پیاپی13): 52-64
بحری، سیده لیلا.، و محمدی، نوراله. (1394). تحلیل عاملی تأییدی مقیاس انتقاد و درگیری عاطفی خانواده. خانواده پژوهی، 11(41): 87-101.
تریوه، بهزاد.، کریمی، کیومرث.، اکبری، مریم.، و مرادی، امید. (1399). الگوی ساختاری تعهد زناشویی بر اساس باورهای ارتباطی زناشویی، درگیری عاطفی و انتقاد در خانواده: نقش واسطه­­ای صمیمیت زناشویی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 14(1 پیاپی53): 139-158
شفیعی، زهرا.، و محمدی، رحمت‌الله. (1396). پیش‌بینی کیفیت رابطه زناشویی بر اساس ابعاد هوش هیجانی در زنان و مردان متأهل و همسرانشان. فصلنامه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 12(41): 91-106
شهرستانی، ملیحه.، دوستکام، محسن.، رهباردار، حمید و مشهدی، علی بینی پیش. (1391). رضایتمندی زناشویی از روی متغیرهای باورهای ارتباطی و صمیمیت زناشویی در زنان متقاضی طلاق و عادی شهر مشهد. زن و فرهنگ، 4(14): 19-41
رجبی، غلامرضا.، عباسی، قدرت.، سودانی، منصور.، و اصلانی، خالد. (1395). اثربخشی آموزش پیش از ازدواج به شیوه برنامه آگاهی و انتخاب میان فردی بر باورهای ارتباطی دانشجویان مجرد. مجله مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 6(1): 97-79.
دمیری، حجت.، حیدریان، معصومه.، احمدی، وحید.، و برهانی، لیلا. (1393). رابطه سبک‌های شخصی و هوش هیجانی با رضایت‌مندی زناشویی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ۲۲ (۵): ۳۵-۴۴
دﻫﺸﻴﺮی، ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ. (1381). ﻫﻨﺠﺎرﻳﺎﺑﻲ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﺔ ﺑﻬﺮ ﻫﻴﺠﺎﻧﻲ ﺑﺎر- ان. پایان‌نامۀ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ارﺷﺪ روانﺷﻨﺎﺳﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻼﻣﻪ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﻳﻲ، دانشکده ﻋﻠﻮم ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ و روانﺷﻨﺎﺳﻲ
صمدزاده، منا.، شعیری، محمدرضا.، مهدویان، علیرضا.، و جاویدی، نصیرالدین. (1392). پرسشنامه  الگوهای ارتباطی: اعتبار و روایی. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 4(1 پیاپی 1): 116-123
فتح اله زاده، نوشین.، میرصیفی فر، لیلا.، کاظمی، مرضیه.، سعادتی، نادره. و نوابی نژاد، شکوه. (1396). اثربخشی غنی‌سازی زندگی زناشویی بر اساس نظریه انتخاب بر کیفیت روابط زناشویی و صمیمیت زوجین. روانشناسی کاربردی، 3(43): 353-372
قزلسفلو، مهدی. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر تعهد زناشویی و مقایسه تأثیر مشاوره زوجی مبتنی بر این عوامل با مشاوره زوجی بر اساس واقعیت درمانی بر تعهد و رضایت زناشویی. رساله دکتری مشاوره خانواده، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان.
کردی، معصومه.، اصلانی، خالد.، و امان الهی، عباس. (1396). صمیمیت جنسی و اعتماد به‌عنوان تعدیل‌کننده‌های رابطه سبک دلبستگی ایمن و تعهد زناشویی. روانشناسی کاربردی، 11(3پیاپی43): 351-333
نامنی، ابراهیم.، عباسی، فاطمه.، و زارعی، احمد. (1395). پیش‌بینی تعهد زناشویی بر اساس سبک عشق‌ورزی و باورهای ارتباطی. رفاه اجتماعی، 16(60): 87-107
نوروزی، سوده.، رضاخانی، سیمین دخت.، و وکیلی، پریوش. (1398). رابطه علّی بین چشم‌انداز زمان و بی‌ثباتی ازدواج با نقش میانجیگری الگوهای ارتباطی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 13(3 پیاپی51): 433-451
محمدی، بهناز.، حیدرنیا، احمد.، و عباسی، هادی. (1395). پیش‌بینی تعهد زناشویی بر اساس صمیمیت زناشویی و بخشودگی. رویش روانشناسی، 3(16): 31- 50
مؤمنی، خدامراد.، کاووسی، سکینه.، و امانی، رزیتا. (1394). پیش‌بینی تعهد زناشویی بر اساس تمایزیافتگی خود، همبستگی و انطباق‌پذیری خانواده و صمیمیت زناشویی. آسیب‌شناسی، مشاوره و غنی‌سازی خانواده، 1(۲): ۴۶-۵۸
 
 
References
Aneesa, A., Najma, I. M., & Noreen, A. K. (2013). Family communication and family system as the predictors of family satisfaction in adolescents. Journal of Psychology, 10(6): 258- 264
Bar-On, R., & Parker, J. (2000). The Handbook of Emotional Intelligence: Theory, Development, Assessment, and Application at Homne, School, and in the Workplace.  San Francisco: Jossey-Bass.
Clyde, T. L., Hawkins, A. J., & Willoughby B. J. (2020).  Revising premarital relationship interventions for the next generation. Journal of Marital and Family Therapy. 46(1): 149-164 
Dew, J., &   Jackson, M. (2018). Commitment and Relationship Maintenance Behaviors as Marital Protective Factors during Economic Pressure. Journal of Family and Economic Issues, 39(2); 191-204
Johnson, M. D., Lavner, J. A., Barton, A. W., Stanley, S. M., & Rhoades, G. K. (2020). Trajectories of relationship confidence in intimate partnerships. Journal of Family Psychology, 34(1): 24–34
Hatch, S. G., Dowdle, K. K., Aaron, S. C., & Braithwaite, S. R. (2018). Marital text: A feasibility study. The Family Journal, 2: 351357 
Hou, Y., Jiang F., & Wang, X. (2019). Marital commitment, communication and marital satisfaction: An analysis based on actor–partner interdependence model. International Journal of Psychology, 54(3); 369-376
Marchal, J. P., Maurice S, H., Trotsenburg, A. P., & Grootenhuis, M.A. (2017). Mothers and fathers of young Dutch adolescents with Down syndrome: Health related quality of life and family functioning. Res Dev Disabil, 59, 359-369.
Masarik, A. S. Conger, R. (2017). Stress and child development: Review of the family stress model. Curr Opin Psychol, 13(3):85–90.
Mohammadimehr, Z, & Ayatollah Karimi, B. (2017). The relationship between emotional intelligence, attachment styles and optimism with Martials satisfaction. Interdisciplinary Journal of Education.11 (2): 50-59
Nagaraja, A., Rajamma, R.N., & Viswanatha, R.S. (2012). Effect of parent’s marital satisfaction, marital life period and type of family on their children mental health status. Journal of Psychology, 3(2):65-70
Nelis, M. Sharon., Rae, G. & Liddell, Ch. (2011). Factor Analyses and ScoreValidity of the Family Emotional Involvement and Criticism Scale in an Adolescent Sample. University of Ulster, http: //online. Sagepub. Com
Nelson, J.A., Kirk, A.M., Ane, P. & Serres, S.A. (2011). Religious and Spiritual Values and moral Commitment in Marriage: Untapped Resources in Couples Counseling?. Journal of Counseling and Values, 55(2); 228-246
Robey, P. A., Wubbolding, N. R. E., & Carlson, J. (2017). Contemporary issues in couples ­counseling: Achoice­theory ­and ­reality ­therapy ­approach. ­New York:­ Rutledge
Ukomatimi Otuedon, M. (2016). Emotions, personality, emotional intelligence and leadership in the workplace: the prevailing attitude. International Journal of Economics, Commerce and Management, 1(3), 350- 368.
Smith, L, Ciarrochi,  J, & Heaven,  PL. (2008). The stability and change of trait emotional intelligence, conflict communication patterns,and relationship satisfaction. A one-year longitudinal study. Person Individual Differ, 45: 738-43
Stanley, S. M., Rhoades, G. K., & Whitton, S. W. (2010). Commitment: Functions, formation, and the securing of romantic attachment. Journal of Theory and Family Review, 2, 243–257

Parrott, L, & Parrott, L. (2016). Saving Your Marriage Before It Starts (SYMBIS): Seven Questions to Ask Before -- and After -- You Marry. Publisher: Zondervan; New, Expanded edition. 6-109.

Tang, C.-Y., & Curran, M. A. (2013). Marital Commitment and Perceptions of Fairness in Household Chores. Journal of Family Issues, 34(12): 1598–1622
Tambling, R. B., & Glebova, T. (2013). Preferences of individuals in committed relationships about premarital counseling. American Journal of Family Therapy, 41(4), 330-340
Zeidner, M., Kloda, I., Matthews, G. (2013). Does dyadic coping mediate the relationship between emotional intelligence (EI) and marital quality? Journal of Family Psychology, 27(5), 795-805.