پیش‌بینی افسردگی بر اساس تفکر انتقادی و ادراک خویشتن در زنان و مردان شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه غیرانتفاعی حکمت رضوی، مشهد، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی افسردگی بر اساس تفکر انتقادی و ادراک خویشتن در زنان و مردان شهر مشهد صورت گرفت. روش پژوهش: پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. به همین منظور از بین مردان و زنان شهر مشهد که در سال 1400-1399 ساکن این شهر بودند به صورت غیر تصادفی و در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب و بر اساس جنسیت در دو گروه قرار گرفتند. سپس جهت بررسی ضمن اندازه‌گیری میزان افسردگی در بین مردان و زنان شهر مشهد، عوامل مرتبط با افسردگی (جنسیت، وضعیت تأهل، وضعیت اشتغال، میزان تحصیلات) شناسایی شده و همچنین ارتباط بین تفکر انتقادی و ادراک خویشتن بر میزان افسردگی در بین 200 نفر از مردان و زنان این شهر مطالعه شد. برای دستیابی به این هدف، برگه اطلاعات جمعیت شناختی، پرسشنامه افسردگی (بک، 1961)، پرسشنامه تفکر انتقادی (واتسون-گلیزر، 1980) و پرسشنامه ادراک از خود (پورحسین، 1386) به عنوان ابزار پژوهش در مورد هر دو گروه مورد اجرا قرار گرفت. در پایان داده‌های به دست آمده با روش‌های آماری همبستگی و رگرسیون به وسیله نرم افزار SPSS، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج به دست آمده از تحلیل داده‌ها نشان داد که یک همبستگی قوی بین این دو متغیر افسردگی و ادراک خویشتن، بین تفکر انتقادی و افسردگی وجود دارد. همچنین تحلیل یافته‌ها نشان داد بین ادراک خویشتن و تفکر انتقادی با افسردگی رابطه معناداری وجود دارد (05/0=P)؛ نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که ادراک خویشتن 24 درصد از واریانس را تبیین می‌کند و ادراک خویشتن و تفکر انتقادی 28 درصد از واریانس را تبیین می‌کند و فرضیه پژوهش معنادار است. نتیجه‌گیری: به طور کلی با توجه به نتایج به دست آمده از یافته‌های پژوهش می‌توان گفت بین دو متغیر این پژوهش، تفکر انتقادی و ادراک خویشتن با هم سهم بیشتری از هر کدام به تنهایی در پیش‌بینی افسردگی دارد.

کلیدواژه‌ها


جعفرزاده، مهدی.، زکی زاده، مهرناز.، و بیننده، الهام السادات.، جزی، لیلا و طحانی، بهاره. (1397). بررسی رابطه سطح افسردگی مادران با شاخص DMF کودکان در شهر اصفهان. مجله دانشکده دندانپزشکی اصفهان، 42 (63): 206-199.
حمیدی، یداله.، شمسایی، فرشید.، بگلری، مهدی.، طوسی، زهرا.، و فرهادیان، مریم. (1396). رابطه تعارض سازمانی با افسردگی در اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان در سال 1396. مجله ارگونومی، 5 (3): 35-29.
خندقی، امین.، و پاک مهر، حمیده. (1390). ارتباط بین سلامت روان و تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله اصول بهداشت روانی، 13 (2): 123-114.
عسگری، محبوبه.، محمدی، حسین.، رادمهر، حامد.، و جهانگیر، امیرحسین. (1397). اثربخشی روان درمانی معنوی مذهبی بر افزایش کیفیت زندگی، اضطراب و افسردگی سالمندان. مجله پژوهش در دین و سلامت، 1 (2): 41-29.
لطفی، صدیقه.، امینی پزوه، زهرا.، و رحیم سلمانی، عاطفه. (1397). بررسی رابطه بین تفکر انتقادی و کنترل و ادراک عواطف خود و دیگران از هوش هیجانی در دانشجویان. سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران، تهران.
مباشری، فرزانه.، منوچهری، مهین.، و نوروزی، فاطمه. (1396). مهارت‌های تفکر انتقادی در دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه علوم پزشکی فسا. راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، 2 (7): 15-4.
ملانوری، فهمیه. (1394). مقایسه تفکر انتقادی از دیدگاه انیس با استاد مطهری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
نعیمی، ابراهیم.، آشفته، سیدمحمدحسین.، و طالبی، ریحانه. (1395). بررسی رابطه خودکارآمدی تحصیلی با همایندی ادراک از خود و تفکر انتقادی در دانش آموزان. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 7 (26): 44-27.
همتی ثابت، وحید.، یوسفی، فایق.، و همتی ثابت، اکبر. (1395). تأثیر آموزش شناختی گروهی بر افسردگی، اضطراب و استرس ادراک شده دانشجویان دانشگاه فرهنگیان همدان. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 3 (3): 59-49.
یوسفی افراشته، مجید.، و شریفی، کسری. (1394). رابطه افسردگی، تنیدگی ادراک شده و حمایت اجتماعی با کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به آلزایمر. مجله روانشناسی پیری، 1(2): 10-1.
References
De Bie, H., Wilhelm, P., & Van der Meij, H. (2015). The Halpern critical thinking Assessment: Toward a Dutch appraisal of critical thinking. Thinking skills and creativity17, 33-44.‏
Dunwoody, D. R., & Jungquist, C. R. (2020). Opioid-Induced Sedation and Respiratory Depression: Are Sedation Scales Enough to Prevent Adverse Drug Events Postoperatively?. Pain Management Nursing, 21(1), 110-119.
Fastame, M. C. (2021). Life satisfaction in late adult span: the contribution of family relationships, health self-perception and physical activity. Aging Clinical and Experimental Research, 33(6), 1693-1698.‏
Fong, C. J., Kim, Y., Davis, C. W., Hoang, T., & Kim, Y. W. (2017). A Meta-Analysis on Critical Thinking and Community College Student Achievement. Thinking Skills and Creativity.‏
Görgülü, E., Bieber, M., Engeroff, T., Zabel, K., Etyemez, S., Prvulovic, D., ... & Oertel, V. (2021). Physical activity, physical self-perception and depression symptoms in patients with major depressive disorder: a mediation analysis. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 271(7), 1205-1215.‏
Ha, Y., & Chae, Y. (2019). Impact of body image on depressive symptoms of adolescents: mediating effect of self-perception. Journal of the Korean Society of School Health, 32(1), 50-58.‏
Hossain, S., Anjum, A., Hasan, M. T., Uddin, M. E., Hossain, M. S., & Sikder, M. T. (2020). Self-perception of physical health conditions and its association with depression and anxiety among Bangladeshi university students. Journal of Affective Disorders, 263, 282-288.‏
Jones, T. (2017). Playing Detective to Enhance Critical Thinking. Teaching and Learning in Nursing12(1), 73-76.‏
Lee, Y. H. (2015). Facilitating critical thinking using the C-QRAC collaboration script: Enhancing science reading literacy in a computer-supported collaborative learning environment. Computers & Education88, 182-191.‏
Lin, C. C. (2015). Gratitude and depression in young adults: The mediating role of self-esteem and well-being. Personality and Individual Differences87, 30-34.
Masek, A., & Yamin, S. (2012). The impact of instructional methods on critical thinking: a comparison of problem-based learning and conventional approach in Engineering education. ISRN Education2012.‏
Quiles, C., Prouteau, A., & Verdoux, H. (2015). Associations between self-esteem, anxiety and depression and metacognitive awareness or metacognitive knowledge. Psychiatry research230(2), 738-741.‏
Ross, E. F., Faw, T. D., & Covington, K. (2021). Does coaching in the 3rd year of medical school affect stress, anxiety and depression?. medRxiv.‏
Schwert, C., Stohrer, M., Aschenbrenner, S., Weisbrod, M., & Schröder, A. (2018). Biased neurocognitive self-perception in depressive and in healthy persons. Journal of affective disorders, 232, 96-102.‏
Sharma, R., & Singh, R. (2011). Critical analysis of biorhythms and their effect on industrial accidents in Agra casting manufacturing units.‏
Uzunöz, F. S., & Demirhan, G. (2017). The effect of creative drama on critical thinking in preservice physical education teachers. Thinking Skills and Creativity24, 164-174.‏
Williams, J. E., & Pykett, J. (2022). Mental health monitoring apps for depression and anxiety in children and young people: A scoping review and critical ecological analysis. Social Science & Medicine, 114802.‏
Zimmer-Gembeck, M. J., Skinner, E. A., Modecki, K. L., Webb, H. J., Gardner, A. A., Hawes, T., & Rapee, R. M. (2018). The self-perception of flexible coping with stress: A new measure and relations with emotional adjustment. Cogent psychology, 5(1), 1537908.‏