اثربخشی بازی درمانی والد- کودک به‌همراه آموزش مدیریت رفتاری والدین بر کاهش مشکلات برون‌سازی‌شده و کمرویی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

هدف: هدف این پژوهش تعیین اثربخشی بازی درمانی والد- کودک به‌همراه آموزش مدیریت رفتاری والدین بر کاهش مشکلات برون‌سازی‌شده و کمرویی بود. روش پژوهش: این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری بود. جامعه پژوهش دانش‌آموزان پسر پایه چهارم شهرستان خور و بیابانک در سال تحصیلی 400-1399 بودند. تعداد 40 دانش آموز با روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه مساوی جایگزین شدند. گروه آزمایش 10 جلسه 60 دقیقه‌ای تحت مداخله بازی درمانی والد- کودک به‌همراه آموزش مدیریت رفتاری والدین قرار گرفت و در این مدت گروه کنترل آموزشی ندید. داده‌ها با خرده‌مقیاس مشکلات برون‌سازی‌شده در چک‌لیست رفتار کودک آخنباخ (1991) و مقیاس کمرویی استنفورد (1977) گردآوری و با روش تحلیل واریانس اندازه تکراری در نرم‌افزار SPSS-22 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بازی درمانی والد- کودک به‌همراه آموزش مدیریت رفتاری والدین باعث کاهش مشکلات برون‌سازی‌شده (52.15=P= 0.001, F) و کمرویی (39.81=P= 0.001, F) دانش‌آموزان پسر پایه چهارم شد و این تاثیر در مرحله پیگیری پایدار بود (0.05=P). نتیجه‌گیری: نتایج نشان‌دهنده اثر بازی درمانی والد- کودک به‌همراه آموزش مدیریت رفتاری والدین بر کاهش مشکلات برون‌سازی‌شده و کمرویی دانش‌آموزان پسر بود و می‌توان از آن در کنار سایر روش‌های درمانی موثر جهت مداخله‌های روانشناختی به‌ویژه برای کاهش مشکلات برون‌سازی‌شده و کمرویی استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


آقایی‌نژاد، محمد.، چرامی، مریم.، غضنفری، احمد.، و شریفی، طیبه. (1399). اثربخشی مداخله بهنگام والدمحور مبتنی بر الگوی بازی درمانی بومی‌سازی‌شده بر مشکلات رفتاری کودکان کم‌توان ذهنی. مجله رشد و یادگیری حرکتی- ورزشی، 12(4): 480-459.
امیری، محسن.، موللی، گیتا.، نسائیان، عباس.، حجازی، مسعود.، و اسدی گندمانی، رقیه. (1396). تاثیر آموزش مدیریت رفتار به مادران بر علائم اختلال و رفتارهای پرخاشگرانه کودکان با اختلال نافرمانی مقابله‌ای. مجله توانبخشی، 18(2): 97-84.
دبیر، مریم.، اسدزاده، حسن.، و حاتمی، حمیدرضا. (1399). آموزش بازی درمانی مبتنی بر رابطه والد- کودک (مطابق الگوی لندرث) به مادران و اثربخشی آن در حل مشکلات رفتاری فرزندان دانش‌آموز آنها. مجله خانواده و پژوهش، 17(1): 101-83.
راتقی، پگاه.، و مرعشیان، فاطمه سادات. (1400). اثربخشی بازی درمانی عروسکی بر کاهش کمرویی، احساس تنهایی و مشکلات رفتاری کودکان تک‌سرپرست شهر اهواز. مجله رویش روانشناسی،‌10(12): 190-179.
رضائی، الهه. (1397). اثربخشی بازی درمانی بر کاهش کمرویی کودکان. مجله پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، 3(19): 58-45.
بابایی نادینلویی، کریم.، و فاتحی بستان‌آباد، فاطمه. (1398). بررسی نقش ذهن‌آگاهی در رابطه بین مشکلات روانشناختی کودکان (مشکلات درون‌سازی‌شده و برون‌سازی‌شده) با استرس ادراک‌شده مادران شهرستان بستان‌آباد در سال 1397: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 18(11): 1102-1083.
عباسلو، فرزانه. (1399). تاثیر آموزش بازی درمانی مبتنی بر رابطه والد- کودک (CPRT) به مادران بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان مبتلا به ADHD. مجله علمی پژوهان، 18(4): 38-31.
مینایی، اصغر. (1385). انطباق و هنجاریابی سیاهه رفتاری کودک آخنباخ، پرسشنامه خودسنجی و فرم گزارش معلم. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 6(1): 558-529.
نادی نجف‌آبادی، فاطمه.، نظری چگنی، اکرم.، و مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز. (1392). رابطه علی بین کمرویی و تنهایی با میانجیگری سبک‌های شوخ‌طبعی (خودارزنده‌سازانه و پیوندجویانه) و عزت‌نفس در دانش‌آموزان دختر شهرستان نجف‌آباد. مجله اندیشه‌های نوین تربیتی، 9(2): 150-131.
نریمانی، محمد.، شاهعلی، اعظم.، و ابوالقاسمی، عباس. (1393). اثربخشی آموزش مدیریت والدین بر مشکلات رفتاری کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی/ کم‌توجهی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 9(36): 154-135.
References
Achenbach, T. M. (1991). Integrative guide for the 1991 CBCL/4-18, Ysr, and TRF profiles. Burlington, VT: Department of Psychiatry, University of Vermont.
Bagner, D. M., Sheinkopf, S. J., Vohr, B. R., Lester, B. M. (2010). Parenting intervention for externalizing behavior problems in children born premature: An initial examination. Journal of Development Behavior Pediatric, 31(3), 209-216.
Barnett, M. L., Sigal, M., Rosas, Y. G., Corcoran, F., Rastogi, M., & Jent, J. F. (2021). Therapist experiences and attitudes about implementing internet-delivered parent-child interaction therapy during COVID-19. Cognitive and Behavioral Practice, 28(4), 630-641.
Bureau, J. F., Trepiak, P., Deneault, A. A., & Boulerice, K. (2021). Stability of father- and mother-child synchrony in a playful setting from preschool to middle childhood: Associations with children's behavior problems. Early Childhood Research Quarterly, 57, 167-177.
Cartanya-Hueso, A., Lidon-Moyano, C., Gonzalez-Marron, A., Martin-Sanchez, J. C., Amigo, F., & Martinez-Sanchez, J. M. (2022). Association between leisure screen time and emotional and behavioral problems in Spanish children. The Journal of Pediatrics, 241, 188-195.
Dos Santos, K. P., Ribeiro, V. V., Siqueira, L. T. D., Brugnara, L. C., Rosa, I. C. B., & Dassie-Leite, A. P. (2022). Does shyness influence the self-perception of vocal symptoms, public speaking, and daily communication? Journal of Voice, 36(1), 54-58.
Geng, J., Lei, L., Han, L., & Gao, F. (2021). Shyness and depressive symptoms: a multiple mediation model involving core self-evaluations and sense of security. Journal of Affective Disorders, 286, 19-26.
Guangming, R., Qi, Z., & Hao, H. (2018). Behavioral inhibition system and self-esteem as mediators between shyness and social anxiety. Psychiatry Research, 270, 568-573.
Halfon, S., Doyran, M., Turkmen, B., Oktay, E. A., & Salah, A. A. (2021). Multimodal affect analysis of psychodynamic play therapy. Psychotherapy Research, 31(3), 402-417.
Helander, M., Lochman, J., Hogstrom, J., Ljotsson, B., Hellner, C., & Enebrink, P. (2018). The effect of adding coping power program-Sweden to parent management training-effects and moderators in a randomized controlled trial. Behaviour Research and Therapy, 103, 43-52.
Jent, J. F., Rothenberg, W. A., Weinstein, A., Stokes, J., Barnett, M., Srivatsa, N., Dandes, E., & Garcia, D. (2021). Comparing traditional and ebook-augmented parent-child interaction therapy (PCIT): A randomized control trial of pocket PCIT. Behavior Therapy, 52(6): 1311-1324.
Kohlhoff, J., Cibralic, S., Wallace, N., Morgan, S., McMahon, C., Hawkins, E., & et al. (2020). A randomized controlled trial comparing parent child interaction therapy - toddler, circle of security– parenting™ and waitlist controls in the treatment of disruptive behaviors for children aged 14-24 months: study protocol. BMC Psychology, 8(93), 1-12.
Kwiatkowska, M. M., & Rogoza, R. (2019). A modest proposal to link shyness and modesty: Investigating the relation within the framework of Big Five personality traits. Personality and Individual Differences, 149, 8-13.
Landreth, G. L., & Bratton, S. C. (2005). Child parent relationship therapy (CPRT): A 10-session filial therapy model. 1st edition, New York: Routledge.
McCabe, K. M., Yeh, M., & Zerr, A. A. (2020). Personalizing behavioral parent training interventions to improve treatment engagement and outcomes for culturally diverse families. Psychology Research and Behavior Management, 13, 41-53.
Ogg, J., & Anthony, C. J. (2019). Parent involvement and children's externalizing behavior: Exploring longitudinal bidirectional effects across gender. Journal of School Psychology, 73, 21-40.
Pilkonis, P. A. (1977). Shyness, public and private, and its relationship to other measures of social behavior. Journal of Personality, 45(4), 585-595.
Poole, K. L., Jetha, M. K., & Schmidt, L. A. (2017). Linking child temperament, physiology, and adult personality: Relations among retrospective behavioral inhibition, salivary cortisol, and shyness. Personality and Individual Differences, 113, 68-73.
Rezvan, A., D'Souza, L., & Shapouri, F. (2017). Influence of parenting styles on shyness among adolescents. The International Journal of Indian Psychology, 5(1), 49-56.
Scavenius, C., Chacko, A., Lindberg, M. R., Granski, M., Vardanian, M. M., Pontoppidan, M., Hansen, H., & Eiberg, M. (2020). Parent management training Oregon model and family-based services as usual for behavioral problems in youth: A national randomized controlled trial in Denmark . Child Psychiatry & Human Development, 51(5), 839-852.
Sette, S., Zava, F., Baumgartner, E., Laghi, F., & Coplan, R. J. (2022). Exploring the role of play behaviors in the links between preschoolers' shyness and teacher-child relationships. Early Education and Development, 33(2), 187-203.
Stepanyan, S. T., Natsuaki, M. N., Cheong, Y., Hastings, P. D., Zahn-Waxler, C., & Klimes-Dougan, B. (2020). Early pubertal maturation and externalizing behaviors: Examination of peer delinquency as mediator and cognitive flexibility as a moderator. Journal of Adolescence, 84, 45-55.
Thijssen, J., Vink, G., Muris, P., & De Ruiter, C. (2017). The effectiveness of parent management training-Oregon model in clinically referred children with externalizing behavior problems in the Netherlands. Child Psychiatry & Human Development, 48, 136-150.
Thomas, S., White, V., Ryan, N., & Byrne, L. (2022). Effectiveness of play therapy in enhancing psychosocial outcomes in children with chronic illness: A systematic review. Journal of Pediatric Nursing, 63, 72-81.
Tommeraas, T., & Ogden, T. (2017). Is there a scale-up penalty? Testing behavioral change in the scaling up of parent management training in Norway. Administration and Policy on Mental Health and Mental Health Services Research, 44(2), 203-216.
Van Heel, M., Bijttebier, P., Colpin, H., Goossens, L., Vanden Noortgate, W., Verschueren, K., & Van Leeuwen, K. (2019). Investigating the interplay between adolescent personality, parental control, and externalizing problem behavior across adolescence. Journal of Research in Personality, 81, 176-186.
Wallace, N. M., Quetsch, L. B., Robinson, C., McCoy, K., & MvNeil, C. B. (2018). Infusing parent-child interaction therapy principles into community-based wraparound services: An evaluation of feasibility, child behavior problems, and staff sense of competence. Children and Youth Services Review, 88, 567-581.