مدل یابی ساختاری بهزیستی تحصیلی بر اساس مهارت‌های ارتباطی و سبک تفکر با نقش واسطه‌گری درگیری تحصیلی دختران نوجوان در ایام شیوع کووید-19

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دکترای روان شناسی، دانشیار بازنشسته دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استادیار مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار گروه مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

هدف: مطالعه رابطه بین بهزیستی تحصیلی با دو متغیر مهارت‌های ارتباطی و سبک‌های تفکر با نقش واسطه‌ای درگیری تحصیلی، هدف پژوهش حاضر بود که هم‌زمان با شرایط قرنطینه خانگی و اجرای آموزش‌های مجازی در مدارس، اجرا شد. روش پژوهش: حجم نمونه 373 نفر بود که از جامعه آماری دختران نوجوانان مدارس متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1401-1400 با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه‌های بهزیستی تحصیلی تومینین ـ سوینی (2012)، مهارت‌های ارتباطی کوئیندام (2004)، سبک های تفکر استرنبرگ و واگنر ـ فرم کوتاه (1992) و درگیری تحصیلی ریو (2013) جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها از طریق روش مدل یابی معادلات ساختاری انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از آن بود که اثر استاندارد مسیر مستقیم مهارت‌های ارتباطی (05/0=P، 167/0=β) و سبک‌های تفکر شامل دسته اول (05/0<P، 004/0=β)، دسته دوم (05/0=P، 13/0=β) و همین‌طور دسته سوم (05/0<P، 037/0=β) بر بهزیستی تحصیلی معنی‌دار نبود، اما اثر استاندارد مسیر غیرمستقیم مهارت‌های ارتباطی (05/0=P، 199/0=β) و سبک‌های تفکر دسته اول(05/0=P، 317/0=β) و دوم (05/0=P، 176/0=β) با نقش میانجی درگیری تحصیلی بر بهزیستی تحصیلی معنی‌دار بود. لیکن، این اثر در خصوص دسته سوم سبک‌های تفکر (05/0<P، 103/0=β) معنی‌دار نگردید. نتیجه‌گیری: مدل آزمون شده، از برازش مناسب برای تبیین بهزیستی تحصیلی بر اساس مهارت‌های ارتباطی و سبک تفکر با واسطه‌گری درگیری تحصیلی در دختران نوجوان برخوردار است.

کلیدواژه‌ها


آقایوسفی، علیرضا.، و نسیم، شریف. (1389). رابطه سبک‌های تفکر با بهزیستی شخصی در دانش آموزان دختر متوسطه و پیش‌دانشگاهی شمال شهر تهران در سال تحصیلی 88-1387. نشریه مطالعات روان‌شناختی. 6 (4): 85-104.‎
استرنبرگ، رابرت. (1997). سبک‌های تفکر. ترجمه علاءالدین اعتماد اهری و علی‌اکبر خسروی (1381). نشر و پژوهش دادار.
بهادری خسروشاهی، جعفر.، و حبیبی‌کلیبر، رامین. (1396).تأثیر آموزش مهارت‌های ارتباطی بر انگیزش تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه. نشریه علمی آموزش و ارزشیابی. 10 (39): 151-173.
جدیدی محمدآبادی، اکبر.، و اسلامی نژاد، طاهره.، و یزدی زاده راوری، فاطمه. (1399). رابطه بین آموزش‌های مجازی با رضایت‌مندی و آمادگی یادگیری دانش آموزان متوسطه دوم شهر کرمان. همایش ملی مطالعات برنامه درسی در هزاره سوم،کرمان.
حاجی‌زاده، انور.،و عزیزی، قادر.، و کیهان، جواد. (1400). تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های آموزش مجازی در دوران کرونا: رهیافت توسعه آموزش مجازی در پسا کرونا. تدریس پژوهی. 9 (1): 174-204.
حجازی، ‌الهه.، و عابدینی، ‌یاسمین. (1387). الگوی ساختاری رابطه اهداف رویکردی- عملکردی، درگیری تحصیلی و پیشرفت تحصیلی. روانشناسی.47 (12): 348- 332.
حیدری، محبوبه.، حسینیان ، سیمین.، و رسولی، رویا. (1395). رابطه انواع سبک‌های تفکر و سازگاری آموزشی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه. مجله علمی ـ پژوهشی اندیشه‌های تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهرا. 2 (2): 158-186.
حیدری، فاطمه.، و فضل الهی قمشی، سیف اله. (1399). آموزش مجازی و تأثیرات آن بر ابعاد زندگی دانش آموزان در شرایط کرونا. همایش ملی مطالعات برنامه درسی در هزاره سوم، کرمان.
درویش پور، رحیم.، و مستانه، جابر.، و رحمان پور، حسین. (1395). رابطه سازگاری اجتماعی با پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان متوسطه. کنگره ملی توانمندسازی جامعه در حوزه مشاوره، خانواده و تعلیم و تربیت اسلامی
رشیدی، ریحانه.، و گل محمد نژاد بهرامی، غلامرضا. (1397). بررسی رابطه سبک‌های تفکر و سبک‌های یادگیری با جهت‌گیری هدف دانش آموزان دختر دوره دوم دبیرستان‌های تبریز. زن و مطالعات خانواده.10 (38): 117-99.
رمضانی، ملیحه.، و خامسان، احمد. (1396). شاخص‌های روان‌سنجی پرسشنامه درگیری تحصیلی ریو2013: با معرفی درگیری عاملی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی.8 (29): 204 – 185.
شیخ‌الاسلامی، راضیه.، و داورپناه، زهرا. (1399). پیامدهای کرونا در روابط میان فردی: مطالعه‌ای مروری. اولین کنگره ملی دانشگاه و کووید – ۱۹.تهران.
صادقی، مسعود.، و بیرانوند، زینب. (1396). تأثیر آموزش مثبت ‌نگر گروهی بر پیوند با مدرسه در دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه. پژوهش‌نامه روانشناسی مثبت. 3(2): 36-19.
صدوقی، مجید.، و غفاری، عذرا. (1397). رابطۀ حمایت تحصیلی با فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان با نقش واسطه‌ای کیفیت زندگی در مدرسه. مدیریت مدرسه. 6 (1): 206-226.
عسگری، محمد.، چوبداری، عسگر.، و خانجانی، مهدی. (1399). تحلیل تجارب زیسته افراد در بعد سبک زندگی در دوران همه‌گیری بیماری کرونا. قرآن و طب. 5: ۴۱-۳۲.
قدم پور، عزت اله.، رادمهر، فرناز.، و  یوسف وند، لیلا. (1397). تأثیر آموزش برنامه جرأت‌ورزی بر میزان بهزیستی تحصیلی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه‌ اول. اندیشه‌های نوین تربیتی. 14(3).
مرادی، مرتضی.، سلیمانی خشاب، عباسعلی.، شهاب زاده، صدیقه.، صباغیان، حمید.، و دهقانی زاده، محمدحسین. (1395). آزمون ساختار عاملی و سنجش همسانی درونی نسخه ایرانی پرسشنامه بهزیستی تحصیلی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی. دانشگاه علامه           طباطبایی. 7 (26): 148 – 123.
معتمدی، عبدالله.، و محمدزاده ادملایی، رجبعلی. (1390).رابطه‌ی ساده و چندگانه بین سبک‌های تفکر و انگیزه پیشرفت دانشجویان، نشریه پژوهش‌ها و مطالعات علوم رفتاری. 3(10): 18-8.
مکتبی،غلامحسین.، فرامرزی، حمید.، و فرزادی، فاطمه. (1396). رابطه علی ساختار توانمند ساز با بهزیستی مدرسه با میانجی‌گری مؤلفه‌های خوش‌بینی تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان سال سوم دبیرستان‌های شهرستان اهواز. فصلنامه پژوهش‌های نوین روان‌شناختی. 12(47):107-135.
میرز، لاورنس اس.، گامست، گلن.، و گارینو، ا. جی. (1999). پژوهش چند متغیری کاربردی. (مترجمان: حسن‌پاشا شریفی، سیمین‌دخت رضاخانی، حمیدرضا حسن‌آبادی، بلال اینانلو و مجتبی حبیبی). تهران:1391، انتشارات رشد. چاپ دوم.
ولی زاده، زهرا.، احدی، حسن.، حیدری، محمود.،  مظاهری، محمدمهدی.، و کجباف، محمدباقر. (1395). رابطه ساختاری کمال‌گرایی، خودکارآمدی، جهت‌گیری هدف و علاقه به رشته با اهمال‌کاری تحصیلی دانشجویان. اندیشه‌های نوین تربیتی.12(2):30 – 9.
ناجی میدانی، الهام. (1399). نقش مثبت آموزش مجازی درافزایش خودتنظیمی در یادگیری از دیدگاه دانشجویان. اولین کنگره ملیدانشگاه و کووید – ۱۹.تهران.
ویس کرمی، حسنعلی.، خلیلی گشنیگانی، زهرا.، عالی پور، کبری.، و  علوی، زینب. (1398). نقش میانجی اشتیاق تحصیلی در پیش‌بینی بهزیستی تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس جو روانی- اجتماعی کلاس درس دانش‌آموزان. دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری. 7(12):149-168.
هاشمی، لادن.،  لطیفیان، مرتضی.، حسین چاری، مسعود.، و فولادچنگ، محبوبه. (1392). بررسی نقش واسطه‌ای ارزش تکلیف در رابطه بین کمال‌گرایی مثبت و منفی و اهمال‏کاری تحصیلی. نشریه پژوهش در نظام‌های آموزشی. 7(21): 42-19.
یوسفی، فریده. (1385). رابطۀ بین هوش عاطفی و مهارت‌های ارتباطی. مقالۀ منتشر نشده. شیراز : دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز.
مصیبی اردکانی ، ملیحه. (1400). مشکلات و چالش‌های آموزش مجازی در دوران شیوع ویروس کرونا در مقطع ابتدایی. فصلنامه آموزش پژوهی. 7(27): 55-72
References
Ainley, M., & Ainley, J. (2011). Student engagement with science in early adolescence: The             contribution of enjoyment to students’ continuing interest in learning about       science. Contemporary Educational Psychology36(1), 4-12.‏
Appleton, J.   Christenson, S. L.  Kim, D.   &   Reschly, A. (2006).    Measuring    cognitive     and  psychological engagement:  Validation of the student engagement  instrument. Journal of                     School Psychology, 44, 427 – 445.
Bulus, M. (2016). Predictive analysis among thinking styles, goal orientations and academic achievement of student teachers. Yuksekogretim Dergisi6(2), 62-71.‏
Chi, S., Liu, X., Wang, Z., & Won Han, S. (2018). Moderation of the effects of scientific inquiry     activities on low SES students’ PISA 2015 science achievement by school teacher support            and disciplinary climate in science classroom across gender. International Journal of         Science Education40(11), 1284-1304.‏
Christenson, S. L., Reschly, A. L., Appleton, J. J., Berman, S., Spanjers, D., & Varro, P. (2008).     Best practices in fostering student engagement. In Best practices in school psychology V   (pp. 1099-1120). National Association of School Psychologists.‏
Fan, W., Zhang,L. F. (2009). Are    achievement     motivation and      thinking    styles  related?  A visit among Chinese university students. Learning and Individual Differences,19(2),299 –                  303.
Fan, J., Zhang, L. F., & Hong, Y. (2021). The malleability of thinking styles over one         year. Educational Psychology41(6), 748-763.‏
Frymier, A. B., & Houser, M. L. (2016). The role of oral participation in student     engagement. Communication Education65(1), 83-104.‏
Hospel, V., & Galand, B. (2016). Are both classroom autonomy support and structure equally           important for students' engagement? A multilevel analysis. Learning and Instruction41,          1-10.‏
Kiuru, N., Wang, M. T., Salmela-Aro, K., Kannas, L., Ahonen, T., & Hirvonen, R. (2020). Associations between adolescents’ interpersonal relationships, school well-being, and academic achievement during educational transitions. Journal of youth and         adolescence49(5), 1057-1072.‏
Lam, S. F., Jimerson, S., Shin. H., Cefai, C., Veiga, F. H., Christou, C. H., Chroni, P. F., Kikas, E.,            Wong, B. P. H., Culescu, E. S., Basnett, J., Duck, R., Farrell, P., Liu, Y., Negovan, V.,    Nelson, B., Yang, H., & Tsch, J. Z. (2016). Cultural universality and specificity of student engagement in school: the results of an international study from 12 countries. Journal of Educational Psychology, 86, 137–153.
Mattioli AV, Ballerini Puviani M. Lifestyle at time of COVID-19: How could quarantine affect         cardiovascular risk. American Journal of lifestyle medicine. 2020 May;14(3):240-2.
Parker, P. D. & Salmela-Aro, K. (2011). Developmental processes in school burnout: A comparison of major developmental models. Learning and Individual Differences, 21, 244–248.
Parray, W. M., & Kumar, S. (2017). Impact of assertiveness training on the level of assertiveness,     self-esteem, stress, psychological well-being and academic achievement of adolescents. Indian Journal of Health and Wellbeing8(12), 1476-1480.‏
Putri, A., & Halim, A. (2021, September). The Impact of Learning and Thinking Styles on the          Learning Outcomes of High School Students. In 2nd International Conference on Science,             Technology,and Modern Society (ICSTMS 2020) (pp. 285-289). Atlantis Press.‏
Robinson, L., Segal J., & Smith, M. (2019, June). Effective Communication. HelpGuide.        https://www.helpguide.org/articles/relationships-communication/effective-communication.
Schmidt, J. A., Rosenberg, J. M., & Beymer, P. N. (2018). A person‐in‐context approach to student engagement in science: Examining learning  activities and choice. Journal of Research in           Science Teaching55(1), 19-43.‏
Schnitzler, K., Holzberger, D., & Seidel, T. (2021). All better than being disengaged: Student           engagement patterns and their relations to academic self-concept and            achievement. European   Journal of Psychology of Education36(3), 627-652.‏
Shiomi, K., Matsushima, R., & Kuhhlman, D., M. (2000). Shyness in self disclosure mediated by      social skill. Psychological Reports, 86, 333-338
Taylor D, Grant J, Hamdy H, Grant L, Marei H, Venkatramana M. (2020). Transformat ion to learning from a distance. MedEdPublish. 9(1):2999. https://www.mededpublish.org/manuscripts/2999
Shokri ,O. Khodayee, A. Daneshvarpour, Z. Toulabi, S & Fouladvand, K. (2009).      Applicability   of Sternberg's mental self-government theory in academic situations: Thinking styles and          five big personality traits. Journal of Behavioral Sciences, 3(4),      pp279-286 (in Persian).
Sternberg, R. J. & Zhang, L. F. (2005).     Styles    of  Thinking as  a     Basis    of     Differentiated Instruction. Theory Into Practice, 44(3), 245–253.
Tuominen-Soini, H. Salmela-Aro, K. & Niemivirta, M. (2012). Achievement goal orientations and    academic well-being across the transition to upper secondary education. Learning and   Individual Differences, 22(3), 290-305.
Van Dijk, M. P. A., Branje, S., Keijsers, L., Hawk, S. T., & Hale, W. W. I. II, & Meeus, W.(2014).             Self-concept clarity across adolescence: longitudinal associations with open    communication with parents and internalizing symptoms. Journal of Youth and Adolescence43, 1861-1876.‏
Zhang, L.F.& Postiglione.G.A.(2001). Thinking styles, self-steem and socio-economic status.            Personality and individual differences,31, 1333-1346.