اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر طرحواره درمانی هیجانی بر دشواری تنظیم هیجان در مادران کودکان کم توان ذهنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

هدف: هداف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر طرحواره درمانی هیجانی بر دشواری تنظیم هیجان در مادران کودکان کم توان ذهنی بود. روش پژوهش: طرح این پژوهش آزمایشی از نوع پیش‎آزمون- پس‎آزمون با گروه گواه و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش کلیه مادران دارای کودک کم‎توان ذهنی کمتر از پانزده سال شهرستان اردبیل در بهار سال 1399 بود. برای نمونه‌گیری با مراجعه به اداره بهزیستی شهر اردبیل از بین مراکز توانبخشی و مدارس استثنایی به روش نمونه‌گیری خوشه‎ای چند مرحله، چهار مرکز و مدرسه انتخاب شد و تعداد 40 نفر از مادران کودکان مبتلا به اختلال کم‎توان ذهنی را به روش نمونه‎گیری تصادفی ساده انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. به‌منظور سنجش متغیر‎های پژوهش از مقیاس دشواری تنظیم هیجان گرتز و رومر (2004) استفاده شد. گروه آزمایش طی 10 جلسه، در معرض طرحواره‌درمانی هیجانی لیهی و همکاران (2015) به صورت گروهی قرار گرفتند و اعضای گروه گواه هیچ مداخله‎ای دریافت نکردند. تحلیل نتایج با استفاده از روش آماری واریانس اندازه مکرر صورت گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر طرحواره‎های هیجانی بر دشواری تنظیم هیجان (115.75=F ؛ 0.001>P) معنی‌دار است و این تاثیر در مرحله پیگیری پایدار بود. نتیجه گیری: نتایج بدست آمده نشان داد گروه درمانی مبتنی بر طرحواره درمانی هیجانی می‎تواند در کاهش دشواری تنظیم هیجان موثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها


اصانلو، زهرا.، پور محمد رضایی تجریشی، معصومه.، و سروری، محمد‎حسین. (1391). تأثیر آموزش مدیریت هوش هیجانی بر کاهش نشانگان استرس مادران کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر. فصلنامه کودکان استثنایی، 11 (40)، 151- 162.
امینی، آرزو.، و شریعتمدار، آسیه. (1397). اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیک گروهی بر فاجعه سازی و نشخوار فکری در مادران کودکان کم توان ذهنی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 9 (34)، 171- 190.
بذر‏افشان، عاطفه.، و حجتی، حمید. (1398). تأثیر تئوری سازگاری ROY بر تاب‌آوری مادران کودکان کم‌توان ذهنی شهرستان گنبد کاووس در سال 96. نشریه پرستاری کودکان. 5(3)، 1-7.
جوادیان، سید‎رضا.، خالقی، لیلی.، و فتحی، منصور. (1397). اثربخشی آموزش تنظیم هیجانی بر عاطفه منفی و تاب آوری مادران دارای فرزند معلول. نشریه روان پرستاری، 6 (5)، 14-3.
حساس، امید.، مشهدی، علی.، سپهری، زهره.، و فیاضی، محمد. (1396). اثربخشی طرحوارهدرمانی هیجانی گروهی بر طرحواره­های هیجانی، کیفیت زندگی، راهبردهای نظمجویی شناختی هیجان و نشانه‌های بیماران مبتلا به اختلال خلقی دوقطبی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی.
سرداری، محمد.، کردمیرزا، علیرضا.، و مردوخی، محمد. (1396). اثربخشی طرحواره های درمانی هیجانی بر تنظیم هیجان و زودانگیختگی افراد مبتلا به سوء مصرف مواد در شهر کرج. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی عمومی. دانشگاه پیام نور مرکز کرج.
سیداسماعیلی قمی، نسترن.، کاظمی، فرنگیس.، و پزشک، شهلا. (1394). تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر میزان فشار روانی مادران کودکانِ کم‎توان ذهنی. فصلنامة افراد استثنایی. 5 (17)، 131-148.
شاهسونی، سمانه.، مشهدی، علی.، و بیگدلی، ایمان‎الله. (1396). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی گروهی در کاهش حملات سردرد و بهبود راهبردهای نظم جویی شناختی هیجان در زنان مبتلا به میگرن. پایان نامه برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد رشته روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی.
شکری، فائزه.، کاظمی، زهرا.، نریمانی، محمد.، و تکلوی، سمیه. (1399). مقایسه اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‎آگاهی و آموزش تنظیم شناختی هیجان بر تنیدگی والدینی مادران کودکان پرخاشگر. فصلنامه سلامت روان کودک، 7(1)، 271-290.
عاشوری، محمد.، و یزدانی پور، معصومه. (1397). بررسی تأثیر آموزش بازی‎درمانی گروهی با رویکرد شناختی رفتاری بر مهارت‎های اجتماعی دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی. فصلنامه توانبخشی. 19(3)، 262- 274.
قاسمی‎پور، یداله.، و روشن، بهناز. (1398). نقش ذهن‎آگاهی و حمایت اجتماعی در پیش‌بینی سلامت روان مادران دارای کودک کم‎توان ذهنی. فصلنامه سلامت روان کودک. 6(1)، 176- 187.
محمدی، حمید.، سپهری، زهره.، و اصغری، محمود. (1398). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی گروهی بر کاهش احساس تنهایی، نشخوار فکری و پریشانی روان شناختی زنان مطلقه. پایان نامه جهت دریافت مدرک کارشناسی ارشد مشاوره خانواده. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی.
مرادی کیا، حامد.، ارجمند نیا، علی‎اکبر.، و غباری نباب، باقر. (1395). بررسی اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر بهزیستی روانشناختی مادران دانش آموزان. نشریه پرستاری کودکان، 3 (1)، 38- 44.
ملکشاهی، فریده.، و فلاحی، شیرزاد. (1395). مشکلات روانی اجتماعی والدین کودکان معلول ذهنی تحت پوشش مرکز بهزیشتی فرم آباد. فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، 18 (3)، 15-2.
میرزایی هابیلی، خدیجه.، رضایی، فاطمه.، و سپهوندی، محمد‌علی. (1396). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر اجتناب شناختی- رفتاری و شدت نشانه های اختلال اضطراب فراگیر در دانشجویان دختر مبتلا به اضطراب فراگیر مجله مطالعات روانشناختی، 13 (1)، 43-62.
References
AlHorany, A.K., Hassan, S.A., & Bataineh, M.Z. (2017). Do Mothers of Autistic Children are at Higher Risk of Depression? A Systematic Review of Literature. Life Science Journal (10), 3303-3308.
Alon, R. (2019). Social support and post-crisis growth among mothers of children with autism spectrum disorder and mothers of children with down syndrome. Research in Developmental Disabilities. 90, 22-30.
American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. Arlington: American Psychiatric Publishing; 2019, pp: 103-106.
Ashori M, Jalil-Abkenar SS, Ashouri j, Abdollahzade rafi M, Hassanzade M. [Students with special needs and inclusive education (Persian)]. Tehran: Publication of Roshd Farhang; 2017
Batmaz S, Ulusoy kaymak S, kochiyic S, Turkeapar MH. Metaconitions and Emotional schemas: A new cognitive perspective for the distinction between unipolan and bipolar depression. Comprehensive psychiatry. 2014; 55(7): 1546- 55.
Benita, M., Levkovitz, T., & Roth, G. (2017). Integrative emotion regulation predicts adolescents’ prosocial behavior through the mediation of empathy. Learning and Instruction, 50, 14–20.
Berking, M., Wupperman, P., Reichardt, A., Pejic, T., Dippel, A., & Znoj, H. (2018). Emotion regulation skills as a treatment target in psychotherapy. Behavior Research and Therapy, 46, 1230-1237. 
Boström, P. (2014). Experiences of Parenthood and the Child with an Intellectual Disability. Department of Psychology University of Gothenburg.
Glidden LM, Billings FJ, Jobe BM. Personality, coping style and well-being of parents rearing children with developmental disabilities. J Intellect Disabil Res. 2016;50(Pt 12):949-62.
Gratz, K. L, Rosental, M.Z. An experimental investigation of emotion dysregulation in borderline personality disorder. (2008), 115, 850-855.
Gratz, K.L, & Roemer, L. (2005). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the Difficulties in Emotion Regulation Scal. 26,41-54.
Greenberg, L. J., Warwar, S. H., & Malcolm, W. M. (2018). Differential effects of emotion-focused therapy and psychoeducation in facilitating forgiveness and letting go of emotional injuries. Journal of Counseling Psychology, 55(2), 185.
Hallahan DP, Kauffman JM, Pullen PC. Exceptional learners: An introduction to special education. London: Pearson; 2015.
Hwang, J. (2016). A processing model of emotion regulation: Insights from the attachment system. Psychology Dissertations, 14.
Jacobsen, P. B. Klein, T.w. Widen, R.H. Shelton, M.M. Barta, m. ( 2015)” Randomized controlled trial of mindfulness reduction (MBSR) for survivors of breast cancer”, publhshed online in wiley interscience( www. Interscience. Wiley. Com).
Kandel, I., & Merrick, J. (2015). The child with a disability: parental acceptance, management and coping. The scientific world Journal, 7, 1799-1809.
Leahy RL. Emotional Schema and resistance to change in anxiety disorders. Cognitive and behavioral practice. 2015; 14(1): 36-45.
Leahy, R. L. (2013). Resistance: An emotional schema therapy (EST) approach. Cognitive behaviour therapy: A guide for the practising clinician, 2, 187-204.
Leahy, R. L. (2018). Emotional schemas and resistance to change in anxiety disorders. In: Sookman, D, editor. Treatment resistant anxiety disorders. New York: Rou ledge, 60-135.   
Leahy, R.L. (2007). Emotional Schemas incognitive therapy. Philaelphia, PA.
Messman-Moore TL, Coates AA. The impact of childhood psychological abuse on adult interpersonal conflict: The role of early maladaptive schemas and patterns of interpersonal behavior. Journal of Emotional Abuse. 2017 Dec 14; 7(2):75-92.
Wickström, M., Höglund, B., Larsson, M., Lundgren, M. (2017). Increased risk for mental illness, injuries and violence in children born to mothers with intellectual disability: A register study in Sweden during 1999–2012. Child Abuse & Neglect, 65, PP:124-131.