اثربخشی آموزش مهارت‌های مقابله‌ای بر اثرات استرس پس از سانحه نوجوانان بهبودیافته از پاندمیک کرونا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی اسلامی، زاهدان، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی اسلامی، زاهدان، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش مهارت‌های مقابله‌ای بر اثرات استرس پس از سانحه دانش آموزان بهبود یافته پاندمیک کرونا بود. روش پژوهش: روش مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری با گروه آزمایش و گواه بود. جامعه‌ی آماری دانش‌آموزان دختر 12تا 17 ساله بهبود یافته از بیماری کرونای در مقطع متوسطه مشغول به تحصیل سال 1400-1399 شهر بم بودند که به شیوه نمونه‌گیری در دسترس، 30 دانش‌آموز بستری و بهبودیافته پاندمی کرونا انتخاب و به صورت تصادفی درگروه‌های 15 نفری آزمایش و گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش طی دوازده جلسه 45 دقیقه‌ای بسته آموزشی الکساندر (2002) را دریافتند کردند؛ ابزار پژوهش پرسشنامه اختلال استرس پس از ضربه ویدرز و همکاران (1993) بود؛ دادههای به دست آمده با استفاده از واریانس اندازه‌های تکراری تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد آموزش مهارت‌های مقابله‌ای بر علائم و نشانه‌های تجربه مجدد حادثه آسیب‌زای تروماتیک (69/10=F، 003/0=P)، علائم و نشانه‌های کرختی عاطفی (93/5=F، 020/0=P) و علائم و نشانه‌های برانگیختگی (80/10=F، 002/0=P) در مرحله پس آزمون موثر بود و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار بود. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر، نیاز است مداخلات آموزشی و درمانی در راستای کاهش مشکلات روانشناختی و تقویت ویژگی‌های روانشناختی مثبت جهت مقابله با بیماری کرونا صورت گیرد؛ لذا با توجه شیوع بالای اختلالات روانی و تاب‌آوری پایین در هنگام شیوع بیماری و پیامدهای ناشی از آن، مداخلات روان‌شناختی پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


تقوایی نیا علی، محمدابراهیمی جهرمی سحر. نقش میانجی گر راهبردهای مقابله ای در رابطه بین کژتنظیمی هیجانی و کیفیت زندگی در جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از آسیب (PTSD). روانشناسی نظامی، 10(10): 5-19
ذوقی پایدار محمدرضا، سهرابی اسمرود فرامرز، برجعلی احمد، دلاور علی. اثربخشی آموزش مهارت های مقابله ای مبتنی بر رویکرد شناختی- رفتاری بر اختلال استرس پس از ضربه ناشی از جنگ و افسردگی جانبازان. روانشناسی نظامی، 2(5): 1-16
علی گوهری، بهزاد.، ابوالمعالی الحسینی، خدیجه.، درتاج، فریبرز.، و جمهری، فرهاد. (1398). تاثیر آموزش مهارتهای مقابله مذهبی بر تعدیل باورهای فراشناخت در فرزندان جانبازان مبتلا به PTSD. طبف جانباز، 12(1): 11-18
گودرزی، محمد علی  . (1382). بر اساس اعتبار یابی و روایی مقیاس تنیدگی پس از ضربه می سی سی پی (اشل) مجله روانشناسی، 7(2): 55-68
نریمانی محمد، محمودزاده سپیده، بشرپور سجاد. مقایسه واکنش پذیری به استرس, راهبردهای مقابله ای و سبک های زندگی در افراد مبتلا و غیرمبتلا به اختلال بی خوابی. سلامت و بهداشت اردبیل، 9(5): 549-564
محمدی زیدی، عیسی.، سیف پور، طاهره.، مرشدی، هادی.، و علیزاده، حمید. (1399). اثربخشی آموزش راهبردهای مقابله‌ای بر آگاهی، خودکارآمدی درد و شاخصه‌های مرتبط با سردردهای میگرنی. مجله تحقیقات سلامت در جامعه، ۶ (۲) :۲۶-۱۱
References
Alexander ES, Onwuegbuzie AJ. (2007). Academic procrastination and the role of hope as a coping strategy. Personality and individual differences. 1;42(7):1301-10.
Baral IA, Bhagawati KC. (2019). Post traumatic stress disorder and coping strategies among adult survivors of earthquake, Nepal. BMC psychiatry. 19(1):1-8.
Blaxton JM, Bergeman CS, Whitehead BR, Braun ME, Payne JD. (2017). Relationships among nightly sleep quality, daily stress, and daily affect. The Journals of Gerontology, 1;72(3):363-72.
Blanchard EB, Jones-Alexander J, Buckley TC, Forneris CA. (1996). Psychometric properties of the PTSD Checklist (PCL). Behaviour research and therapy. 1;34(8):669-73.
Chew, Q.H., Chia, F.L.A., Ng, W.K., Lee, W.C.I., Tan, P.L.L., Wong, C.S., Puah, S.H., Shelat, V.G., Seah, E.J.D., Huey, C.W.T. and Phua, E.J.(2020).  Perceived stress, stigma, traumatic stress levels and coping responses amongst residents in training across multiple specialties during COVID-19 pandemic—A longitudinal study. International Journal of Environmental Research and Public Health17(18), p.6572.
Li Q, Guan X, Wu P, Wang X, Zhou L, Tong Y, Ren R, Leung KS, Lau EH, Wong JY, Xing X. (2020). Early transmission dynamics in Wuhan, China, of novel coronavirus–infected pneumonia. New England journal of medicine. N Engl J Med, 382:1199-1207
Maiorano T, Vagni M, Giostra V, Pajardi D. (2020), COVID-19: Risk factors and protective role of resilience and coping strategies for emergency stress and secondary trauma in medical staff and emergency workers—An online-based inquiry. Sustainability. 12(21):9004.
Thompson NJ, Fiorillo D, Rothbaum BO, Ressler KJ, Michopoulos V. (2018). Coping strategies as mediators in relation to resilience and posttraumatic stress disorder. Journal of affective disorders. 1;225:153-9.
Wang D, Hu B, Hu C, Zhu F, Liu X, Zhang J, Wang B, Xiang H, Cheng Z, Xiong Y, Zhao Y. (2020), Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 novel coronavirus–infected pneumonia in Wuhan, China. Jama. 323(11):1061-9.
Weathers,F W, Litz, B.T.Herman D.S,Huska,J.A&Keane.T.(1993).The PTSD Cheklist (PCL).Reliability. Validity & diagnostic utility. Presented at the 9 Th Annual Meeting of the Inernational Society for Traumatic Seress Hissre Studies. October 1993. Sam Antunio, TX
World Health Organization. (2020). Laboratory testing of human suspected cases of novel coronavirus (nCoV) infection: interim guidance, 10 January 2020. World Health Organization.
Viana Machado A, Volchan E, Figueira I, Aguiar C, Xavier M, Souza GG, Sobral AP, de Oliveira L, Mocaiber I. (2020). Association between habitual use of coping strategies and posttraumatic stress symptoms in a non-clinical sample of college students: A Bayesian approach. PLoS One. 6;15(2):e0228661.
Zhou P, Yang XL, Wang XG, Hu B, Zhang L, Zhang W, Si HR, Zhu Y, Li B, Huang CL, Chen HD. (2020). A pneumonia outbreak associated with a new coronavirus of probable bat origin. nature. 579(7798):270-3.