شناسایی عوامل زمینه‌ایی و آشکارساز در خیانت زناشویی: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه مشاوره، واحد خمینی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی شهر، اصفهان، ایران

2 گروه مشاوره، واحد خمینی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی شهر، اصفهان، ایران

3 استادیار گروه مشاوره، واحد خمینی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی شهر، اصفهان، ایران

4 دانشیار گروه روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی علل زمینه‌ای و آشکار ساز در خیانت زناشویی انجام شد. روش پژوهش: مطالعۀ حاضر با رویکرد کیفی مبتنی بر نظریۀ زمینه‌ای و تکنیک مصاحبه‌های نیمه‌ساختار یافته و مسئله‌محور، به بررسی و شناخت فرآیند ‌بروز رابطۀ فرازناشویی پرداخته است. تعداد 12 زن و 15 مرد که تجربه خیانت زناشویی و تمایل به همکاری با پژوهشگر را داشتند با شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. این افراد با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاری به صورت عمیق مورد بررسی قرار گرفتند؛ برای تبیین و تحلیل داده‌ها از رویکرد داده بنیاد استفاده شد. یافته ها: بعد از تحلیل داده‌ها، از مصاحبه با زنان و تحلیل آن در کدگذاری باز 100 کد اولیه، 14 کد محوری و 3 کد اصلی استخراج شد هیجان خواهی، اعتماد به نفس پایین، خودانگاره منفی و شور و هیجان سرکوب شده در کد اصلی علل درون فردی؛ برآورده نشدن نیازهای عاطفی، ناهمسویی خواسته ها و اهداف، عدم توجه به مرزبندی ها، اختلافات زناشویی، انتقام از همسر و عدم جذابیت همسر در کد اصلی علل تعارضات زناشویی و کنجکاوی در تجارب جنسی، تجارب جنسی قبل از ازدواج و ناکامی جنسی در کد اصلی علل جنسی طبقه‌بندی شدند. تحلیل محتوای مصاحبه با مردان و تحلیل آن در کدگذاری باز 76 کد اولیه، 13 کد محوری و 3 کد اصلی استخراج شد که دلایل خیانت زناشویی مردان را می‌توان در علل عاطفی (تعارضات زناشویی، وجود بحران‌های زندگی، از دست رفتن خود، به اشتراک نهادن احساسات و افکار) علل جنسی (کسب طراوت و شادمانی به خاطر ازدواج کسالت‌بار، داشتن تجربیات جنسی جدید، عدم مراقبت همسر از بدن خود و هیجان خواهی) و علل بیرونی (قدرت، داشتن فرصت برای رابطه فرازناشویی، دریافت تقویت و حمایت از جانب دوستان، محق بودن و بازداری زدایی شدن به خاطر مصرف مواد) دسته‌بندی کرد.

کلیدواژه‌ها


استراوس، انسلم.، و کوربین، جولیت. (1390). مبانی پژوهش کیفی فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای. ترجمه: ابراهیم افشار. تهران: نشر نی (سال انتشار اثر به زبان اصلی، 1994).
اکبری، زهرا.، شفیع‌آبادی، عبدالله.، و هنرپروان، نازنین. (1390). مقایسه ی سبک های دلبستگی در مردان متاهل با روابط فرا زناشویی و فاقد روابط فرا زناشویی. اندیشه و رفتار در روانشناسی بالینی، 20(6): 20-35
افشاری کاشانیان، امید.، زهراکار، کیانوش.، محسن زاده، فرشاد.، و تاجیک اسماعیلی، عزیز الله. (1398). شناسایی عوامل زمینه‌ساز خیانت زناشویی در زنان. پژوهشهای مشاوره. ۱۸ (۷۱): ۱۲۱-۱۵۴
امینی‌ها، آزاده.، فرح بخش، کیومرث.، اسمعیلی، معصومه. (1394). تفحص کیفی در واکنش همسران به افشای خیانت زناشویی. مشاوره و روان درمانی خانواده، 5(3): 72-92.
بازرگان، عباس. (1389). روش تحقیق کیفی آمیخته. تهران: نشر دیدار
حبیبی عسگرآباد، مجتبی.، و حاجی حیدری، زهرا. (1394). علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین مراجعه کننده به دادگاه خانواده: یک مطالعه کیفی، خانواده پژوهی، 11(2): 156-186
حدادی، سپیده.، انصاری‌نژاد، نصرالله.، آقاجانی، طهمورث.، و خالقی اصفهانی، آتنا. (1395). رابطه عوامل روانی و اجتماعی بانگرش نسبت به بی وفایی زنان و مردان متاهل در شهر تهران. مجله مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 5(2): 135-152
حیدری، حکیمه.، فاتحی زاده، مریم.، و اعتمادی، عذرا. (1388). پیش‌بینی عهدشکنی زناشویی، تازه‌های رواندرمانی، 52(51): 115-127
خرم دل، کاظم.، و حجار، افروز. (1398). شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر خیانت زناشویی. ششمین کنفرانس بین‌المللی دستاوردهای نوین پژوهش در علوم اجتماعی، علوم تربیتی و روانشناسی، 27 آذر اصفهان، 30-45
دانایی‌فرد، حسن.، و امامی، مجتبی. (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی، تاملی بر نظریه پردازی داده‌ بنیاد. مجله مدیریت، 1(2): 69-96
کرمی، جهانگیر.، زکی یی، علی.، محمدی، امید.، و حق‌شناس، شریفه. (1394). نقش عوامل روانی و اجتماعی در پیش‌بینی نگرش به روابط خارج از چهارچوب زناشویی در زنان متأهل و ارائۀ یک مدل بر اساس عوامل مرتبط. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 13(3): 129-152
فولادیان، مجید.، برادران کاشانی، زهرا.، و دیاری، مرتضی. (1399). تحلیل چامعه شناختی وقعوع رابطه فرازناشویی: ارائه یک نظریه زمینه‌ای. مسائل اجتماعی ایران، 11(2): 206-177.
فتحی، منصور.، فکرآزاد، حسین.، غفاری، غلامرضا.، و بوالهری، جعفر. (1392). عوامل زمینه ساز بی وفایی در زنان. رفاه اجتماعی، 13(51): 131-109
عیسی‌نژاد، امید.، و باقری، آرزو. (1396). پدیدارشناسی روش‌های توجیهی خیانت زناشویی: ساز و کارهای رویارویی با ناهماهنگی شناختی در روابط فرازناشویی. فصلنامه مشاوره و رواندرمانی خانواده، 22(2): 188-207
محمدپور، احمد. (1392). روش تحقیق کیقی ضد روش. تهران: انتشارات جامعه شناسان
نوایی، جعفر.، و محمدی آریا، علیرضا. (1394). بررسی ارتباط بین طرحواره‌های ناسازگار با توجیه روابط فرازناشویی در میان افراد متاهل. روان پرستاری، 4(12): 18-27
References
Allen, E. S., & Atkins, D. C. (2012). The association of divorce and extramarital sex in a representative US sample. Journal of Family Issues,33 (11), 1477-1493.
Auslander, B. A., & Rosenthal, S. L. (2010). Intimate romantic relationships in young adulthood: A biodevelopmental perspective. Young adult mental health, 158-168.
Bagarozzi Sr, D. A. (2007). Understanding and treating marital infidelity: A multidimensional model. The American Journal of Family Therapy, 36 (1), 1-17
Blow, A. & Hartnett , K. (2015). Infidelity in committed relationships II: A substantive review. Journal of Marital and Family Therapy, 31 (2), 217–234.
Cano, A. & O’leary, K.D. (2012). Infidelity and separations precipitate major depressive episodes and symptoms of non specific depression and anxiety. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 774–781.
Duba, J. D., Kindsvatter, A., & Lara, T. (2008). Treating infidelity: Considering narratives of attachment. The Family Journal, 16 (4), 293-299.
Jeanfreau, M. M. (2009). A qualitative study investigating the decision-making
process of women’s participation in marital infidelity (Doctoral dissertation, Kansas state university).
Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 70-74.
Hamilton L, & Armstrong EA. (2009). Gendered sexuality in young adulthood: Double binds and flawed options. Gender
& Society 23(5): 589-616.
Kröger, C., Reißner, T., Vasterling, I., Schütz, K., & Kliem, S. (2012). Therapy for couples after an affair: A randomized-controlled trial. Behaviour research and therapy, 50 (12), 786-796.
Killawi, A., Fathi, E., Dadras, I., Daneshpour, M., Elmi, A., & Altalib, H. (2017). Perceptions and Experiences of Marriage Preparation Among US Muslims: Multiple Voices from the Community. Journal of Marital and Family Therapy
Lalasz, C. B., & Weigel, D. J. (2011). Understanding the relationship between gender and extradyadic relations: The mediating role of sensation seeking on intentions to engage in sexual infidelity. Personality and Individual Differences, 50 (7), 1079-1083.
Luo, S., Cartun, M. A., & Snider, A. G. (2010). Assessing extradyadic behavior: A review, a new measure, and two new models. Personality and Individual Differences, 49, 155–163.
Mark, K. P., Janssen, E., & Milhausen, R. R. (2011). Infidelity in heterosexual couples: Demographic, interpersonal, and personality-related predictors of extradyadic sex. Archives of sexual behavior, 40 (5), 971-982.
Maphosa, S., Mutandwa, P., & Nyamayaro, A. T. (2017). Infidelity Appetite: Psychological Factors Influencing Married Women to Engage in Extra-marital Affairs. International Journal of Innovative Research and Development, 2278–0211, 6 (1).
Merkle, E. R., & Richardson, R. A. (2010). Digital dating and virtual relating: Conceptualizing computer mediated romantic relationships. Family Relations, 49 (2), 187-192.
Munsch, C. L. (2012). The Science of Two‐Timing: The State of Infidelity Research. Sociology Compass, 6 (1), 46-59.
Moody, R. (2016). Life after life. Random House.
Olmstead, S. B., Blick, R. W., & Mills, L. I. (2009). Helping couples work toward the forgiveness of marital infidelity: Therapists' perspectives. The American Journal of Family Therapy, 37 (1), 48-66
Petersen, J. L., & Hyde, J. S. (2010). A meta-analytic review of research on gender differences in sexuality, 1993-2007. Psychological Bulletin, 136, 21-38.
Pittman, F. S., & Wagers, T. P. (2005). Teaching fidelity. Journal of clinical psychology, 61 (11), 1407-1419.
Previti, D., & Amato, P. R. (2014). Is infidelity a cause or a consequence of poor marital quality?. Journal of Social and Personal Relationships, 21 (2), 217-230.
Prins, K. S., Buunk, B. P., & Van Yperen, N. W. (2011). Equity, normative disapproval and extramarital relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 10, 39–53.
Scheinkman, M., & Werneck, D. (2010). Disarming jealousy in couples relationships: A multidimensional approach. Family process, 49 (4), 486-502.
Smith, T. (2016). American sexual behavior: Trends, socio-demographic differences, and risk behavior (GSS Topical Report No. 25). Chicago: National Opinion Research Center.
Tusnad LA. (2009). Study of the effects of infidelity on contemporary couples [dissertation]. Waterloo, ON: University of Waterloo.
Whisman, M. A., & Bruce, M. L. (2009). Marital dissatisfaction and incidence of major depressive episode in a community sample. Journal of abnormal psychology, 108 (4), 674.
Young, K. S., Griffin-Shelley, E., Cooper, A., O'mara, J., & Buchanan, J. (2007). Online infidelity: A new dimension in couple relationships with implications for evaluation and treatment. Sexual Addiction & Compulsivity: The Journal of Treatment and Prevention, 7 (1-2), 59-74.
Zuckerman, M. (2007). Sensation Seeking and Risky Driving, Sports, and Vocations.