نقش میانجیگر عزت نفس در رابطه بین عملکرد خانواده با نشانه های اختلال خوردن در نوجوانان در دوران قرنطینه خانگی ناشی از ویروس کرونا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجیگر عزت نفس در رابطه بین عملکرد خانواده با نشانه‌های اختلال خوردن در نوجوانان در دوران قرنطینه خانگی ناشی از ویروس کرونا انجام شد. روش: روش پژوهش، توصیفی-همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان 13 تا 18 ساله شهر تهران در سال تحصیلی 99-98 بود که از بین آنها 384 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای سنجش متغیر‌ها از پرسشنامه عملکرد خانواده (Faces-III) اولسون (1986)، مقیاس تشخیصی اختلال خوردن (EDDS) استایس و همکاران (2000) و مقیاس عزت نفس (RSE) روزنبرگ (1965) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل میانجی و با استفاده از نرم‌افزار AMOS تجزیه و تحلیل شدند. یافتهها: نتایج تحلیل میانجی نشان داد که اثر مستقیم عملکرد خانواده برنشانه‌های اختلال خوردن (317/0-=β؛ 01/0>p) معنادار بود. اثر غیرمستقیم عملکرد خانواده بر نشانه‌های اختلال خوردن از طریق عزت ‌نفس نیز معنادار بود (056/0-= β؛ 05/0>p). بنابراین عزت‌نفس در رابطه بین عملکرد خانواده و اختلال خوردن، نقش میانجیگر جزیی را ایفا نمود. نتیجه گیری: پژوهش حاضر شواهدی را در راستای اهمیت فضای روان‌شناختی خانواده در دوران قرنطینه ناشی از کرونا، در بروز و تشدید نشانه‌های اختلال خوردن در نوجوانان ارائه کرده است. این نتایج می‌تواند بستری برای طراحی برنامه‌های نوین درمان در سطوح مختلف (پیشگیری از بروز نشانه‌ها تا کاهش عوارض جسمانی و روانی) اختلال خوردن را فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها


ثنایی ذاکر، باقر. (1396). مقیاس های سنجش خانواده و ازدواج، انتشارات بعثت، چاپ چهارم، تهران.
خبیر، لیلا.، محمدی، نوراله.، و رحیمی، چنگیز. (1393). اعتباریابی مقیاس تشخیص اختلال خوردن، مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، ­ ­ 18­ (2): 100-107.
ذوالفقاری، حمید.، سیدزاده دلویی، سیدایمان.، فرخی، ححسین.، مصطفی پور، وحید.، و علیشاهی، عارفه. (1397). مقایسه کارکردهای خانوادگی بیماران اختلال خورد و خوراک با افراد سالم بر اساس مدل مک مستر، مجله مطالعات ناتوانی، 8: 59-59.
محمدی، نوراله. (1384). بررسی مقدماتی اعتبار و قابلیت اعتماد مقیاس حرمت خود روزنبرگ. روانشناسی تحولی: روانشناسان  ایرانی، 1(4)، 55-62.
References
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders         ­­ (DSM-5®). American Psychiatric Pub.
Blumer, H. (1986). Symbolic interactionism: Perspective and method.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and       ­programming (3rded.). New York: Routledge. 
Cerniglia, L., Cimino, S., Tafà, M., Marzilli, E., Ballarotto, G., & Bracaglia, F. (2017). Family­ ­­       profiles in eating disorders: family functioning and psychopathology. Psychology Research   ­        and Behavior Management, 10,305.
Colmsee, I. S. O., Hank, P., & Bošnjak, M. (2021). Low Self-Esteem as a Risk Factor for Eating ­ ­Disorders. Zeitschrift für Psychologie.
 
Criscuolo, M., Laghi, F., Mazzoni, S., Castiglioni, M. C., Vicari, S., & Zanna, V. (2020). How do                               ­Families of Adolescents with Anorexia Nervosa Coordinate Parenting? Journal of Child and ­     Family Studies, 29, 2542-2551.
Elmquist, J., Shorey, R. C., Anderson, S. E., & Stuart, G. L. (2017). A preliminary investigation ­       ­of the relationship between dispositional mindfulness and eating disorder symptoms among ­      ­men in residential substance use treatment. Addiction research & theory, 25(1), 67-73.
Epstein, N. B., Bishop, D. S., & Levin, S. (1978). The McMaster model of family functioning.­     ­­­ ­ Journal of Marital and Family therapy, 4(4), 19-31.
Erriu, M., Cimino, S., & Cerniglia, L. (2020). The Role of Family Relationships in Eating      ­ ­­ Disorders in Adolescents: A Narrative Review. Behavioral Sciences, 10(4), 71.
Fairburn, C. G., Cooper, Z., & Shafran, R. (2003). Cognitive behaviour therapy for eating­ ­ disorders: A “transdiagnostic” theory and treatment. Behaviour research and therapy, 41(5), 509-528.
Guessoum, S. B., Lachal, J., Radjack, R., Carretier, E., Minassian, S., Benoit, L., & Moro, M. R. ­ ­(2020).­ Adolescent psychiatric disorders during the COVID-19 pandemic and lockdown. Psychiatry research, 113264.
KavehFarsani, Z., Kelishadi, R., & Beshlideh, K. (2020). Study of the effect of family communication and function, and satisfaction with body image, on psychological well-being of obese girls: the mediating role of self-esteem and depression. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 14(1), 1-10.
Knopf, A. (2021). Eating disorders: Focus on the family. The Brown University Child and Adolescent Behavior Letter, 37(11), 9-10.
Krauss, S., Orth, U., & Robins, R. W. (2020). Family environment and self-esteem development:  ­     A longitudinal study from age 10 to 16. Journal of Personality and Social Psychology, 119(2), ­     457.
Langdon-Daly, J., & Serpell, L. (2017). Protective factors against disordered eating in family ­ ­systems: a systematic review of research. Journal of eating disorders, 5(1), 1-15.
Li, W., Yang, Y., Liu, Z. H., Zhao, Y. J., Zhang, Q., Zhang, L., ... & Xiang, Y. T. (2020). Progression of mental health services during the COVID-19 outbreak in China. International journal of biological sciences, 16(10), 1732.
Liu, D., Ksinan, A. J., & Vazsonyi, A. T. (2018). Maternal support and deviance among rural ­­ ­adolescents: The mediating role of self-esteem. Journal of adolescence, 69, 62-71.
Lopez, A., & Shen, C. (2021). Predictors of Self-Esteem Among Mexican Immigrant Adolescents: ­       An Examination of Well-Being Through a Biopsychosocial Perspective. Child and Adolescent   ­     Social Work Journal, 38(3), 347-358.
Mäkikangas, A., Kinnunen, U., & Feldt, T. (2004). Self-esteem, dispositional optimism, and­   health: Evidence from cross-lagged data on employees. Journal of research in personality, 38(6), 556-575.
Minev, M., Petrova, B., Mineva, K., Petkova, M., & Strebkova, R. (2018). Self-esteem in  adolescents. Trakia Journal of Sciences, 16(2), 114-118.
Minuchin, S. (2018). Structural family therapy. In Families and family therapy (pp. 1-11). Routledge.
Mitchison, D., Mond, J., Bussey, K., Griffiths, S., Trompeter, N., Lonergan, A., ... & Hay, P. (2019). DSM-5 full syndrome, other specified, and unspecified eating disorders in Australian adolescents: prevalence and clinical significance. Psychological Medicine, 50, 981-990.
Nitzl, C., Roldan, J. L., & Cepeda, G. (2016). Mediation analysis in partial least squares path ­modeling: Helping researchers discuss more sophisticated models. Industrial management & data systems.  
Olson, D. H. (1986). Circumplex Model VII: Validation studies and FACES-III. Family Process, ­ 25, 337-351.
Pan, Y., Yang, Z., Han, X., & Qi, S. (2021). Family functioning and mental health among secondary vocational students during the COVID-19 epidemic: A moderated mediation model. Personality and Individual Differences, 171, 110490.
Pullmann, H., & Allik, J. (2000). The Rosenberg Self-Esteem Scale: its dimensionality, stability and personality correlates in Estonian. Personality and Individual Differences, 28(4), 701-15.
Puttevils, L., Vanderhasselt, M.A., & Vervaet, M. (2019). Investigating transdiagnostic factors in eating disorders: Does self‐esteem moderate the relationship between perfectionism and eating disorder symptoms?. European Eating Disorders Review, 27(4), 381-90.
Raykos, B.C., McEvoy, P.M., & Fursland, A. (2017). Socializing problems and low self‐esteem enhance interpersonal models of eating disorders: Evidence from a clinical sample. International journal of eating disorders, 50(9), 1075-83
Rodgers, R. F., Lombardo, C., Cerolini, S., Franko, D. L., Omori, M., Fuller‐Tyszkiewicz, M., ... & Guillaume, S. (2020). The impact of the COVID‐19 pandemic on eating disorder risk and  symptoms. International Journal of Eating Disorders, 53(7), 1166-1170.
Salafia, E. H. B, Jones, M.E, Haugen, E.C & Schaefer, M.K. (2015). Perceptions of the causes of eating disorders: a comparison of individuals with and without eating disorders. Journal of eating disorders, 3(1), 1-10.
Shi, J., Wang, L., Yao, Y., Su, N., Zhao, X., & Chen, F. (2017). Family impacts on self-esteem in Chinese college freshmen. Frontiers in psychiatry, 8, 279.
Spinelli, M., Lionetti, F., Pastore, M., & Fasolo, M. (2020). Parents' stress and children's psychological problems in families facing the COVID-19 outbreak in Italy. Frontiers in Psychology, 11, 1713.
  Stice, E., Telch, C.F, & Rizvi, S.L. (2000). Development and validation of the Eating Disorder Diagnostic Scale: a brief self-report measure of anorexia, bulimia, and binge-eating disorder. Psychological assessment, 12(2), 123.
Swearer, S. M., & Hymel, S. (2015). Understanding the psychology of bullying: Moving toward a social-ecological diathesis–stress model. American Psychologist, 70(4), 344.
Tay, C.T., Teede, H.J., Hill, B., Loxton, D., & Joham, A.E. (2019). Increased prevalence of eating ­­disorders, low self-esteem, and psychological distress in women with polycystic ovary syndrome:  ­a community-based cohort study. Fertility and sterility, 112(2), 353-61.
Udo, T., & Grilo, C.M. (2018). Prevalence and correlates of DSM-5–defined eating disorders in a ­          nationally representative sample of US adults. Biological psychiatry, 84(5), 345-54.
Vartanian, L.R., Hayward, L.E, Smyth, J.M., Paxton, S.J., & Touyz, S.W. (2018). Risk and ­ resiliency factors related to body dissatisfaction and disordered eating: The identity disruption model. International Journal of Eating Disorders, 51(4), 322-30.
Wallis, A., Miskovic‐Wheatley, J., Madden, S., Rhodes, P., Crosby, R.D., Cao, L., & Touyz, S.      ­(2018). Family Functioning and Relationship Quality for Adolescents in Family‐based Treatment with Severe Anorexia Nervosa Compared with Non‐clinical Adolescents. European Eating Disorders Review, 26(1), 29-37.
World Health Organization. (2020). Mental health and psychosocial considerations during the    COVID-19 outbreak, 18 March 2020 (No. WHO/2019-nCoV/Mental Health/2020.1). World         Health Organization.