رابطه معنای زندگی و انسجام خانواده معلمان در دوره کووید- 19: نقش واسطه‌ای معنویت در کار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه روان شناسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 استادیار گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر به منظور تعیین نقش واسطه‌ای معنویت‌ در کار در رابطه معنای ‌زندگی و انسجام ‌خانواده معلمان در دوره کووید 19 انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی- همبستگی بود. جامعه‌آماری، معلمان متاهل زن و مرد شاغل در مدارس دوره ابتدایی در سال تحصیلی 99-1400 در منطقه 18 شهر تهران بودند. طبق جدول کرجسی و مورگان (1970) و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای 175 شرکت‌کننده دارای ملاک‌های ورود به پژوهش انتخاب شدند و پرسشنامه‌های انسجام خانواده سامانی (1385)، معنویت در محیط کار میلیمن و همکاران (2003) و معنای زندگی صالحی (1384) را تکمیل کردند. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری یه شیوه سلسله مراتبی تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که معنای‌ زندگی با انسجام خانواده معلمان در دوره کووید-19 همبستگی مثبت و معنادار دارد (01/0P<). همچنین نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نشان داد که معنویت در کار در رابطه معنای زندگی و انسجام خانواده معلمان در دوره کووید-19 نقش واسطه‌ای معنادار دارد (01/0P<). نتیجه‌گیری: نتایج شواهدی را نشان می‌دهند که معنای زندگی از طریق مفهوم‌سازی متعادل در زندگی کاری و زناشویی و هماهنگی‌ شناختی و عاطفی، انسجام خانواده معلمان را افزایش می‌دهد و معنویت در کار موجب می‌شود آنان معنای زندگی را به روش متعادل‌تر و کارآمدتری مفهوم‌سازی کنند. لذا به منظور ارتقاء انسجام خانواده معلمان در دوره کووید-19 پیشنهاد می‌‌شود علاوه بر توجه به معنای زندگی معلمان، به مقوله معنویت در محیط کار هم توجه شود.

کلیدواژه‌ها


اکبری، مریم. (1391). رابطه معنای زندگی و دینداری با تاب‌آوری درجانبازان شهر قزوین. پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ‌
امیدواری، سپیده. (1387). سلامت معنوی؛ مفاهیم و چالش‌ها. پژوهش‌های میان رشته‌ای قرآنی، 1(1): 1-15.
باباپور‌خیرالدین، جلیل؛ و بهاورنیا، التاز. (1391). مقایسه انسجام و انعطاف پذیری خانواده های دارای عضو بیمار مبتلا به ایدز با خانواده های جمعیت عمومی. فرهنگ مشاوره ورروان درمانی، 3(11): 43- 60.
بدیع، علی؛ جلالی، معصومه و عبودی، سمیه. (1390). بررسی رابطه بین هوش معنوی و رضایت زناشویی. مجموعه مقالات اولین کنگره بین‌المللی روان‌شناسی دین و فرهنگ. سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره ایران، 1390.
بیگی، علی؛ رضایی، علی‌محمد؛ محمدی‌فر، محمدعلی و نجفی، محمود. (1395). نقش صمیمیت زوجین و باورهای معنوی و اعمال مذهبی در پیش‌بینی انسجام و سازگاری خانوادگی. پژوهش در سلامت روان‌شناختی، 10(1): 52-60.
رسولی، محسن؛ بهرامیان، جاسم؛ و زهراکار، کیانوش. (1392). تاثیر امید درمانی گروهی بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکروزیس. روان‌پرستاری، 1(4): 54-65.
رهبری، پروانه؛ و کرد، بهمن. (1395). پیش‌بینی بهزیستی ‌ذهنی براساس معنای‌ زندگی و ذهن‌آگاهی در بین بیماران قلبی عروقی. روان پرستاری، 5(6): 16-23.
سامانی، سامک. (1385). همبستگی خانوادگی و استقلال عاطفی در دختران فراری از خانه. و سازگاری. روان‌پزشکی و روان شناسی بالینی ایران، 12(3): 258-262.
صالحی، مهدیه. (1384). بررسی مسایل نوجوانان و جوانان ایران از دیدگاه روان‌شناسی انسان‌گرا. رساله دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
گیتی‌پسند، زهرا؛  فرحبخش، کیومرث؛  اسمعیلی، معصومه و ذکایی، محمدسعید. (1394). مولفه‌های معنای ‌زندگی در زوجین متقاضی طلاق. مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 17: 50-79.
سلیمی، هادی؛ حاجی‌علیزاده، کبری؛ عامری‌سیاهویی، مجتبی؛ و بهدوست، پریسا. (1400). نقش میانجی استرس کرونا در رابطه بین اعتیاد به اینترنت با تعارضات زناشویی و خانوادگی. فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 12(45): 83-100. 
دیبایی صابر، محسن؛ و میرعرب رضی، ذضا. (1398). تحلیل رابطه معنویت در کار و کیفیت زندگی کاری معلمان دوره متوسطه (مورد مطالعه: معلمان شهر فم). پژوهش در مسایل تعلیم و تربیت اسلامی، 27(45): 153-170.
فرهنگی، علی اکبر؛ فتاحی، مهدی؛ و واثق، بهاره. (1394). معنویت در محیط کار و نقش آن در بهبود رفتار شهروندی سازمانی. فرهنگ مدیریت، 4(13): 5-36.
موسوی، سیدولی‌اله؛ پورشریف، آمنه؛ رضائی، سجاد؛ و قاسمی‌جوبنه، رضا. (1397). الگوی ساختاری- جنسیتی برای روابط بین معنا در زندگی با صمیمیت و سازگاری زناشویی. پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 13(50): 154-173.
کریمی، قاسم؛ و فضل‌الهی قمشی، سیف اله. (1397). رابطه معنویت در کار با عملکرد سازمانی معلمان بر اساس مولفه های مدل اچیو. پژوهشنامه تربیتی، 13(54): 119-142.
غمشادزهی، پری؛ و ناستی‌زایی، ناصر. (1398). رابطه بین معنویت در کار و دلبستگی شغلی با نقش میانجی وفاداری سازمانی (مطالعه موردی: معلمان مدارس ابتدایی شهرستان خاش). دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 20(4): 46-56.
References
Agate, S., Zabriskie, R., & Eggett, D. (2007). Praying, Playing and successful families. The Journal of Marriage and family Review, 42(2): 51-75.
Algood, S., Harris, S., Skogrand, L., & Lee, T. (2009). Marital commitment and religiosity in a religiously homogenous population. The journal of Marriage & Family Review, 45(1): 52-67.
Amato, P. R., & Marriott, B. H. (2016). A Comparison of high-and low Distress Marriages that end in Divorce. Journal of Marriage and Family, 69(2): 621-638.
Ashmos, D. P. and Duchon, D. (2009). Spirituality at work: a conceptualization and measure. Journal of Management Inquiry, 9(2): 134-145.
Birkley, E. L., Eckhardt, C. I., & Dykstra, R. E. (2016). Posttraumatic stress disorder symptoms, intimate partner violence, and relationship functioning: A meta‐analytic review. Journal of Traumatic Stress, 29(5): 397-405.
Corkery, S., Curran, M. & Parkman, A. (2011). Spirituality, Sacrifice and Relationship quality for expectant cohabiters. The Journal of Marriage & family Review, 47(2): 345- 362.
Garg, N. (2018). Workplace Spirituality and Organizational Commitment: An Empirical Exploration. Purshartha, 6(2), 8-24.
Garg, N., Punia, B. K.,& Jain. A. (2019). Workplace Spirituality and Job Satisfaction: Exploring Mediating Effect of Organization Citizenship Behavior. The Journal of Business Perspective, 23(3): 287-296.
Grams, W. A., Carlson, T. S. & McGeorge, C. R. (2015). Integrating spirituality into family therapy training: An exploration of faculty members’ beliefs. The Journal of Contemporary Family Therapy, 29(3): 147-161.
Hacbarth, M., Pavkov, T., Wetchler, J., & Flannery, M. (2012). Natural Disasters: An Assessment of Family Resiliency Following Hurricane Katrina. Journal of Marital and Family Therapy, 38(2): 340-351. 
Heene, E., Buysse, A. & Van Oost, P. (2007). An interpersonal perspective on depression: the role of marital adjustment, conflict communication, attributions, and attachment within a clinical sample. Journal of Familiy Process, 46(4): 499-514.
Liguori, E., & Winkler, C. (2020). From offline to online: Challenges and opportunities for entrepreneurship education following the COVID-19 pandemic. SAGE Publications, Los Angeles: CA.
Indradevi, R. (2020). Workplace spirituality: successful marital for modern organization. Journal of critical review, 7(6): 437-440.
Jerzy, T., Maciej, C., and Jolanta, Z. C. (2020). Reaction to the COVID-19 pandemic: The influence of meaning in life, life satisfaction, and assumptions on world orderliness and positivity. Journal of Loss Trauma, 25: 544–557.
Karatas, Z., Uzun, K., & Tagay, O. (2021). Relationship between the life satisfaction, meaning in life, hope and COVID-19 fear for Turkish adults during the covid-19 outbreak. Frontiers in Psychology, 12: 633384. 1-9.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Journal of Educational and psychological measurement, 30(3): 607-610.
Lambert, N. M., Stillman, T. F., Baumeister, R. F., Fincham, F. D., Hicks, J. A., Graham, S. M. (2010). Family as a salient source of meaning in young adulthood. The journal of Positive Psychology, 5(5): 367-76.
Lingren, H. G. (2008). Creating sustainable families [on-line]. Available: http: www.iar. UN. Edu/pubs/family.
Liu, C. H., & Doan, S. N. (2020). Psychosocial Stress Contagion in Children and Families During the COVID-19 Pandemic. Clinical Pediatrics, 59(9-10): 853-856.
Mahoney, A. & Pargament, K. I. & Swank, A. M. & Swank, N. M. (2010). Religion and the sanctification of family relationships. Journal of Review of Religious Research, 44(3): 220-236.
Mahoney, A. (2010). Religion in families, 1999–2009: A relational spirituality framework. Journal of Marriage and Family, 72(4): 805–827.
Mayer, J. D. (2009). Spiritual Intelligence or Spiritual Consciousness? International Journal for the Psychology of Religion, 16(1): 47-56. 
Milliman, J., Czaplewski AJ., & Ferguson J. (2003). Workplace spirituality and employee work attitudes. Journal of Organizational Change Management, 16(4), 426-447.
Olson, D. H. (2014). Faces IV and the Circumflex model: validation study. Journal of marital and family therapy, 37(1): 64-80.
Schutte, L., Wissing, M. P., Ellis, S. M., Jose, P. E., Vella- Brodrick, D. A. (2016). Research analysis of the Meaning in Life Questionnaire among adults from South Africa, Australia, and New Zealand. Journal of Health Quality Life Outcomes, 4(1): 112-124.
Sevinc, M., Garip, E. (2015). A study of parents’ child raising styles and marital harmony. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2 (1): 1648-1653.
Shiah, Y. J., Chang, F., Chiang, S. K., Lin, I. M. & Tam, W.C. (2015). Religion and health: anxiety, religiosity, meaning of life and mental health. Journal of Religion Health, 54(1): 35-45.
Shrestha, A. K., & Jena, L. K. (2021). Interactive Effects of Workplace Spirituality and Psychological Capital on Employee Negativity. Journal of Management and Labour Studies, 43(4): 1-19.
Silberman, I. (2012). Religion as a meaning system: Implication for the new millennium. Journal of Social Issues, 61(4): 641-663.
Snyder, C. R. (2012). Target article: Hope Theory: Rainbows in the Mind. The Journal of Psychological Inquiry, 13(4): 249-75.
Steger, M. F., Oishi, S., Kashdan, T. B. (2009). Meaning in life across the life span: Levels and correlates of meaning in life from emerging adulthood to older adulthood. The Journal of Positive Psychology, 4(1):43-52.
Van der Walt, F. (2018). Workplace spirituality, work engagement and thriving at work. SA Journal of Industrial Psychology, 44(1): 1-10.
Velavan, T. P, Meyer C. G. (2020). The COVID-19 epidemic. Trop Medicine International Health, 25(3): 278-80.
Walsh, F. (2009). Spiritual Resource in Family therapy. New York: Guilford Press.
Whalleya, L. J., Foxa, H. C., Dearyb, I. J., Starr, J. M. (2014). Childhood IQ, Smoking, and cognitive change from age 11 to 64 years. Journal of Addictive Behaviors, 30(1): 77-88.
Wong, K. F., & Yau, S. Y. (2016). Nurses' experiences in spirituality and spiritual care in Hong Kong. Journal of Applied Nursing Research, 23(4): 242-248.
Xu, Z., Shi, L., Wang, Y., Zhang, J., Huang, L., Zhang, C., & Tai, Y. (2020). Pathological findings of COVID-19 associated with acute respiratory distress syndrome. The Lancet respiratory medicine, 8(4): 420-422.
Zapf, M. K. (2016). The spiritual dimension of person and environment: Perspectives from social work and traditional knowledge. International Journal of Social Work, 48(2): 633- 642.
Zeng, Y., Yel, B., Zhang, Y., & Yang, Q. (2021). Family Cohesion and Stress Consequences Among Chinese College Students During COVID-19 Pandemic: A Moderated Mediation Model. Frontiers in public health, 9: 703899. 1-9.