اثربخشی آموزش غنی‌سازی کیفیت زندگی بر خودارزشمندی و سرمایه‌های روان‌شناختی زنان سرپرست خانوار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش غنی‌سازی کیفیت زندگی بر خودارزشمندی و سرمایه‌های روان‌شناختی زنان سرپرست خانوار بود. روش پژوهش: این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری دوماهه بود و جامعه آماری پژوهش حاضر را 130 زن سرپرست خانوار (همسران فوت شده یا مطلقه) تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) شهرستان مرودشت در سال 1399-1398 تشکیل دادند که پس از غربالگری با پرسشنامه‌های خودارزشمندی (کروکر و همکاران، 2003) و سرمایه روان‌شناختی (لوتانز و اولیو، 2007) 30 زن سرپرست خانوار با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و با گمارش تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه جایدهی شدند (هر گروه 15 زن). گروه آزمایش مداخله آموزش غنی‌سازی کیفیت زندگی (محقق ساخته) را طی دو ماه در 16 جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت نمودند. داده‌های حاصل از پژوهش به شیوه تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS23 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج حاکی از تأثیر مداخله غنی‌سازی کیفیت زندگی بر نمره خودارزشمندی (71/14=F، 002/0 =P) و سرمایه‌های روان‌شناختی (90/20=F، 001/0 =P) و پایداری این تأثیر در مرحله پیگیری بود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان چنین نتیجه گرفت که آموزش غنی‌سازی کیفیت زندگی با بهره‌گیری از تکنیک‌های مسولیت‌پذیری، مهارت خودآگاهی، صبر، پذیرش و ذهن‌آگاهیمی‌تواند به عنوان یک روش کارآمد جهت بهبود خودارزشمندی و سرمایه‌های روان‌شناختی زنان سرپرست خانوار مورد استفاده گیرد.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، مرضیه.، زارعی، سارا.، سلطانی‌نیا، شیوا. (1397). مقایسه حس انسجام و سبک های حل تعارض زناشویی زنان شاغل و خانه‌دار، مشاوره شغلی و سازمانی، 10(35): 27-42.
امامی، زهرا.، و کجباف، محمدباقر. (1393). اثربخشی کیفیت زندگی ‌درمانی بر علایم اضطراب و افسردگی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه، فصلنامه پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری، 4 (2): 102-89.
امینی، سعیده.، دهقانی چم‌پیری، اکرم.، صالحی، اعظم.، سلطانی زاده، محمد. (1398). نقش اجتناب تجربه‌ای و سرمایه‌های روانشناختی در پیش‌بینی احساس تنهایی با میانجی گری معنای زندگی در سالمندان، فصلنامه علمی پژوهشی علوم روانشناختی.، 17(74): 223-234.
ایزدی خواه، زهرا.، عابدی، محمدرضا.، فاتحی‌زاده، مریم.، و پاداش، زهرا. (1391). بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر کیفیت زندگی بر رضایت زناشویی. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 10(5): 154-189.
بهادری خسروشاهی، جعفر.، و حبیبی کلیبر، رامین. (1395). اثربخشی واقعیت درمانی گروهی بر سرمایه روان شناختی، خودارزشمندی و بهزیستی اجتماعی سالمندان، روانشناسی پیری، 2(3): 153-165.
جعفری، خلیل. (1394). مقایسه سرمایه روان‌شناختی و سبک مقابله‌ای وسلامت روان در زنان سرپرست خانوار و عادی شهر شیراز. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شیراز.
جمشیدی، معصومه.، و مهدی‌زاده، حسین. (1398). طراحی الگوی توانمندسازی اقتصادی زنان سرپرست خانوار در استان ایلام. پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، 12 (2): 39-50.
جوادیان، سیدرضا.، میرزایی فتح‌آبادی، هادی.، و افراسیابی، حسین. (1398). مطالعه کیفی دلایل و زمینه های مشارکت نکردن زنان سرپرست خانوار در برنامه‌های توانمندسازی. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 8 (2): 65-86.
حسنوند، بنفشه.، میرزایی سرایی، رضوان.، و سوری، سارا. (1398). اثربخشی گروه درمانی کیفیت زندگی بر تغییر سطح باورهای فراشناختی منفی و مثبت مردان معتاد به شیشه، اعتیادپژوهشی، 13(51): 189-202.
رضایی، سمانه.، و فرهادی، هادی. (1397). به بررسی اثربخشی کیفیت زندگی درمانی بر احساس تنهایی و عزت نفس دانش آموزان دختر دوره متوسطه دوم دارای اعتیاد به اینترنت، دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 19 (1): 49-37.
زکی، محمدعلی. (1391). آزمون و اعتباریابی پرسشنامه خودارزشمندی در بین دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستان‌های شهر اصفهان. مجله روش‌ها و مدل‌های روانشناختی، 2(7): 21-45.
عارفی، مختار.، و محمدی، پروین. (1394). رابطه خودارزشمندی و سبک‌های ارتباطی با سازگاری زناشویی در زنان، مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 2(4): 11-22.
فرخی، الهام.، و سبزی، ندا (1394). شادکامی و ادراک الگوهای ارتباطی خانواده: نقش واسطه‌ای سرمایه روان‌شناختی، روان‌شناسی تحولی، 11 (43): 324-313.
فروهر، محمد.، و هویدا، رضا (1390). تبیین رابطه سرمایه روان شناختی و کارآفرینی سازمانی اعضای هیئت علمی دانشگاه. .فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 8(2): 83-100.
قدم‌پور، عزت‌الله.، یوسف‌وند، مهدی.، فرخزادیان، علی اصغر.، حسنوند، بنفشه.، و یوسف‌وند، مسلم. (1396). اثربخشی کیفیت زندگی درمانی در تغییر سطح تاب‌آوری تحصیلی و خودتمایزیافتگی دانش‌آموزان دختر افسرده، مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 4 (3): 90-77.
کاهه، مریم. (1396). رابطه تاب آوری و کیفیت زندگی با رضایت زناشویی در زنان سرپرست خانوار در کمیته امداد امام خمینی (ره). پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت.
نجارزادگان، فاطمه.، و فرهادی، هادی. (1398). اثربخشی کیفیت زندگی درمانگری بر مهارت‌های ارتباطی، اعتیاد به فضای مجازی، رضایت زناشویی و خودنظم جویی هیجانی در زوجین، فصلنامه علمی پژوهشی علوم روانشناختی، ۱۸(۷۴): 247-256.
نجفی، محمود.، محمدی فر، محمدعلی.، دبیری، سولماز.، عرفانی، نصراله.، و کمری، علی عباس. (1390). مقایسه کیفیت زندگی خانواده جانبازان با و بدون استرس پس از سانحه، مجله علمی پژوهشی طب جانباز، 3(11): 27-35.
نریمانی، محمد.، شاه‌محمدزاده، یحیی.، امیدوار، عظیم.، و امیدوار، خسرو (1393). مقایسه سرمایه روان‌شناختی و سبک‌های عاطفی در بین دانش‌آموزان.پسر با و بدون ناتوانی یادگیری، مجله ناتوانی‌های یادگیری، 4(1): 118-100.
Adams, K. E., Tyler, J. M., Calogero, R., Lee, J. (2017). Exploring the relationship between appearance-contingent self-worth and self-esteem: The roles of self-objectification and appearance anxiety, Body image, 23(Dec.19):176-182.
Akkermans, J., & Tims, M. (2017). Crafting your career: How career competencies relate to career success via job crafting. Applied Psychology, 66(1), 168-195.

Aliyev, R., Karakus, M.(2015). The Effects of Positive Psychological Capital and Negative Feelings on Students’ Violence Tendency. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 190: 69-76.

Avey, J.B., Luthans, F., Smith, R.M., & Palmer, N.F. (2010). Impact of positive psychological capital on employee well-being over time. Journal of Occupational Health Psychology 15)1), 17–28.
Avey. J.B., Reichard, R.J., Luthans. F., Mhatre, K.H. (2011).Meta-Analysis of the Impact of Positive Psychological Capital on Employee Attitudes, Behaviors,and Performance. Esource Development Quarterly, 22(2): 12-19.
Bakir, A., Gentina, E.,  Gil, L.A. (2020). What shapes adolescents’ attitudes toward luxury brands? The role of self-worth, self-construal, gender and national culture. Journal of Retailing and Consumer Services, 57, 102-106.
Bosch, N., Beltrán, A.M.,  Erice, J.E., Almeda, E. (2019).  Intimate partner violence in female-headed one-parent households: Generating data on prevalence, consequences and support. Women's Studies International Forum, 72, 95-102.

Carney, T., Yager , J., Maguire, S., Touyz, S.W.(2019). Involuntary Treatment and Quality of Life. Psychiatric Clinics of North America, 42(2), 299-307.

Ceccatelli, C., Marianacci, R., Tateo, A. (2010). Lisrel model for a confermatory analysis: relationship between low self-worth level and victim of bullying, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9: 1612-1616.

Crocker, J., Luhtanen, R. K., Cooper, M. L., Bouvrette, S. (2003). Contingencies of self-worth in college students: Theory and measurement, Journal of Personality and Social Psychology, 85: 894-908.
Frisch, MI, B. (2006). Quality of life therapy. New Jersey: John Wiley & Sons Press.

Guo, L., Decoster, S., Babalola, M.T., De Schutter, L., Garba, O.A., Riisla, K.(2018). Authoritarian leadership and employee creativity: The moderating role of psychological capital and the mediating role of fear and defensive silence, Journal of Business Research, 92, 219-230.

Kang, H.J., Busser, J.A.(2018). Impact of service climate and psychological capital on employee engagement: The role of organizational hierarchy. International Journal of Hospitality Management, 75: 1-9.

Kim, M., Kim, A.C.H., Newman, J.I., Ferris, G.R., Perrewé, P.L.(2019). The antecedents and consequences of positive organizational behavior: The role of psychological capital for promoting employee well-being in sport organizations. Sport Management Review, 22(2): 108-125.

Li, M., Mustillo, S. (2020). Linking Mother and Offspring Depressive Symptoms: The mediating role of child appearance contingent self-worth. Journal of Affective Disorders, 273, 113-121.

Liao, R.,  Liu, Y.(2016). The impact of structural empowerment and psychological capital on competence among Chinese baccalaureate nursing students: A questionnaire survey. Nurse Education Today. 36: 31-36.
Luthans, F., Avolive B. J. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with statisfation. Presonality Psychlogy, 6, 138-146.
Northmore-Ball, K., Evan, G, (2016). Secularization versus religious revival in Eastern Europe: Church institutional resilience, state repression and divergent paths. Social Science Research, 57, 31-48.
Patra, S. (2016). Return of the psychedelics: Psilocybin for treatment resistant depression. Asian Journal of Psychiatry, 24, 51-52.
Strien, T., Winkens, L., Toft, M., Pedersen, S., Brouwer, I., Visser, M., Lähteenmäki L. (2016). The mediation effect of emotional eating between depression and body mass index in the two European countries Denmark and Spain. Appetite, 105, 500-508.
Toghyani, M., Kalantari, M., Amiri, SH., Molavi, H. (2011). The Effectiveness of Quality of Life Therapy on Subjective Well-Being of Male Adolescents. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30: 1752-1757.
Tsaur, S., Hsu, F., Lin, H.(2019). Workplace fun and work engagement in tourism and hospitality: The role of psychological capital. International Journal of Hospitality Management, 81: 131-140.
You, J.W.(2016). The relationship among college students' psychological capital, learning empowerment, and engagement. Learning and Individual Differences. 49: 17-24.