بررسی و مقایسه میزان اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و طرحواره درمانی بر خودشفقت ورزی زنان و مردان مبتلا به دیابت نوع 2

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی سلامت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 استادیارگروه روانشناسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

10.22034/aftj.2022.245612.1015

چکیده

هدف: هدف این پژوهش تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری در مقایسه با طرحواره درمانی بر خودشفقت ورزی زنان و مردان مبتلا به دیابت نوع دو بود. روش پژوهش: این پژوهش با روش نیمه تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه و مرحله پیگیری بود و جامعه آماری شامل زنان و مردان مبتلا به دیابت نوع 2 بود که در بازه زمانی فروردین تا شهریور 1399 به انجمن دیابت جزیره کیش مراجعه نموده بودند که پس از غربالگری 45 نفر به صورت هدفمند انتخاب و پس از همتاسازی در سه گروه درمان شناختی-رفتاری (15 نفر)، طرح‌واره درمانی (15 نفر) و گروه گواه (15 نفر) به صورت تصادفی جایگزین شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه شفقت به خود نف (2003) بود؛ در این پژوهش گروه درمانی شناختی-رفتاری به وسیله بسته درمانی لیهی (2004) و گروه طرحواره درمانی به وسیله بسته درمانی یانگ و همکاران (2006) به مدت هشت جلسه به مدت 90 دقیقه تحت درمان قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از واریانس اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد گروه‌ درمان شناختی-رفتاری و طرحواره درمانی بر خودشفقت‌ورزی (70/10=F، 001/0=P) زنان و مردان مبتلا به دیابت نوع دو موثر است؛ همچنین نتایج نشان داد گروه درمانی شناختی-رفتاری و طرحوراه درمانی بر مولفه‌های مهربانی با خود (54/4=F، 018/0=P)، قضاوت نسبت به خود (25/6=F، 005/0=P) و همانندسازی افراطی (45/3=F، 043/0=P) موثر است و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار است؛ همچنین نتایج آزمون تعقبی نشان داد بین نمرات گروه‌های شناختی-رفتاری و طرح‌واره درمانی در خودشفقت‌ورزی و مولفه‌های مهربانی با خود، قضاوت نسبت به خود و همانندسازی افراطی وجود ندارد (05/0 p>). نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش می‌توان بیان نمود شفقت ورزی به خود بر اساس افکار و باورهای فرد در مورد خویش شکل می گیرد

کلیدواژه‌ها


رستمی، مهدی.، عبدی، منصور.، حیدری، حسن. (1393). رابطه انواع بدرفتاری با شفقت خود و سلامت روانی در افراد متأهل. فصلنامه علمی پژوهشی اصول بهداشت روانی، 16(1): 61-74
مؤمنی. فرشته.، شهیدی. شهریار.، موتابی، فرشته.، و حیدری. محمود (1392). ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس خود شفقت ورزی. روانشناسی معاصر، 8(2): 27-40.
References
Beck, J., Greenwood, D. A., Blanton, L., Bollinger, S. T., Butcher, M. K., Condon, J. E.,... Francis, T. (2018). 2017 National standards for diabetes self-management education and support. The Diabetes Educator, 44(1), 35-50.
Fassbinder, E., & Arntz, A. (2021). Schema therapy.
Friis, A. M., Consedine, N. S., & Johnson, M. H. (2015). Does kindness matter? Diabetes, depression, and self-compassion: a selective review and research agenda. Diabetes Spectrum, 28(4), 252-257.
Ghorbani, N., Watson, P. J., Zhuo, C., & Norballa , F. (2012). Self-Compassion in Iranian Muslims: Relationships with Integrative Self-Knowledge, Mental Health, and Religious Orientation. International Journal for the Psychology of Religion, 22, 2.
Hoffart, A., Øktedalen, T., & Langkaas, T. F. (2015). Self-compassion influences PTSD symptoms in the process of change in trauma-focused cognitive-behavioral therapies: a study of within-person processes. Frontiers in psychology, 6(1273). doi:10.3389/fpsyg.2015.01273
Hupfeld, J., & Ruffieux, N. (2011). Validierung einer deutschen version der Self-Compassion Scale (SCS-D). Zeitschrift für klinische Psychologie und Psychotherapie.
Laidlaw, K. (2021). Cognitive behavioral therapy with older people: American Psychological Association.
Leahy, R. L. (2004). Cognitive-behavioral therapy.
Leahy, R. L. (2018). Emotional schema therapy: Distinctive features: Routledge.
Melyani, M., Allahyari, A. A., Falah, P. A., Ashtiani, A. F., & Tavoli, A. (2015). Mindfulness based cognitive therapy versus cognitive behavioral therapy in cognitive reactivity and self-compassion in females with recurrent depression with residual symptoms. Journal of Psychology, 18(4), 393-407.
Mirdrikvand, F., Sepahvandi, M. A., Khodarahimi, S., Gholamrezaei, S., Rahimian Bougar, M., & Shafikhani, P. (2019). Early Maladjustment Schemas in Individuals with and without Type 2 Diabetes Mellitus. Journal of Mind and Medical Sciences, 6(1), 150-156.
MOMENI, F., SHAHIDI, S., MOOTABI, F., & HEYDARI, M. (2014). Psychometric properties of a Farsi version of the Self-Compassion Scale (SCS).
Morrison, A. E., Zaccardi, F., Chatterjee, S., Brady, E., Doherty, Y., Robertson, N.,... Khunti, K. (2019). Self-compassion, metabolic control and health status in individuals with type 2 diabetes: A UK observational study. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes.
Nanayakkara, N., Curtis, A. J., Heritier, S., Gadowski, A. M., Pavkov, M. E., Kenealy, T.,... Wong, J. (2021). Impact of age at type 2 diabetes mellitus diagnosis on mortality and vascular complications: systematic review and meta-analyses. Diabetologia, 64(2), 275-287.
Raftar Aliabadi, M. R., & Shareh, H. (2021). Mindfulness-based schema therapy and forgiveness therapy among women affected by infidelity: A randomized clinical trial. Psychotherapy Research, 1-13.
Rahelić, D. (2016). Of IDF diabetes atlas-call for immediate action.
Sarı, S., & Gençöz, F. (2019). Women's experiences of group intervention with schema therapy techniques: A qualitative process analysis. Counselling and Psychotherapy Research, 19(3), 301-310.
Seligman, H. K., Smith, M., Rosenmoss, S., Marshall, M. B., & Waxman, E. (2018). Comprehensive diabetes self-management support from food banks: a randomized controlled trial. American journal of public health, 108(9), 1227-1234.
Seyed Nour, S., & Homaei, R. (2019). Effectiveness of Group Cognitive-Behavioral Therapy on the Self-Care Behaviors, Psychological Wellbeing, and Hope of Patients with Type II Diabetes. Journal of Clinical Nursing and Midwifery, 8(1), 265-275.
Shrivastava, S. R., Shrivastava, P. S., & Ramasamy, J. (2013). Role of self-care in management of diabetes mellitus. Journal of diabetes & Metabolic disorders, 12(1), 1-5.
Taylor, C. D., & Arntz, A. (2016). Schema therapy. n K. S. Dobson & D. J. A. Dozois (Eds.), Handbook of cognitive-behavioral therapies (pp. 249–270). The Guilford Press.
Thimm, J. C. (2017). Relationships between early maladaptive schemas, mindfulness, self-compassion, and psychological distress. International journal of psychology and psychological therapy, 17(1), 3-17.
Tsujimoto, T., Sugiyama, T., Shapiro, M. F., Noda, M., & Kajio, H. (2017). Risk of cardiovascular events in patients with diabetes mellitus on β-blockers. Hypertension, 70(1), 103-110.
Twig, G., Zucker, I., Afek, A., Cukierman-Yaffe, T., Bendor, C. D., Derazne, E.,... Tzur, D. (2020). Adolescent obesity and early-onset type 2 diabetes. Diabetes care, 43(7), 1487-1495.
Videler, A. C., van Royen, R. J., Legra, M. J., & Ouwens, M. A. (2020). Positive schemas in schema therapy with older adults: clinical implications and research suggestions. Behavioural and cognitive psychotherapy, 48(4), 481-491.
Wadsworth, L. P., Forgeard, M., Hsu, K. J., Kertz, S., Treadway, M., & Björgvinsson, T. (2018). Examining the role of repetitive negative thinking in relations between positive and negative aspects of self-compassion and symptom improvement during intensive treatment. Cognitive Therapy and Research, 42(3), 236-249.
Welschen, L. M., van Oppen, P., Bot, S. D., Kostense, P. J., Dekker, J. M., & Nijpels, G. (2013). Effects of a cognitive behavioural treatment in patients with type 2 diabetes when added to managed care; a randomised controlled trial. Journal of behavioral medicine, 36(6), 556-566.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2006). Schema therapy: A practitioner's guide.