خودتنظیمی زناشویی در زنان متاهل بر اساس طرحواره‌های هیجانی و سیستم‌های رفتاری: با تأکید بر نقش واسطه‌ای سبک تبادل اجتماعی در روابط بین فردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی عمومی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، مدل‌یابی خودتنظیمی زناشویی بر اساس طرحواره‌های هیجانی و سیستم‌های رفتاری و با نقش میانجی سبک‌های تبادل اجتماعی بود. روش‌: این مطالعه، توصیفی و بر اساس طرح همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان زن متاهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در سال تحصیلی
1400-1399 بود که تعداد 420 نفر بر اساس روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به پرسشنامه‌های خودتنظیمی زناشویی ویلسون و همکاران، طرحواره‌های هیجانی لیهی، سیستمهای رفتاری کارور و وایت و سبکهای تبادل اجتماعی لیبمن و همکاران پاسخ دادند. داده ها بر اساس معادلات ساختاری و با نرم‌افزار AMOS تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: بر این اساس علاوه بر معنادار شدن اثر مستقیم طرحواره‌های هیجانی (انطباقی و غیرانطباقی) و فعال‌سازی رفتاری بر خودتنظیمی زناشویی، سبک‌های انصاف و فردگرایی به صورت مثبت اثر فعال‌سازی رفتاری و طرحواره‌های هیجانی انطباقی را بر خودتنظیمی زناشویی و سبک فردگرایی به صورت منفی اثر بازداری رفتاری و طرحواره‌های هیجانی غیرانطباقی را بر خودتنظیمی زناشویی میانجی‌گری می‌کند. نتیجه‌گیری: علاوه بر نقش مثبت طرحواره‌های هیجانی انطباقی، فعال‌سازی رفتاری و سبک تبادل انصاف در خود تنظیمی زناشویی ، سبک‌ تبادل اجتماعی فردگرایی بر اساس نوع طرحواره‌های هیجانی و سیستم‌های مغزی –رفتاری می‌تواند کارکرد متفاوتی در خودتنظیمی زناشویی در زنان متاهل داشته باشد و به گونه‌ای متفاوت برآورد سود و هزینه در روابط را تحت تاثیر قرار دهد.

کلیدواژه‌ها


امیری، سهراب.، و حسنی، جعفر. (1395). ارزیابی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس سیستم فعال‌سازی رفتاری (BAS) و سیستم بازداری رفتاری (BIS) مرتبط با تکانشگری و اضطراب. مجله علوم پزشکی علوم رازی، 23(144): 80-69.
پورمحسنی کلوری، فرشته. (1392). رابطه فعالیت سیستم‌های مغزی-رفتاری با بخشش و رضایت زناشویی زوجین. روانشناسی معاصر، 8 (2 پیاپی 16): 26-17.
حسنی، جعفر.، نادری، یزدان.، رمضان‌زاده، فاطمه.، و پورعباس، علی. (1392). نقش هوش هیجانی و طرحواره‌های هیجانی در رضایت‌مندی زناشویی زنان. خانواده‌پژوهی، 9 (36): 506-489.
خانزاده، مصطفی.، ادریسی، فروغ.، محمدخانی، شهرام.، و سعیدیان، محسن. (1392). بررسی ساختار عاملی و مشخصات روانسنجی مقیاس طرحواره‌های هیجانی بر روی دانشجویان. روان‌شناسی بالینی، 11(3): 119-91.
خجسته‌مهر، رضا.، فرامرزی، سحر.، ورجبی غلامرضا. (1391). بررسی نقش ادراک انصاف بر کیفیت زناشویی. مطالعات روان‌شناختی. 8 (1): 50-32.
رهسپار، طیبه.، خیر، محمد.، برزگر، مجید.، وکورش‌نیا، مریم. (1398). نقش واسطه‌ای پذیرش اجتماعی و طرحواره‌های هیجانی در ارتباط بین الگوهای ارتباطی خانواده و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه دوره دوم. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 10(4): 76-59.
زمانی زارچی، محمدصادق.، صمدی کاشانی، سحر.، و قاسم‌زاده، سوگند. (1397). مقایسه طرحواره‌های هیجانی و خودسرکوب‌گری در زنان متقاضی طلاق و غیرمتقاضی طلاق. دوفصلنامه پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، 6(2): 158-147.
سپاه‌منصور، مژگان.، صفاری‌نیا، مجید.، و صفاری‌نیا، سبا. (1399). ویژگی‌های روانسنجی مقیاس سبک‌های تبادل اجتماعی و رابطه آن با صفات شخصیتی در دانشجویان شهر تهران. پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی. 40: 171-151.
صفاری‌نیا، مجید. (1396). بررسی ویژگی‌های روانسنجی مقیاس سبک‌های تبادل اجتماعی در جمعیت ایرانی. مطالعات روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، 4(1): 18-1.
عیسی‌نژاد، امید.، علیپور، الهه.، و کلهری، صفورا. (1396). فراهم‌سازی ارزیابی تراز خودتنظیمی زناشویی در جامعه ایرانی: آزمون پایایی، روایی و ساختار عاملی نسخه ایرانی سنجی خودتنظیمی رفتاری برای روابط کارآمد در زوج‌ها. مشاوره و روان درمانی خانواده، 7 (2 پیاپی 24): 147-126.
کریمی، سارا.، چلبیانلو، غلامرضا.، و هاشمی‌پور، حمید. (1396). الگوی ارتباطی سیستم‌های مغزی رفتاری با ابعاد مدل سرشت ترکیبی هیجانی عاطفی. روانشناسی شناختی، 5 (4): 57-47.
مردانی و لندانی، زهرا.، صفاری‌نیا، مجید.، علی‌پور، احمد.، و آقایوسفی، علیرضا. (1398). بررسی اثربخشی آموزش خود-دلسوزی شناختی بر تغییر سبک‌های تبادل اجتماعی زوجین متقاضی طلاق. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 17 (4): 683-667.
References
Allred, R.J. (2020). Examining social exchange measures as moderators of politeness techniques in face-threatening acts between romantic partners. Masters thesis, Colorado State University.
Chelladurai, J.M. Dollahite, D.C. & Marks, L.D. (2020).  Text-map analysis: An introduction to the method and an examination of relationship self-regulation and religion. Couple and Family Psychology Research and Practice,  9(1),45-58.
Edwards, E. Liu Y. Ruiz D. Brosowsky N. & Wupperman P. (2020). Maladaptive emotional schemas and emotional functioning: Evaluation of an integrated model across two independent samples. Journal of Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy.
Edwards, R.E. (2019). Assessment of third wave therapy assumptions about the relation between emotional functioning. Doctoral dissertation, city University of NewYork.
Faustino, B. Vasco, A. B. Silva, A. N. & Marques T. (2020). Relationship between emotional schemas, mindfulness, self-compassion and unconditional self-acceptance on the regulation of psychological needs. Research in Psychotherapy: Psychopathology, Process and Qutcome, 23, 145-156.
Faustino, B. & Vasco A.B. (2021). Emotional schemas mediate the relationship between emotion regulation and symptomatology. Current Psychology.
Girgzde, V. keturakis, V. & Sondaite, J. (2014). Couple's relationship self-regulation narratives after intervention. Europe's Journal of Psychology, 10, 315-336.
Halford, W.K. Sanders, M. R. & Behrens, B. C. (1994). Self-regulation in behavioral coule's therapy. Behavior Therapy, 25(3), 431-452.
Khosravani, V. Baseri, A. Kamali, Z. Mohammadzadeh, A. & Amirinezhad A. (2019). Direct and indirect effects of behavioral inhibition/activation systems on depression and current suicidal ideation through rumination and self-reflection. Archives of Suicide Research. 24(12), 1-40.
Kilpatrick, Q. (2018). The role of the behavioral inhibition and activation system in the stress process. Doctoral dissertation, Florid State University.
Leahy, R.L. Tirch, D. & Melwani, P.S. (2020). Process underlying depression: Risk aversion, emotional schemas and psychological flexibility. International Journal of Cognitive Therapy, 5(4), 362-379.
Leybman, M.J. Zuroff, D.C. & Fournier, M.A. (2011) A five dimentional model of individual differences in social exchange styles. Journal of Personality and Individual Differences, 51,940-945.
Louchies, L.B. Finkle, E.J. & Fitzsimons, G.M. (2011). The effect of self regulatory strength, content and strategies on close relationship. Journal of Personality, 79(6),1251-1280.
Marchan-Clavellino, A. Alameda-Bailen, J.R. Zayes, G.A. & Guil, R. (2019). Mediating effect of trait emotional intelligence between the behavioral activation systems (BAS), behavioral inhibition system (BIS) and positive and negative affect. Frontiers in Psychology.
Novak, J.R. Smith, H.M. Larson, J.H. & Crane, D.R. (2017). Commitment, forgiveness, and relationship self-regulation: An actor partner interdependence model of relationship virtues and relationship effort in couple relationships. Journal of Marital and Family Therapy, 44(2), 353-356.
Rackham, E.L. & Larson, J.H. (2020). Relationship self-regulation: An integrative review of the literature. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 9(4), 219-38.
Raposo, S. Impett, E.A. & Muise, A. (2020). Avoidantly attached individuals are more exchange-oriented and less communal in the bedroom. Archive of sSexual Behavior.
Shafer, K. James, S.L. & Larson, J.H. (2016).  Relationship self-regulation and relationship quality: The moderating influence of gender. Journal of Child and Family Studies, (4). 1145-54.
Shahsavarani, S. Mashhadi, A. & Bigdeli, I. (2020). The effect of group emotional schema therapy on cognitive emotion strategies in women with migraine headaches: A pilot study. International Journal of Cognitive Therapy, 13(4), 328-40.
Stafford, L. (2020). Communal strength, exchange orientation equity and relational maintenance. Journal of Social and Personal Relationships, 37(1), 026540752099374.
Stolarski, M. Wojciechowski, J. & Matthews, G. (2020).  Seeking the origins of time perspectives – intelligence, temperament, or family environment? A one-year longitudinal study. Personality and Individual Differences, 169(1).
Veilleux, J.C. Chamberlain, K.D. Baker, D.E. & Warner, E.A. (2020). Disentangling beliefs about emotions from emotion schemas. Journal of Clinical psychology, 77(4),1068-1089.
Veilleux, J.C. Skinner, K.D. Baker, D.E.& Chamberlain, K.D. (2020). Percieved willpower self-efficacy fluctuate dynamically with affect and distress toleranc. Journal of Research in Personality, 90(1).
Wytykowska, A. Fajkowska, M. & Domaradzka, E. (2020). BIS-dependent cognitive strategies mediate the relationship between BIS and positive, negative affect. Personality and Individual Differences, 169 (1).