اثربخشی بسته درمانی تلفیقی مبتنی بر پذیرش و تعهد، ذهن آگاهی و طرحواره درمانی بر روابط بین فردی در زنان و مردان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

2 دانشیار گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

3 استادیار گروه مشاوره، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

چکیده

هدف: هدف این پژوهش تعیین اثربخشی بسته درمانی تلفیقی مبتنی بر پذیرش و تعهد، ذهن‌آگاهی و طرحواره درمانی بر روابط بین فردی زنان و مردان مبتلا به اختلال وسواس-جبری بود. روش: این پژوهش به روش آزمایشی و با طرح پیش آزمون–پس آزمون با یک گروه کنترل همراه با مرحله پیگیری (سه ماهه) صورت گرفت. با توجه به ملاک‌های ورود کلیه مراجعینِ زن و مردِ کلینیک نیکتا با تشخیص اختلال وسواس فکری-عملی، در شرایط پیش‌آزمون به پرسشنامه مهارت‌های ارتباطی بین فردی (ماتسون و همکاران، 1995) پاسخ داده و آنهایی که یک انحراف استاندارد پایین‌تر (زیر نمره 62) در این پرسشنامه کسب کردند، به تعداد 77 نفر غربال شده و از بین آنها تعداد 30 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب و در 2 گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. سپس گروه آزمایش تحت بیست جلسه 120 دقیقه‌ای و هفته ای دو جلسه بسته درمانی تلفیقی محقق ساخته قرار گرفتند. در پایان دوره درمان مجددا در مرحلۀ پس‌آزمون از هر دو گروه خواسته شد تا به پرسشنامه پژوهش پاسخ دهند. دادهها با استفاده از واریانس اندازه‌های مکرر تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان‌دهنده بسته درمانی تلفیقی بر روابط بین فردی در گروه آزمایش (12/30 = F، 001/0 ˂ P) موثر بود و این تاثیر در مرحله پیگیری پایدار بود (001/0 > p). نتیجه‌گیری: براساس نتایج حاصل از این پژوهش، با توجه به اینکه افراد با آگاهی از پذیرش و تعهد نسبت به آموزش‌های دریافتی و تقویت توجه آگاهی در کنار بهره‌گیری از آموزش‌های طرحواره درمانی، به طور مؤثری در بهبود روابط بین فردی عمل کردند، تلفیق این سه رویکرد در پیشبرد اهداف درمانی در درمان افراد مبتلا به اختلال وسواس مؤثر خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


اصغری، محمد.، و حاجی زاده، ابراهیم (1390). روش‌ها و تحلیل‌های آماری با نگاه به روش تحقیق در علوم زیستی و بهداشتی (به همراه راهنمای SPSS). تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
ایزدی، راضی.ف و عابدی، محمدرضا (1392). کاهش علائم وسواس در بیماران مبتلابه وسواس فکری و عملی مقاوم به درمان از طریق درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. فصل­نامه فیض، 7(3): 286-275.
بنی­آدم، لیلا.، مکوند­حسینی، شاهرخ.، و صداقت، مستوره (1396). اثربخشی طرحواره درمانی بر وسواس فکری- عملی و رضایت زناشویی زنان متاهل. پژوهش­های کاربردی روان‌شناختی، 2 (8): 143-131. 
پاشاشریفی، حسن.، گنجی، حمزه.، رهنمای، نمین.، و مریم، شریفی. (1393). پیش­بینی گرایش نوجوانان به اعتیاد بر اساس ویژگی­های شخصیتی و شیوه­های فرزند پروری به‌منظورارایه­ی مدلی برای پیش­گیری. اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی، 9(33): 56-47.
سهرابی، فرامرز (1394). روان‌درمانی‌های موج سوم: خاستگاه، حال و چشم‌انداز، با تأکید ویژه‌بر طرحواره درمانی. مطالعات روانشناسی بالینی ویژه‌نامه، 18(5): 14-1.
کرمی، الهه (1391). بررسی و مقایسه طرحواره­های ناسازگار اولیه و سبک‌های دلبستگی در مردان با ارتکاب زیاد خشونت علیه همسران و مردان با درجه ارتکاب پایین خشونت علیه همسران. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه الزهراء، ایران، تهران.
صیادی اصل، زینب (1398). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش علائم اضطراب و افسردگی و افزایش کیفیت زندگی معتادین به مواد مخدر. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد اردبیل.
محمودی، فیروز.، فیض­اله­زاده، زینب.، و صمدی، زهرا (1395). مقایسه مهارت‌های روابط میان فردی دانشجویان دانشگاه تبریز و دانشگاه علوم پزشکی تبریز. ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 16: 418-۴۲۹.
معراجی­فر، زهره.، و طباطبایی، سیدموسی (1397). بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر روابط بین فردی و سازگاری اجتماعی نوجوانان. پنجمین کنفرانس بین المللی روانشناسی،علوم تربیتی و سبک زندگی.
منجمی‌زاده، اصغر (۱۳۹۱). بررسی رابطه بین مهارت‌های ارتباطی بین فردی و میزان پذیرش اجتماعی دانشجویان. پایان‌نامه کارشناسی علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور خوراسگان.
هریس، راس (2009).  Act به زبان ساده: الفبای درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. ترجمه انوشه امین زاده، 1396. تهران: ارجمند.
همتی ثابت، اکبر.، نوابی نژاد، شکوه.، و خلعتبری، جواد (1395). مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و شناخت درمانی گروهی بر افسردگی، اضطراب و استرس ادراک‌شده مراجعان زن مرکز معاونت بهداشتی درمانی همدان. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 3(1): 12-25.
References
American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-Fifth Edition. American Psychiatric Association Publishing.
Bare,A. (2006).mindfulness-Based tratment Approaches CLINICAN,S GUIDE TO EVIDENCE BASE AND APPLICATIONS New YORK : Holt Rinehart & Winston.
Britton WB, Shahar B, Szepsenwol O, Jacobs WJ. (2012). Mindfulness-based cognitive therapy improves emotional reactivity to social stress: Results from a randomized controlled trial. Behav Ther. (43):365–80.
Clark, D. A. (2005). Focus on “cognition” in cognitive behavior therapy for ocd: is it really necessary? Cognitive Behaviour Therapy, 34(3), 131-139.
Cummings, E. M. Kouros, C. D. & Papp, L. M. (2007). Marital aggression and children's responses to everyday interparental conflict. European Psychologist, 12(1), 17-28.
De zoysa, P. (2013). The Use of Mindfulness Practice in the Treatment of a Case of Obsessive Compulsive Disorder in Sri Lanka. J Reliy Health, (52): 299-306.
Garrison, J, Fva; EB, & Astkty, G. (2003). Obsession (2rd ed). Translate by: AH, Mehryar. Tehran: Roshd. (Persian).
Gunty, M.D. Buri, Z. (2008). Parental practices and the development of maladaptive schemas online submission, paper presented at the annual meeting of the Midwestern psychological association. Chicago, IL, may 2008. 33 pp.
Kabat-Zin, J. (1990). Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress Pain and Illness. New York: Dell Publishing
Karno,M,Gloding,J.M.Sorenson,S.B.&Burnam,M.A. (2011). The epidemiology of Obsessive Compulsive Disorder in five US Communities.Archives of General Psychiatry,45(12),1094-1099.
Mackay M. (2008). Hand book of research method in abnormal and clinical psychology New York: Guilford Press; 342-376.
Marchant, N. L. Lovland, L. R. Jones, R. et al. (2020). Repetitive negative thinking is associated with amyloid, tau, and cognitive decline. Alzheimer's Dement, 16, 1054-1064.
Matson, J. L. Sevin, J. A. & Box, M. L. (1995). Social skills in children.  In W.  O’Donohue &  L.  Krasner (Eds.),  Handbook of psychological skills training:  Techniques and applications (pp. 36-53). Boston: Allyn & Bacon.
McCullough, M. E. Belleh, C. G. Kilpatrick, S. D. & Johnson, J. L. (2001). Vengefulness: Relationship with forgiveness, rumination, well-being, and the Big Five. Personality and Social psychology, Bulletin, 27, 601-610.
Millar, P. & Stevens, J. (2012). Management training and national sport organization managers: Examining the impact of training on individual and organizational performances. Sport Management Review. 15(3): 303-288.
Moyer, D. N. Page, A. R. McMakin, D. Q. Murrell, A. R. Lester, E. G. & Walker, H. A. (2018). The impact of acceptance and commitment therapy on positive parenting strategies among parents who have experienced relationship violence. Journal of Family Violence, 33(4), 269-279.
 Nolen-Hoeksema, S. Wisco, B. E. & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking Rumination. Perspectives on Psychological Science, 3(5), 400- 424.
Pourebrahimi, M. Amirteimuri, R. Bani-Asadi, H. (2016). The effectiveness of meta-cognitive therapy, neurofeedback and fluvoxamine on anxiety, depression and symptoms of Obsessive compulsive disorder. Journal of Thought & Behavior in Clinical Psychology. 38(10), 37-46. (Persian ).
Rees, CS. Van Koesveld, KE. (2008). An open trial of group metacognitive therapy for obsessivecompulsive disorder. J Behave Ther Exp Psychiatry; (39): 451-458.
Segal, Z, V. Wiliams, J. M. G. & Teasdale, J. D. (2002). Mindfulness-Bassed cognitive therapy for depression: A New Approach to Prevanting cognitive Behavioral therapy. Book Reviews. 1, VOL, 3, No, 11.
Sheshachala, K. & Narayanaswamy, J. C. (2019). Glutamatergic augmentation strategies in obsessive-compulsive disorder. Indian J Psychiatry, 61(1), 58-65.
Thomas, J. Turkheimer, E. &; Oltmanns, T. F. (2000). Psychometric analysis of racial differences on the Maudsley obsessional compulsive inventory. Assessment, 7, 247–258.
Twohig MP, Hayes SC, Masuda A. (2006). Increasing willingness to experience obsessions: Acceptance and commitment therapy as a treatment for obsessive compulsive disorder. Behav Ther.37(1): 3-13.
Walker, L. Colosimo, K. (2011). "Mindfulness, self-compassion and happiness in non- mediators: A theoretical and empirical examination",Personality and Individual Differences, 50. 222-227
Wenzolf, RM. & Wehner, DM. (2000). Thought suppression. I AnnRev psychology; 55: 882-892.
Young,JE. (1999). Cognitive therapy for personality disorders Cognitive Therapy for Personality Disorders: A schema focused approach. 3th Professional resource press.
Young J, Closko J, Vishar M. (2010). Schema Therapy: A Practical Guide for Clinical Specialists, Translator: Hamidpoor H, Andooz Z. First print, Tehran: Arjomand  Publications