مقایسه اثربخشی آموزش فرزندپروری مثبت و آموزش یادگیری اجتماعی-هیجانی به والدین کودکان پیش‌دبستانی بر رفتار انطباقی فرزندانشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

2 دانشیار گروه روانشناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

3 استادیار گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، رودهن، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش فرزندپروری مثبت و آموزش یادگیری اجتماعی-هیجانی به والدین کودکان پیش دبستانی بر رفتار انطباقی فرزندانشان انجام شد. روش پژوهش: روش پژوهش حاضر شبه تجربی و طرح مورد استفاده در این پژوهش طرح پیش آزمون-پس آزمون سه گروهی دو گروه آزمایش و یک گروه گواه با پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری پژوهش را والدین کودکان مقطع پیش دبستانی به همراه کودکانشان در شهر تهران در سال 1398 تشکیل دادند که از بین آنها، 45 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (هر گروه 15 نفر) و یک گروه گواه (15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش اول آموزش فرزندپروری مثبت ساندرز، 2005 به مدت 8 جلسه دو ساعته و گروه آزمایش دوم آموزش یادگیری اجتماعی-هیجانی کسل، 2003 نیز 8 جلسه 90 دقیقه ای دریافت کردند و گروه گواه در لیست انتظار ماندند. ابزار مورد استفاده در پژوهش حاضر شامل رفتار انطباقی (واینلند، 1965) بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری مورد استفاده قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس اندازه‌های مکرر تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مداخله فرزندپروری مثبت و یادگیری اجتماعی-هیجانی بر استقلال فردی (19/18=F و 001/0=P)، رفتار اجتماعی (69/4=F و 010/0=P) و نمره کل رفتار انطباقی زناشویی (39/15=F و 001/0=P) مؤثر است؛ و این تأثیر در مرحله پیگیری پایدار بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که هر دو مداخله به کار رفته در این پژوهش می توانند به طور معناداری رفتار انطباقی در کودکان را بهبود بخشند؛ بنابراین می توان برای بهبود رفتار انطباقی در کودکان از این خدمات آموزشی در مراکز پیش دبستانی بهره جست.

کلیدواژه‌ها


ابوالقاسمی، عباس.، برزگر، سبحان.، و رستم اوغلی، زهرا. (1393). اثربخشی آموزش یادگیری خودتنظیمی بر خودکارآمدی و رضایت از زندگی در دانش آموزان دارای اختلال ریاضی، ناتوانی‌های یادگیری، 4 (2): 21-6.
احمد پور ترکی، زهرا. (1396). اثربخشی آموزش شایستگی هیجانی اجتماعی بر حل مسئله، پرخاشگری و خوش‌بینی نوجوانان دارای پایگاه اقتصادی پایین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه گیلان.
آقایی، احمد.، تبریزی، مریم.، و تبریزی، غلامرضا. (1395). رشد اجتماعی در پیش از دبستان. فصلنامه رشد آموزش پیش‌دبستانی، 30 (12): 42-30.
پاک‌نهاد، زهرا.، و مداحی، محمدابراهیم. (1396). رابطه رشد اجتماعی و حمایت اجتماعی با تاب‌آوری در دانشجویان. پژوهش‌های روان نشناسی اجتماعی، 27 (11): 66-49.
حسین‌آبادی، لیدا. (1397). تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی-هیجانی بر آگاهی هیجانی و خوکارآمدی در تعامل با همسالان در دانش آموزان کمرو. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه گیلان.
خسروتاش، پریسا.، ابوالمعالی الحسینی، خدیجه.، و هاشمیان، کیانوش. (1396). مقایسه اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی و آموزش اجتماعی هیجانی بر بهبود عملکرد توجه مداوم در دانش آموزان با اختلال ریاضی، مجله روانشناسی استثنایی، 7 (27): 113-79.
عبداللهی پور، فروزان. (1396). تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی برافزایش کفایت اجتماعی و کاهش اختلالات رفتاری دانش آموزان دارای مشکلات هیجانی و رفتاری. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سمنان.
علی اکبری دهکردی، مهناز.، کاکاجویباری، علی اصغر.، محتشمی، طیبه.، و یکدله پور، نرگس. (1393). اثربخشی برنامه فرزند پروری مثبت بر تنیدگی والدینی در مادران کودکان با آسیب شنوایی. مجله شنوایی شناسی، 23 (6): 75-66.
کریمی، مسعود.، عاشوری، محمد.، و سالمی خامنه، علیرضا. (1396). بررسی رابطه رشد اجتماعی با هوش هیجانی و سلامت روان در دانش آموزان آهسته گام. نشریه توانمندسازی کودکان استثنایی، 803 (114): 94-85.
ملکشاهی، حسین.، کامکاری، کامبیز.، و مکوندی، بهنام. (1398). طراحی، تدوین و استانداردسازی مقیاس ملی رفتارهای انطباقی در کودکان. پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 4(10): 183-199
References
Barlow, A., Mullany, B., Neault, N., Goklish, N., Billy, T., Hastings, R., & Carter, A. (2015). Paraprofessional-delivered home-visiting intervention for American Indian teen mothers and children: 3-year outcomes from a randomized controlled trial. American Journal of Psychiatry172(2), 154-162.‏
Bierman, K. L., Greenberg, M. T., & Abenavoli, R. (2017). Promoting social and emotional learning in preschool: Programs and practices that work. State College, PA: Pennsylvania State University, Edna Bennet Pierce Prevention Research Center.‏
Byrd, H. T. (2019). Using Social-Emotional Learning to Help Behavioral Problems.‏
Chung, S., Leung, C., & Sanders, M. (2015). The Triple P–Positive Parenting Programme: the effectiveness of group Triple P and brief parent discussion group in school settings in Hong Kong. Journal of children's services10(4), 339-352.‏
Dell’Armo, K. A., & Tassé, M. J. (2018). The Role of Adaptive Behavior and Parent Expectations in Predicting Post-School Outcomes for Young Adults with Intellectual Disability. Journal of autism and developmental disorders, 1-14.‏
Dittman, C. K., Farruggia, S. P., Keown, L. J., & Sanders, M. R. (2016). Dealing with disobedience: An evaluation of a brief parenting intervention for young children showing noncompliant behavior problems. Child Psychiatry & Human Development47(1), 102-112.‏
Forehand, R., Jones, D. J., & Parent, J. (2013). Behavioral parenting interventions for child disruptive behaviors and anxiety: What's different and what's the same. Clinical psychology review33(1), 133-145.‏
Grunschel, C., Schwinger, M., Steinmayr, R., & Fries, S. (2016). Effects of using motivational regulation strategies on students' academic procrastination, academic performance, and well-being. Learning and Individual Differences49, 162-170.‏
Inghilleri, P. (2015). 1 Phenomenology of Positive Change: Social Growth. In Enabling Positive Change (pp. 6-17). Sciendo Migration.‏
Kuhnle, S. (2017). The growth of social insurance programs in Scandinavia: outside influences and internal forces. In Development of Welfare States in Europe and America (pp. 125-150). Routledge.‏
Lemberger, M. E., Carbonneau, K. J., Selig, J. P., & Bowers, H. (2018). The Role of Social–Emotional Mediators on Middle School Students’ Academic Growth as Fostered by an Evidence‐Based Intervention. Journal of Counseling & Development96(1), 27-40.‏
Lippold, M. A., Davis, K. D., Lawson, K. M., & McHale, S. M. (2016). Day-to-day consistency in positive parent–child interactions and youth well-being. Journal of child and family studies25(12), 3584-3592.‏
Lukinova, E., & Myagkov, M. (2016). Impact of short social training on prosocial behaviors: An fMRI study. Frontiers in systems neuroscience10, 60.‏
Sanders, M. R. (1999). Triple P-Positive Parenting Program: Towards an empirically validated multilevel parenting and family support strategy for the prevention of behavior and emotional problems in children. Clinical child and family psychology review2(2), 71-90.‏
Sanders, M. R. (2005). Triple P: A multi-level system of parenting intervention: Workshop participant notes. The University of Queensland: Brisbane, Australia.‏
Sanders, M. R., Kirby, J. N., Tellegen, C. L., & Day, J. J. (2014). The Triple P-Positive Parenting Program: A systematic review and meta-analysis of a multi-level system of parenting support. Clinical psychology review34(4), 337-357.‏
Smith, J. D., Dishion, T. J., Shaw, D. S., Wilson, M. N., Winter, C. C., & Patterson, G. R. (2014). Coercive family process and early-onset conduct problems from age 2 to school entry. Development and psychopathology26(4pt1), 917-932.‏
Stiglitz, J. E., & Greenwald, B. C. (2015). Creating a learning society: a new approach to growth, development, and social progress. Columbia University Press.‏
Szczygieł, D., Buczny, J., & Bazińska, R. (2012). Emotion regulation and emotional information processing: The moderating effect of emotional awareness. Personality and Individual differences52(3), 433-437.‏
Wolf, P., Kurzer, K., Wingert, T., Kuhnt, F., & Zollner, J. M. (2018, June). Adaptive Behavior Generation for Autonomous Driving using Deep Reinforcement Learning with Compact Semantic States. In 2018 IEEE Intelligent Vehicles Symposium (IV) (pp. 993-1000). IEEE.
***