مقایسه اثربخشی تلفیق روش سیستمی ساختاری با روش راه حل محور برتعارضات زناشویی، مرزها و مثلث سازی زوجین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه روانشناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی تلفیق روش سیستمی ساختاری در مقایسه با روش راه­حل محور با روش سیستمی بر تعارضات زناشویی، مرزها و مثلث­سازی زوجین شهر اصفهان انجام شد. روش پژوهش: پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش­آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه آزمایش و گواه بود. جامعه آماری کلیه زوجین متأهل و دارای تعارض شهر اصفهان در سال 98-99 بود که از بین آنان 30 زوج به شکل در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه 10 زوج) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش مقیاس تعارضات زناشویی ثنایی و همکاران (1375) و مرزها و مثلث­سازی دهقانی و یوسفی (1398) بود. گروه­ آزمایش روش­ تلفیق روش سیستمی ساختاری برگرفته از شیرزادی و همکاران (1398) و گروه آزمایشی روش راه­حل محور برگرفته از بسته آموزشی یوسفی (1399) به مدت هشت جلسه 90 دقیقه‌ای را دریافت کردند. داده­ها با استفاده از واریانس اندازه‌های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد روش تلفیق روش سیستمی ساختاری و روش راه حل محور بر بهبود تعارضات زناشویی (29/178=F و 01/0>P)، مثلث­سازی (612/5=F و 01/0>P) و مرزهای خشک (29/178=F و 01/0>P) مرزهای منعطف (67/905=F و 01/0>P) و مرزهای بی بندوبار (15/202=F و 01/0>P) مؤثر هستند. نتایج آزمون توکی نشان داد که روش تلفیقی از روش سیستمی بر متغیرهای وابسته اثربخش­تر است و این تأثیر در مرحله پیگیری پایدار گزارش شد. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج حاضر می­توان گفت برای بهبود تعارضات زناشویی، مثلث­سازی و ابعاد مرزها از روش تلفیقی بهره گرفت؛ هر چند هر دو روش تأثیرپذیری خود را نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


آرین فر، نیره.، و حسینیان، سیمین. (1398). مقایسه اثربخشی زوج درمانی راه حل مدار – روایتی و زوج درمانی کوتاه مدت خودتنظیمی بر سرزندگی و کنترل عواطف زوجین آشفته. مطالعات زن و خانواده، 7(3): 51-85.
احمدی‌مهر، زهرا.، یوسفی، زهرا.، و گل‌پرور، محسن. (1399). بررسی اثربخشی روش بین نسلی بوئن بر روابط خانوادگی، مرزها، مثلث سازی و شیوه‌های کنترل زنان متأهل در شهر اصفهان. روان‌شناسی بالینی،3(12): 25-34 
ثنایی، باقر. (1388). مقیاس­های سنجش خانواده و ازدواج. تهران: انتشارات بعثت.
دهقانی ششدهد، زهرا.، و یوسفی، زهرا. (1398). مدل‌سازی معادلات ساختاری میل به طلاق بر اساس متغیرهای سیستمی (مثلث‌سازی، رابطه با همسر) و متغیرهای روان‌شناختی (توافق‌پذیری و شیوه‌های کنترل) و متغیر اجتماعی (نحوه گذراندن اوقات فراغت) مادران شهر اصفهان. خانواده پژوهی، 15(1): 155-170.
شیرزادی، شاداب.، شفیع‌آبادی، عبدالله.، و دوکانه‌ای فرد، فریده. (1397). مقایسه اثربخشی خانواده درمانی بوئن و مینوچین بر کاهش طلاق عاطفی و بهبود کیفیت زندگی زوجین مراجعه‌کننده به خانه‌های سلامت. تحقیقات مدیریت آموزشی، 35: 25-40.
گیتی پسند، زهرا.، آرین، خدیجه.، و کرمی، ابوالفضل. (1387). اثربخشی درمان راه حل مدار بر کاهش تعارضات والد - فرزندی در نوجوانان دختر. پژوهش‌های مشاوره، 27: 63-80.
موسوی، رقیه.، مرادی، علیرضا.، و مهدوی هرسینی، سیداسماعیل. (1386). بررسی اثربخشی خانواده درمانی ساختاری در بهبود اختلال اضطراب جدایی. مطالعات روان‌شناختی، 3(2): 7-28.
نامنی، ابراهیم.، و شیرآشتیانی، آزاده. (1395). اثربخشی ترکیب دو روش درمانی راه حل مدار و روایتی بر سرزندگی و کنترل عواطف در زنان متقاضی طلاق. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی 
نامنی، ابراهیم.، کشاورز افشار، حسین.، فرازی، زهرا.، و گلشن، حمیدرضا. (1397). اثربخشی خانواده درمانی ساختی بر تغییر سبک‌های مقابله با تعارض و افزایش سازگاری زوجین. فصلنامه پرستار و پزشک در رزم-اداره بهداشت و درمان نزاجا، 6: 6-17.
یوسفی، زهرا.، و کریم نژاد، ریحانه. (1397). اثربخشی آموزش همسرداری مبتنی بر شفقت بر بهبود روابط خانوادگی، تعارضات زناشویی، بخشش و صمیمیت زوجین ناشنوا و کم‌شنوای شهر اصفهان. مطالعات زن و خانواده، 6(2): 199-223.
Beauchemin, J. D. (2018). Solution-Focused wellness: A randomized controlled trial of college students. Health & Social Work, 43(2), 94–100. 
Berg, I. K. & Kelly, S. (2000). Building solutions in child protective services. WW Norton & Co.
Carr, A. (2016). Review of An Introduction To Family Therapy: Systemic Theory And Practice (4th edn).‏
Corcoran, J. & Pillai, V. (2009). A review of the research on solution-focused therapy. British Journal of Social Work39(2), 234-242.
Fincham, F. D. (2003). Marital conflict: Correlates, structure, and context. Current directions in psychological science12(1), 23-27.‏
Franklin, C. Bolton, K. W. & Guz, S. (2019). Solution-focused brief family therapy. In B. H. Fiese, M. Celano, K. Deater-Deckard, E. N. Jouriles, & M. A. Whisman (Eds.), APA handbooks in psychology®. APA handbook of contemporary family psychology: Family therapy and training (p. 139–153). American Psychological Association.https://doi.org/10.1037/0000101-009
Kim, H. (2006). Client growth and alliance development in solution-focused brief family therapy. State University of New York at Buffalo.
Krauss, S. Orth, U. & Robins, R. W. (2020). Family environment and self-esteem development: A longitudinal study from age 10 to 16. Journal of personality and social psychology,119(2), 457.‏
Minuchin, S. Lee, W. Y. & Simon, G. M. (2006). Mastering family therapy: Journeys of growth and transformation. John Wiley & Sons.
Reiter, M. D. (2017). Salvador Minuchin, MD: Innovator and Challenger. Journal of Systemic Therapies36(4), 16-22.‏
Whisman, M. A. (2019). Psychopathology and couple and family functioning. In APA handbook of contemporary family psychology: Applications and broad impact of family psychology, Vol. 2 (pp. 3-20). American Psychological Association.‏