مقایسه اثربخشی طرح‌واره درمانی و تحلیل رفتار متقابل بر کاهش تعارض زناشویی زوجین متقاضی طلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره ، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

3 دانشیار گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

4 دانشیار گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران.

چکیده

هدف: هدف این پژوهش تعیین اثربخشی طرح‌واره درمانی در مقایسه با تحلیل رفتار متقابل بر تعارض زناشویی زوجین متقاضی طلاق صورت گرفت. روش پژوهش: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش­آزمون- پس­آزمون و گروه گواه با پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری همه افراد متاهل دارای اختلاف زناشویی شهر رشت در نیمه دوم سال 1397 بود که به مراکز مشاوره، شوراهای حل اختلاف و دادگاه خانواده مراجعه کرده بودند که تعداد 40 نفر به صورت در دسترس  انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش  طرح‌واره درمانی ( 15 نفر)، گروه آزمایش درمان تحلیل رفتار متقابل ( 15 نفر) و گروه گواه ( 15 نفر) کاربندی شدند. گروه ازمایش طرح‌واره درمانی تحت مداخله بسته آموزشی یانگ و همکاران (2003) و گروه آزمایش تحلیل رفتار متقابل تحت مداخله بسته درمانی استوارت (1395) به مدت دوازده جلسه یک ساعتی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس اندازه‌های مکرر تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مداخله طرحواره درمانی و تحلیل رفتار متقابل بر تعارض زناشویی (23/125=F، 001/0=P) موثر است و این تاثیر در مرحله پیگیری پایدار است. نتایج آزمون تعقیبی شفه نشان داد بین دو گروه تحلیل رفتار متقابل  و طرح واره درمانی تفاوت معناداری در اثربخشی کاهش تعارضات زناشویی وجود دارد (05/0=P)؛ بنابراین تحلیل رفتار متقابل تأثیر بیشتری بر کاهش تعارضات زناشویی شرکت کنندگان داشته است. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پیشنهاد می­شود برنامه­های درمانی روان­شناختی مانند درمان اثربخشی زوج‌درمانی طرح‌واره محور و تحلیل رفتار متقابل توسط درمانگران آموزش دیده به صورت برنامه­های هفتگی آموزش داده شوند تا زمینه ارتقاء سطح رضایت زناشویی زوجین مهیا شود.

کلیدواژه‌ها


اصلانی، خالد.، جامعی، معصومه.، و رجبی، غلامرضا (1394). اثربخشی آموزش تصویرسازی ارتباطی  بر کیفیت روابط زناشویی زوج‌ها. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی. 9(4): 33-57.
تقی یار، زهرا.، پهلوان نژاد، فرشاد.، و سماوی، عبدالوهاب (1395). اثربخشی طرح‌واره درمانی بر سرخوردگی زناشویی زنان متأهل.  زن و مطالعات خانواده، 9(34):  49-63.
جونز، ون؛ استوارت، یان. (2012). تحلیل رفتار متقابل: روش‌های نوین در روان‌شناسی. مترجم: بهمن دادگستر (1394). نشر دایره، چاپ بیست و دوم.
رضایی فر، نوشان.، دوستی، یارعلی.، و مییرزاییان، بهرام. (1397). اثربخشی روان‌درمانی مبتنی بر تحلیل رفتار متقابل بر صمیمیت زناشویی و رضایت جنسی زنان مبتلا به افسردگی غیربالینی. روان پرستاری. ۶ (۱)، ۳۵-۴۲.
رفعت‌جاه، مریم.، و بهرامی، سمانه. (1390). مطالعه انسان‌شناختی عوامل نابسامانی خانواده در محله سیروس شهر تهران. پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، 1(2): 85-109.
سودانی، منصور.، مؤمنی جاوید، مهرآور.، و محمدی، کبری. (1392)تأثیر آموزش تحلیل رفتار متقابل بر بهزیستی روان‌شناختی و خودشناسی زنان متأهل. مشاوره کاربردی، 3 (2): 51 - 64.
شفیع‌آبادی، عبدالله؛ ناصری، غلامرضا. (1395). نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی. مرکز نشر دانشگاهی. چاپ 24.
شیلینگ، لوئیس. (2011). نظریه‌های مشاوره (دیدگاه‌های مشاوره). ترجمه سیده خدیجه آرین (1392). تهران: نشر اطلاعات.
کاظمیان مقدم کبری. (۱۳۹۹). اثربخشی معنا درمانی‌ گروهی بر سرسختی و بهزیستی روان‌شناختی در زنان دارای همسر وابسته به مواد. فصلنامه علمی اعتیاد پژوهی، ۱۴ (۵۸): ۲۹۱-۳۱۰
گلی، رحیم.، هدایت، سعیده.، دهقان، فاطمه.، و حسینی شورابه، مریم.  (1395). اثربخشی طرحواره درمانی گروهی بر بهزیستی روان‌شناختی و پرخاشگری دانشجویان. سلامت و مراقبت، 18(3), 258-270.
محمدی، حانیه.، سپهری شاملو، زهره.، و اصغری ابراهیم‌آباد، محمدجواد. (1398). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی گروهی بر کاهش پریشانی روان‌شناختی و دشواری تنظیم هیجان زنان مطلقه. اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی، 14(51): 27-36.
گودرزی، محمود.، شیری، فاطمه.، و محمودی، بختیار. (1397). اثربخشی آموزش مؤلفه‌های خانواده درمانی شناختی-رفتاری بر تعارض والد-فرزندی و تعارض زناشویی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 12(4): 531-551.
نوشادی، شمسیه.، و معتمدی، هادی.( ۱۳۹۴). اثربخشی آموزش گروهی تحلیل رفتار متقابل بر افزایش رضایت زناشویی. رفاه اجتماعی، ۱۵ (۵۷): ۷۳-۹۴
یانگ، جفری. (2003). شناخت درمانی اختلالات شخصیت: رویکرد طرحواره محور. ترجمه: ع صاحبی و ح حمیدپور (1393)، چاپ دوم، تهران: ارجمند.
یانگ، جفری.، کلوسکو، ژانت.، و ویشار، مارجوری. (2003).، طرحواره درمانی (راهنمای کاربردی برای متخصصین بالینی). ترجمه: ح حمید پور و ز اندوز (1393). تهران: انتشارات ارجمند.
References
Buheler C. (2014).interparental conflict styles and youth problem behavior: a two- sample relation study; Journal of marriage and family, 60(1), 119- 132.
Dumitrescu, Daciana; Rusu, Alina S. (2012). Relationship between Early Maladaptive Schemas, Couple Satisfaction and Individual Mate Value: An Evolutionary Psychological Approach. Journal of Evidence-Based Psychotherapies, Vol, 12, No, 1.
Falah Chay S. R, Eghbal Zarei. Normandy PourF. (2014). Investigating the Relationship between Maladaptive Schemas and Marital Satisfaction in Mothers of Primary School Children. Journal. Life Sci. Biomed. 4(2): 119-124.
Farrell, J. M., Reiss, N., & Shaw, I. A. (2014). The schema therapy clinician’s guide: A complete resource for building and delivering individual, group and integrated schema mode treatment programs. John Wiley & Sons, Ltd. Gas.
Fen Li Pei,K. A. S. Wickrama. (2014). Stressful Life Events, Marital Satisfaction, and Marital Management Skills of Taiwanese Couples. Family Relations 63, (2),  193–205.
Fincham, F.D., & Bradbury, T.N. (2005). Studying marriages longitudinally. In V.L. Bengston, A.C. Acock, K.R. Allen, P. Dilworth-Anderson, & D. Klein (Eds.), Sourcebook of family theory and research (pp. 274-277). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Goldenberg, I., & Goldenberg, H. (2008). Family therapy. 7thed, New York: Thomson, 1-10.
Haase CM, Saslow LR, Bloch L, Saturn SR, Casey JJ, Seider BH, Lane J, Coppola G, Levenson RW(2013) The 5-HTTLPR polymorphism in the serotonin transporter gene moderates the association between emotional behavior and changes in marital satisfaction over time. Emotion. 13(6):1068-79.
Hudson, W.W. (1992). Index of marital satisfaction tempe, AZ, Walmyr Publishing Co.
Jaisri, M.  Joseph, M. I. (2013). Marital Adjustment and Emotional Maturity among Dual-Career Couples. Guru Journal of Behavioral and Social Sciences. Vol 1, Issue 2. PP, 77-84.
Jackson, Jeffrey B.; Miller, Richard B.; Oka, Megan; Henry, Ryan G. (2014). Gender Differences in Marital Satisfaction: A Meta-Analysis. Journal of Marriage and Family, Vol. 76, No. 1.
Karimi. S. (2013). Early Maladaptive Schemas versus Emotional Intelligence in Substance Addicts and Non-addicts Living in Tehran Life Science. Journal 2013;10(1)481-486.
Keshavarzi1, S., Fathi Azar, E., Mirnasab, MM., & Badri Gargari, R. (2016). Effects of a Transactional Analysis Program on Adolescents’ Emotion Regulation. International Journal of Psychological Studies. 8(4), 51-60.
Khalatbaria, J, Ghorbanshiroudia, S. Niaz Azarib, K. Bazleha, N. Safaryazdic N. (2013). The Relationship between Marital Satisfaction (Based on Religious Criteria) and Emotional Stability. Procedia - Social and Behavioral Sciences. Volume 84, 869–873.
Levenson, R.W., & Miller, B.M. (2014). Loss of cells-loss of self. Frontotemporal lobar degeneration and human emotion. Current Directions in Psychological Science, 15(6), 289-294.
Linda, R. Barnett,Nietzel. Michael T. (2014). Relationship of instrumental and affectional behaviors and self-esteem to marital satisfaction in distressed and nondistressed couples.Journal of Consulting and Clinical Psychology, Vol 47(5),  946-957.
Mosavi.s.e, Iravani.m.r. (2011). A study on relationship between emotional maturity and marital satisfaction. Management Science Letters. Volume 2 Issue 3 pp. 927-932, 2012.
Motiee Z, Borjali A, Taghvaie D. (2014). The mediation role of love stories in regards to early maladaptive schemas and marital satisfaction. Journal of Behavioral Sciences. 2014; 8 (3):5-6.
Panahifar, S. Taghizade, M. Mahdavi, A. Salehi, S. Esfandyari. H.)2014). Effectiveness of Schema-Focused Couple Therapy to Reduce Marital Relations Conflict Applicant for Divorce. NATIONALPARK-FORSCHUNG IN DER SCHWEIZ. Vol 103, No 1.
Saeidi, F. Kimiaei,S A. Barzegar Bafrooee, K. Rezapoor, Y. (2014). The Relationship between Early maladaptive schemas and marital adjustment: The spiritual intelligence as a mediator.  Reef Resources Assessment and Management Technical Paper, Vol. 40 (5), 1, pp. 434-440.
Saffarpour. A, Sharifi. M.)2013). Comparing Emotional Maturity and Marital Satisfaction in Married Men Having Healthy and Unhealthy Inference from their Family-of-Origin Employed in Tehran Oil Company. Life Science Journal 2013;10(7s) 160-167.
Soleymani. F. (2014). The Relationship of Couple’s Primary Inconsistent Schemas with Marital Satisfaction in Bandar Abbas. World of Researches Publication. Vol. 3, Issue 2, 148-153.
Somohano, v.c(2013). Mindfulness, attachment style and conflict resolution behaviors in romantic relationships. (master thesis). Humboidt statevuniversity.
Thimm, Jens C. (2013). Early maladaptive schemas and interpersonal problems: A circumplex analysis of the YSQ-SF. International Journal of Psychology & Psychological Therapy, 13, 1, 113-124.
Wisskrich, Delevi, R(2013). Attachment style and conflict resolution skills technology use in relationship dissolution computer in human behavior, 29(6), 2530- 2534.
Wood, W;, Nancy; R. Melanie. W. (2012). Sex differences in positive well-being: A consideration of emotional style and marital status. Psychological Bulletin, Vol 106(2), Sep 1989, 249-264.