تدوین بسته آموزشی بومی کارت های ذهنیت طرحواره ای و بررسی اثربخشی آن بر تعارض زناشویی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشگاه تهران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه خوارزمی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تدوین بسته آموزشی بومی کارت‌های ذهنیت طرحواره‌ای و تعیین اثربخشی آن بر تعارض زناشویی بود. روش: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود؛ و جامعه آماری پژوهش حاضر 32 زوج مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره بهراز، آرام، زندگی عاقلانه در شش ماهه اول سال 1399 بود که پس از غربالگری با پرسشنامه راهبردهای حل تعارض اشتراوس (1979) 18 زوجی که شرایط شرکت در پژوهش را داشتند به شیوه در دسترس انتخاب و در گروه‌ آزمایش (8 زوج) و گروه گواه (8 زوج) به صورت تصادفی جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت دوازده جلسه 90 دقیقه‌ای به صورت زوجی تحت مداخله بسته تدوین شده کارت‌های ذهنیت طرحواره‌ای قرار گرفتند و گروه گواه هیچ مداخله‌ای را دریافت نکردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط اندازه‌های مکرر تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج حاکی از تأثیر مداخله بسته آموزشی بومی کارت‌های ذهینت طرحواره‌ای بر نمره کل تعارض زناشویی (52/14 =F، 001/0 =P)، بعدکلامی (31/26 =F، 001/0 =P)، بعد غفلت (73/41 =F، 001/0 =P)، بعد صداقت (08/47 =F، 001/0 =P)، بعد خاتمه دادن (85/40 =F، 001/0 =P) و بعد بدرفتاری (74/12 =F، 001/0 =P) و پایداری این تأثیر در مرحله پیگیری بود. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش شواهدی را پیشنهاد می‌کند که بسته آموزشی تدوین شده فلش کارت‌های ذهنیت طرحواره‌ای علاوه بر داشتن روایی، بر کاهش تعارضات زناشویی در همسران دچار تعارض زناشویی روش مناسبی است.

کلیدواژه‌ها


امانی، احمد.، ثتایی ذاکر، محمدباقر.، نظری، محمدعلی.، و نامداری پژمان، مهدی. (1390). اثربخشی دو رویکرد طرحواره درمانی و دلبستگی بر سبک‌های دلبستگی در دانشجویان در مرحله عقد. دو فصلنامه روان‌درمانی و مشاوره خانواده؛ 1(2): 191-171.
اولیاء، نرگس.، فاتحی‌زاده، مریم.، و بهرامی، فاطمه. (1390). آموزش غنی‌سازی زندگی زناشویی. چاپ دوم، تهران: انتشارات دانژه.
اورکی، محمد.، جمالی، چیمن.، فرج الهی، مهران.، و کریمی فیروزجایی، علی. (1391). اثربخشی آموزش برنامه غنی‌سازی روابط بر میزان سازگاری زناشویی. دو فصلنامه علمی پژوهشی شناخت اجتماعی، 1(2): 61-52.
پناغی، لیلی.، دهقانی، محسن.، عباسی، مریم.، محمدی، سمیه.، و ملکی، قیصر. (1390). بررسی پایایی، روایی و ساختار عاملی مقیاس تجدیدنظر شده تاکتیک‌های حل تعارض. فصلنامه خانواده پژوهی؛ 7 (25): 117-103.
داهل، جوان.، استوارت، یان.، مارتل، کریستوفر.، و کاپلان، جاناتان. (1394). ACT و RFT در روابط: کمک به مراجعین مشتاق صمیمیت و حفظ تعهدات سالم. ترجمه: نوابی‌نژاد، شکوه؛ سعادتی، نادره و رستمی، مهدی. چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل. (انتشار اثر به زبان اصلی، 2014).
دربانی، سیدعلی.، فرخزاد، پگاه.، و لطفی کاشانی، فرح. (1399). اثربخشی خانواده‌درمانی راهبردی کوتاه‌مدت بر تعارض‌های زناشویی. فصلنامه خانواده‌درمانی کاربردی، 1(1)، 68-54
ساداتی، سید احسان.، مهرابی زاده هنرمند، مهناز.، و سودانی، منصور. (1393). رابطه علّی تمایزیافتگی، نورزگرایی و بخشندگی با دلزدگی، زناشویی باواسطه تعارض زناشویی. روانشناسی خانواده، 1(2): 68-55.
شاکرمی، محمد.، داورنیا، رضا.، زهراکار، کیانوش.، و طلائیان، رضوانه.)1394). اثربخشی زوج‌درمانی گروهی راه‌حل محور بر بهبود کیفیت روابط زناشویی. مجله علوم پزشکی رازی، 12(121): 1-13.
کاپوتزی، دیوید.، و اشتاوفر، مارک. (1395). مبانی مشاوره زوج‌ها، ازدواج و خانواده. ترجمه شکوه نوابی نژاد، نادره سعادتی و مهدی رستمی. تهران: انتشارات جنگل
عراقی، سهیلا سادات.، غفاری، عذرا.، و ابوالقاسمی، عباس. (1399). اثربخشی طرحواره درمانی بر کاهش تعارضات زناشویی زوجین. مجموعه مقالات اولین کنگره دوسالانه تازه‌های روانشناسی و علوم رفتاری.
علیزاده اصلی، افسانه.، و جعفرنژاد لنگرودی، زینب. (1397). اثربخشی طرحواره درمانی مبتنی بر برنامه غنی‌سازی ارتباطی پذیرش و ذهن آگاهی در صمیمیت، سازگاری، تاب‌آوری در زنان با تعارضات زناشویی. نشریه دانشگاه علوم پزشکی البرز، 7(3): 246-258
قاسم‌آبادی، احترام.، خلعتبری، جواد.، قربان شیرودی، شهره.، و رحمانی، محمدعلی. (1398). اثربخشی طرحواره درمانی، درمان مبتنی بر شفقت و رفتاردرمانی دیالکتیکی بر تعارضات زناشویی. سلامت اجتماعی، 6(2): 157-164
لواف، هانیه.، شکری، امید.، و قنبری، سعید. (1393). نقش واسطه‌ای مدل‌های ارتباطی زوجین در رابطه بین تعارض زناشویی و مشکلات درونی سازی و برونی‌سازی شده دختران، روانشناسی خانواده،2: 3-18.
محنایی، ستاره.، گلستانه، سید موسی.، پولادی ریشهری، علی.، و کیخسروانی، مولود. (1398). اثربخشی زوج‌درمانی به روش طرحواره درمانی یانگ بر سازگاری زناشویی و طلاق زوجین متقاضی طلاق. مجله روانشناسی اجتماعی، 13(51): 109-118
نوری، علی.، و مرادی، تهمینه. (1399). اثربخشی طرحواره درمانی بـر کـاهش تعارضـات زناشـویی و افزایش سـلامت روان زوجین. ششمین کنفرانس سراسری دانش و فناوری علوم تربیتی مطالعات اجتماعی و روانشناسی ایران
یانگ، جفری.، کلوسکو، ژانت.، و ویشار، مارجوری. (2003). طرحوراه درمانی، راهنمای کاربردی برای متخصصان بالینی، جلد اول، ترجمه حسن حمیدپور و زهرا اندوز (1391)، تهران: انتشارات ارجمند
References
Ahmad, S & Reid, David W. (2008). Relationship Satisfaction among South Asian Canadians: The Role of ‘Complementary-Equality’ and Listening to Understand. Interpersona, 2(2), 131-150.
Freeman, A. & Fusco, G. M. (2014). Borderline personality disorder- A therapist's guide to taking control. USA: Norton.
Horigian, V.E. Feaster D.J. Brincks A. Robbins M.S. draPerez A. & Szapocznik J. (2015). The effects of Brief Strategic Family Therapy (BSFT) on parent substance use and the association between parent and adolescent substance use. Addictive Behaviors, 42(3); 44-50.
Jill, L. Michiel, F. Vreeswijk, A. (2015). An empirical test of schema mode conceptualizations in personality disorders. Behavior Research and Therapy, 46, 854- 863.
Ledermann T, Bodenmann G, Cina A. (2007). The efficacy of the couples coping enhancement training (CCET) in improving relationship quality. Journal Soc Clin Psychol, 26(8): 940-59.
Muratyalcin, B & karaban, T.F, (2007). Effect of a couple communication programs on marital adjustment. Dio:10/3112/jafn. 2007. 01. 060053.
Moraes, C. L. & Reichenheim, M. E. (2002). Cross-cultural measurement equivalence of the Revised Conflict Tactics Scales (CTS2) Portuguese version used to identify violence within couples. Cadernos de Saúde Pública, 18, 163-176.
Newton, R. R. Connelly, C. D. & Landsverk, J. A. (2001). An examination of measurement characteristics and factorial validity of the Revised Conflict Tactics Scale. Educational and Psychological Measurement, 61, 317-335.
Rebecca, R. (2008). Positive conflict with your adolescent can be healthy and help relationships grow. Kingston: Publisher Youth Services.
Skeen, M. (2014). A schema – focused analysis of Philip care in w, Somerset Maugham's "of Human Bondage" the Wright Institute, 105, 481- 495.
Srong, B. Devault, C. & Cohen, T. F. (2011). The marriage and family experience: Intimate relationships in a changing society (11th Ed).
Straus, M. Hamby, S. Boney-McCoy, S. & Sugarman, D. (1996). The revised Conflict Tactics Scales (CTS2): Development and preliminary psychometric data. Journal of Family Issues, 17(3), 283-316.
Straus, M. A. (2007). Gender Symmerty in Prevalence Severety and Chronicity of Physical Aggression against Dating Partners by University Students in Mexico and USA. Journal of Aggressive Behavior, 33, 281-290.
Pascal, A. Christine, A. & Jean, L. (2008). Development and validation of cognitive inventory of subjective distress. International Journal of Geriatric Psichiatry, 23: 1175- 1182.
Peterson R. Green S. (2009). Families first keys to Successful Family Functioning "Family Roles". http:// www.ext.vt.edu/pubs/family/ 350-093.
Tolorunleke, C. A. (2014). Causes of marital conflicts amongst couples in Nigeria: Implication for counselling psychologists. Social and Behavioral Sciences, 140, 24-26.
Travis, T. L. (2005). Teaching conflict resolution skills, using computer-based interaction, to atrisk junior high students assigned to a disciplinary alternative education program. Unpublished Doctoral Dissertation. University of Houston.
Waring, E. M. (2013). Enhancing marital intimacy through facilitating cognitive self-disclosure. British: Publisher Routledge.
Young, J. (1994). Schema Therapy: Conceptual Model, Available in www.therapist-training.com.au/young.pdf.
Young. J. E. (2003). Schema therapy (PP: 123- 218). New York: Guilford.
Young, T. (2007). The relation ship between appearnce Schema, Self- esteem, and indirect aggression among college women. Doctoral Thesis. Oklahoma State university.