اثربخشی آموزش مثبت نگری با رویکرد اسلامی بر خود مهار گری، خوددلسوزی و دیدگاه فهمی همسر در زنان متاهل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش مثبت‌نگری با رویکرد اسلامی بر خودمهارگری،خود دلسوزی  و دیدگاه فهمی همسر بر زنان متأهل بود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با گروه آزمایش و گواه، طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری تعداد 5606 نفر از زنان متأهل دانشجوی دانشگاه آزاد اراک در سال 1399 بود که 30 نفر از دانشجویان متأهل با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایشی و گواه کاربندی شدند. برنامه آموزش مثبت نگری با رویکرد اسلامی در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای به صورت  گروهی، برای گروه آزمایش اجرا شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه خودمهارگری تانجنی و همکاران(2004)، پرسشنامه خود دلسوزی نف (2003) و پرسشنامه دیدگاه فهمی همسر لانگ (1990) در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج حاکی از آموزش مثبت نگری با رویکرد اسلامی بر خود مهارگری (0/038=p و 12/65=F) و خود دلسوزی (0/041=p و 6/88= F)و دیدگاه فهمی همسر(0/038=p و 14/58=F) و پایداری این تأثیر در مرحله پیگیری بود. نتیجه‌گیری : یافته‌ها نشان داد که آموزش مثبت نگری با رویکرد اسلامی بر خودمهارگری و خود دلسوزی و دیدگاه فهمی همسر در زنان متأهل تأثیر داشته است.

کلیدواژه‌ها


آقاجانی، محمدجواد.، حسین‌خانزاد، عباسعلی.، اکبری، بهمن.، و میرارض‌گر، مژینه سادات.، (1396). اثربخشی مثبت نگرش اسلامی بر احساس خشم و رضایت از زندگی مادران کودکان با نیازهای ویژه، مجله مطالعات ناتوان، 13(7): 6-1
ال مگیار، جینا. (1397). فنون روانشناسی مثبت‌گرا: راهنمای درمانگران. ترجمه فرید براتی سده، تهران: انتشارات رشد
بیستونی، محمد. (1390). ترجمه مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، برگرفته از تفسیر مجمع‌البیان طوسی، جلد 27-1، تهران: انتشارات بیان جوان.
خجسته مهر، رضا.، عطاری، یوسفعلی.، و شیرانی، خدیجه. (1387). تأثیر آموزش مهارت‌های ارتباطی بر الگوهای ارتباطی احساسات مثبت نسبت به همسر در زوجین شهر اهواز، فصلنامه تازه‌ها و پژوهش‌های مشاوره انجمن مشاوره ایران، 27(7): 96-81
خجسته‌مهر، رضا.، روشن‌روان، نوشین.، و عباس‌پور، ذبیح اله. (1395). ارزیابی ویژگی های روان سنجی مقیاس های دیدگاه فهمی خود (SDPT) و دیدگاه فهمی همسر (ODPT). دوفصلنامه روانشناسی خانواده، 3(1): 92-81
خجسته‌مهر، رضا.، سبحانی‌جو، شمسعلی.، و رجبی، غلامرضا. (1392). اثر مستقیم و غیرمستقیم دیدگاه فهمی بر کیفیت زناشویی: آزمودن یک مدل میانجی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 8(32): 151-129
رفیعی هنر، حمید.، و جان بزرگی، مسعود. (1389). در رابطه جهت‌گیری مذهبی و خود مهارگری. روان‌شناسی و دین، 3(1): 24-31
رفیعی هنر، حمید.، جان بزرگی، مسعود.، پسندیده، عباس.، و رسول‌زاده طباطبایی، سید کاظم. (1393). در تبیین سازه خود مهارگری بر اساس اندیشه اسلامی. روان‌شناسی و دین، 7(3): 26-5.
رنجبر نوشهری، فرزانه.، بشیرپور، سجاد.، حاجلو، نادر.، و نریمانی، محمد. (1396). اثربخشی مطالعه مبتنی بر روانشناسی مثبت نگر بر خود مهارگری، سبک‌های خوردن و شاخص توده بدنی در زنان دارای اضافه وزن، فصلنامه پژوهشی روانشناسی سلامت، 6(24): 105-87
سعیدی، ضحی.، بهرامی احسان، هادی.، و علی پور، احمد. (1395). خودمهارگری و سلامت: نقش تعدیل کننده شفقت خود. فصلنامه روانشناسی سلامت، 5(3): 98-85
عباسی، محمد.، داودی، حسین.، حیدری، حسن.، و پیرانی، ذبیح (1398). اثربخشی آموزش روانشناسی مثبت نگر و خود دلسوزی شناختی بر خودکارآمدی، فرسودگی و خودتنظیمی تحصیلی دانشجویان، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 62(4): 1660-1649
عبداللهی، بهناز.، هاشمی، زهرا.، و نقش، زهرا. (1397). مطالعه نقش واسطه‌ای خودمهارگری در رابطه بین دین‌داری با شادکامی. مجله فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 26(8): 8-1.
عسگری، محمد.، و ترکاشوند، فاطمه. (1397). اثربخشی آموزش فنون مثبت نگری تلفیقی بر رضایت زناشویی زنان مراجعه‌کننده بر مراکز درمانی. مطالعات روانشناسی بالینی، 8(21): 112-91.
کاویانی، محمد.، و پناهی، علی احمد. (1393). مفاهیم روان‌شناختی در قرآن: مفاهیم و آموزه‌ها، چاپ اول: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
گل‌پور، رضا.، ابوالقاسمی، عباس.، احدی، بتول.، و نریمانی، محمد. (1393). اثربخشی آموزش خود-دلسوزی شناختی و درمان متمرکز بر هیجان بر بهبود کیفیت زندگی دانش آموزان مبتلا به افسردگی، مجله روانشناسی بالینی، 6(1): 64-53
محصص، مرضیه.، و معتمد لنگرودی، فرشته. (1395). ابعاد خودکنترلی در اخلاق شهروندی بر اساس آموزه‌های علوی. اخلاق زیستی، 21(6): 74-88
نارونی، رحیم.، صالحی، علی‌محمد.، و جندقی، غلامرضا. (1392). اثربخشی یاد خدا بر خود مهارگری بر اساس منابع اسلامی. روانشناسی و دین، 6(2): 30-19
References
Baumeister, R.F. (2002). Yielding to temptatiom: sell- control failure, impulsive purchasing, and consumer behavior. Journal of consumer research, 28(4): 670 -676
Baumeister, R. F., Bratslavsky, E., Muraven, M., & Tice, D. M. (1998). Ego depletion: is the active self a limited resource? Journal of personality and social psychology, 74(5): 1252-1256.
Costi, P., de Carvalho- filho, M.A., Schweller, M.,Thiemann, P.,Salgueira, A., Benson, G., (2017). Meadsuring medical student’s empathy: Exploring the underlying construsts of and assocaations between to widely use self-report in struments in five countries. Ac ademic medicine, 92(6): 860-867.
Davis, M. H. (1994). Empathy: A social psychological approach. Westview Press
Franzoi, S. L., Davis, M. H., & Young, R. D. (1985). The effects of private self- consciousness and perspective taking on satisfaction in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 48(2): 1584-159.
Gilbert P. (2010). Compassion Focused The rapy: Special Issue. Int J Cogn Ther. (3):97-201.
Hatch, D. L. (2009). Factors that influence the association between adult attachment and marital satisfaction. All Graduate Theses and Dissertations. https://digitalcommons.usu.edu/etd/161.
Lamothe, M., Boujut, E., Zenasni, F.,& Sultam, S. (2014). To be or not to be empathic concern and perspective taking in understanding burnout in general. BMC family practice,15(1): 1-18.
Long, E. C. J. (1990). Measuring dyadic perspective –taking: Two scales for assessing perspective –taking in marriage and similar dyads. Journal of Educayional and Psycholgical Measurement, 50, 90-105
Long, E. C. J., & Andrews, D. W. (1990). Perspective taking as a predictor of marital adjustment. Journal of Personality and Social Psychology, 59(2): 126–131.
 Magan, E., & Gross, JJ. (2010). Getting our act together:Toward a general model of self- control. Mind And Brain. 3(15): 335-53.
Mead, N.L., Alquist, J.L., & Baumeister, R F. (2010). Ego depletion and the limited resource model of self- control. Mind And Brain, 20(2): 375-388
Neff, KD., & Rude, SS., & Kirkpatrick, K. (2007). An examination of self-compassion in rela tion to positive psychological functionimg and personality traits. J Res personal, 4(41): 908-916
Neff, K.D. (2003a). Development and validation of a scale to measure self- compassion. Self an Identity, 2(2):223-250.
Neff, K. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and identity, 2(2): 85-101.
Neff, KD., & Germer, CK. (2013). Self-Compassion Program. J Clin Psychol, 69 (1): 28–44.
Ozyesil, Z., & Akbag, M. (2013). Self- compassion as protestive factor for depression, anxiety and stress: a research an Turkish sampel. the online Journal of Education, 2(2): 36-47.
Raes, F., Pommier, E., Neff, K.D. & Gucht, D.V. (2011). "Construction and factorial validation of a short form of the self compassion scale". Clinical psychology and psychotherapy, 18, 250-255.
 Rizkalla, L., Werthim, E.H., & Hodgson, L.K. (2008). Theroles of emotion managamant and perspestive- taking in individuals,conflict mamagement and disposition to forgve. Journal of Research in personality,42(6): 1594-1601.
Rashid T. (2008). Positive psychology: exploring the best in people. 3nd ed. Westpoint: Praeger publication:187 - 217
Rashid, T. (2015). Positive Psychotherapy: A strength based approach. The Journal of Positive Psychology, 10, 25 - 40.
Rashid, T., & Seligman, M. E. P. (2013). Positive psychotherapy: A treatment manual. New York: Oxford University Press
Surtees, A., Apperly, I., & Samson, D. (2016). I’ve got your number: Spontaneous perspective-taking in an interactive task. Cognition, 150(2): 43-52.
 Tangney, J.P, Baumeister, R. F., & Boone, A.L. (2004). High self control predicts good adjustment less pathology, better grads, and interpersonar success. Journal of personality, 72(1): 271-322