اثربخشی زوج درمانی راه حل محور بر الگوهای ارتباطی و کنترل عواطف زنان آشفته

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گروه مشاوره خانواده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه جامع امام حسین، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی زوج‌درمانی راه‌ حل محور بر بهبود الگوهای ارتباطی و کنترل عاطفی زوج‌های آشفته بود. روش: پژوهش حاضر نیمه تجربی با گروه آزمایش، گواه و طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری این پژوهش 34 زن متاهل مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره مهرآور، همدلکده، همراز زندگی و گروه همراه شهر تهران در سال 1398بود که پس از غربال‌گری با استفاده از پرسشنامه الگوهای ارتباطی زوجین کریستنسن و سولاوای (1984) و مقیاس کنترل عواطف ویلیامز و چامبلس (1997)، 24 زن انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه راه‌حل محور (12 زن) و گروه گواه (12 زن) کاربندی شدند. گروه آزمایش مداخله هفتگی زوج درمانی راه حل محور مک‌دونالد (2007) را به شکل گروهی در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت کردند. هر دو گروه در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری به‌وسیله مقیاس باورهای ارتباطی زناشویی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آزمون واریانس اندازه‌های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد زوج درمانی راه حل محور بر الگوهای سازنده متقابل (70/9=F، 005/0=P)، توقع/کناره‌گیر (70/3=F، 047/0=P)، مرد متوقع/زن کناره‌گیر (51/4=F، 045/0=P)، زن متوقع/مرد کناره‌گیر (06/4=F، 014/0=P) و اجتناب متقابل (44/9=F، 006/0=P) موثر‌ است؛ همچنین زوج درمانی راه حل محور بر کنترل خشم (16/6=F، 021/0=P)، کنترل خلق افسرده (52/10=F، 004/0=P)، کنترل اضطراب (77/5=F، 025/0=P) و کنترل عاطفه مثبت (60/5=F، 027/0=P) موثر است و این تاثیر در مرحله پیگیری پایدار بود (05/0<P). نتیجه‌گیری: می‌توان نتیجه گرفت که مداخله راه حل محور روشی فراخور برای اصلاح الگوهای ارتباطی و بهبود کنترل عواطف در هر یک از زوج‌های آشفته است.

کلیدواژه‌ها


آرین‌فر، نیره.، حسینیان، سیمین. (1398). مقایسه اثربخشی زوج‌درمانی راه‌حل مدار-روایتی و زوج‌درمانی کوتاه‌مدت خودتنظیمی بر سرزندگی و کنترل عواطف زوجین آشفته. فصلنامه مطالعات زن و خانواده، 7(3): 51-82
حسینی، طیبه.، امیری مجد، مجتبی.، و قمری، محمد. اثربخشی مشاوره گروهی راه‌حل مدار در افزایش صمیمیت زناشویی زنان. فصلنامه سلامت خانواده، 1(4): 52-58
خجسته‌مهر، رضا.، عباس‌پور، ذبیح‌اله.، رجبی، غلامرضا.، عالی‌ور، سیروس.، عطاری، یوسفعلی.، رحمانی، علی حسن. (1393). اثربخشی درمان‌های شناختی رفتاری خانواده محور و راه‌حل محور بر افکار خودکشی گرایانه، علائم افسردگی، پیوستگی و انطباق‌پذیری خانوادگی. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 4(2): 185-225
جاویدی، نصیرالدین.، سیلمانی، علی‌اکبر.، احمدی، خدابخش.، و صمدزاده، منا. (1392). اثربخشی زوج‌درمانی هیجان مدار بر بهبود الگوهای ارتباطی زوجین. تحقیقات علوم رفتاری، 11(5): 9-1
رستمی، مهدی؛ سعادتی، نادره؛ یوسفی، زهرا. (1397). بررسی و مقایسه آموزش زوج‌درمانی هیجان مدار و راه‌حل مدار بر کاهش ترس از صمیمیت و افزایش رضایت جنسی زوجین. دوفصلنامه مشاوره کاربردی، 8(2): 1-22
دهش، زهرا. (1388). تأثیر تلفیقی رفتاری و هیجان محور بر کنترل عواطف در نوجوانان دختر شهر کشکوئیه رفسنجان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
شاکرمی، محمد.، داورنیا، رضا.، زهراکار، کیانوش.، و طلائیان، رضوانه. (1394). اثربخشی زوج‌درمانی کوتاه‌مدت راه‌حل محور بر بهبود کیفیت زندگی زناشویی زنان. مجله علوم پزشکی رازی، 22(131): 1-13
صمدزاده، منا.، شعیری، محمدرضا.، مهدویان، علیرضا.، و جاویدی، نصیرالدین. (1392). پرسشنامه  الگوهای ارتباطی: اعتبار و روایی. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 4(1 پیاپی 1): 116-123
لطف‌آبادی، حسین .(1393). روان‌شناسی رشد کاربردی نوجوانی و جوانی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
مفید، وحیده.، فاتحی زاده، مریم.، احمدی، سید احمد.، و اعتمادی، عذرا. (1395). تأثیر مشاوره راه‌حل مدار بر رضایت جنسی و عملکرد خانواده زنان شهر اصفهان. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 17(3): 73-80
نامنی، ابراهیم.، شیرآشیانی، آزاده. (1395). اثربخشی ترکیب دو روش درمانی راه‌حل مدار و روایتی بر سرزندگی و کنترل عواطف در زنان متقاضی طلاق. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 7(27): 149-169
نظری، علی‌محمد.، رسولی، محسن.، داورنیا، رضا.، حسینی، امین.، و بابایی گرمخانی، محسن. (1394). اثربخشی درمان کوتاه‌مدت راه‌حل محور بر فرسودگی زناشویی و میل به طلاق در زنان متأهل. نشریه روان پرستاری، 3(3): 41-52
نوروزی، سوده.، رضاخانی، سیمین دخت.، و وکیلی، پریوش. (1398). رابطه علّی بین چشم‌انداز زمان و بی‌ثباتی ازدواج با نقش میانجیگری الگوهای ارتباطی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 13(3 پیاپی51): 433-451.
 
References
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition. Arlington, VA, American Psychiatric Association.
Barry, R. A., Barden, E. P., & Dubac, C. (2019). Pulling away: Links among disengaged couple communication, relationship distress, and depressive symptoms. Journal of Family Psychology, 33(3), 280–293.
Bagheri, S., Khajevand Khoshli, A., & Asadi, J. (2019). The Effect of Solution-Focused Couple Therapy on Communication Patterns and Flexibility in Divorce Applicant Couples. Avicenna J Neuro Psycho Physiology, 6 (3):133-140
Beyebach, M. (2014). Change factors in solution-focused brief therapy: A review of the Salamanca studies. Journal of Systemic Therapies, 33(1): 62–77.
Dameron, M. L. (2016). Person-centered counseling and solution-focused brief therapy: An integrative model for school counselors. Journal of School Counseling, 14(10): 1–28.
De Shazer, S., & Dolan, Y. (2012). More than miracles: The state of the art of solution-focused brief therapy. London: Routledge
Donoho, C. J., Crimmins, E, M., & Seeman, T. E. (2013). Marital quality, gender, and makers of inflammation in the MIDUS cohort. Journal of Marriage and Family, 75(2): 127-141.
Gottman, J. M., & Gottman, J. S. (2015). 10 Principles for Doing Effective Couples Therapy (Norton Series on Interpersonal Neurobiology).  New York: Norton.pp: 32-70.
Gusakova, S., Chin, K., Ascigil, E.,  Conley, T.D., Chakravarty, D., Neilands, T.B., Hoff, C.C., & Darbes, L.A. (2020). Communication Patterns Among Male Couples with Open and Monogamous Agreements. Arch Sex Behav, 2(1):1-9
Hanson, T.A., & Olson, P.M. (2018). Financial literacy and family communication patterns. Journal of Behavioral and Experimental Finance, 19(1): 64-71
Hesse, C., Rauscher, E.A.,  Budesky, Goodman R.,  & Couvrette ,M.A. (2017). Reconceptualizing the Role of Conformity Behaviors in Family Communication Patterns Theory. Journal of Family Communication, 17(4): 319-337
Li, P.,  & Johnson, L.N. (2018). Couples’ depression and relationship satisfaction: examining the moderating effects of demand/withdraw communication patterns. Journal familt therapy, 40(21): 63-85
Macdonald, A.J. (2007). Solution Focused Therapy Theory, Research & Practice. SAGE Publications Asia-Pacific Pte Ltd.
Roberton, T., Daffern, M., & Bucks, R. S. (2012). Emotion regulation and aggression. Aggression and Violent Behavior, 17(1): 72-82
Szczygie, D., Buczny, J., & Baziska, R. (2012). Emotion regulation emotional information processing: The moderating effect of emotional awareness. Personality and Individual Differenses, 52(3):433-437
Stewart, J.W. (2011). A Pilot Study of Solution focused Brief Therapeutic Intervention for Couples. [Dissertation]. Utah State University.
Tadros, E. (2019). The Tadros Theory of Change: An Integrated Structural, Narrative, and Solution-Focused Approach. Contemp Fam Ther 41(2): 347–356