پیش‌بینی سلامت‌روان بر اساس سرسختی روان‌شناختی، هوش‌هیجانی و مثلث‌شناختی در مادران ‏دانش‌آموزان ‏دیرآموز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس، گروه روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان ، تهران، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی و مشاوره، پردیس نسیبه، دانشگاه فرهنگیان، تهران

3 استادیار گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی طبری بابل، ایران

4 کارشناسی ارشد مشاوره توانبخشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر پیش‌بینی سلامت‌روان بر اساس سرسختی روان‌شناختی، هوش‌هیجانی و مثلث‌شناختی مادران ‏دانش‌آموزان ‏دیرآموز بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری این پژوهش را 132 نفر از مادران دانش‌آموزان مدارس دیرآموز شهر تهران در سال ‏تحصیلی 1397-1396 تشکیل ‏دادند که تعداد 78 مادر با استفاده از روش نمونه گیری غیر احتمالی و از نوع در دسترس انتخاب و به ‏سیاهه سرسختی روان‌شناختی ‌اهواز (1377)، مقیاس هوش‌هیجانی پترایدز و فارنهام (2001)، سیاهه مثلث‌شناختی بکهام (1986) و پرسشنامه‌ سلامت ‏عمومی گلدبرگ (1979) پاسخ دادند؛ برای تحلیل داده‌ها از روش آماری ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه خطی استفاده گردید. یافته ها: نتایج نشان داد ‏سرسختی روانشناختی (0/01= β=-0/41,P) توانست سلامت روان مادران کودکان دیرآموز را پیش‌بینی کند؛ همچنین مولفه‌های هوش‌هیجانی (P=0/01)؛ مولفه‌های خوش بینی و کنترل عواطف (P=0/01) و از بین مولفه‌های مثلث‌شناختی، مولفه‌های بازخورد به خود و بازخورد به آینده (P=0/01) توانستند سلامت‌روان مادران را پیش‌بینی کند. نتیجه گیری: سرسختی روانشناختی و هوش هیجانی بالا و داشتن نگرش مثبت نسبت به خود، دنیا و آینده در مادران دارای کودک دیرآموز ‏می‌تواند منجر به سلامت‌روانی آن‌ها شود.‏

کلیدواژه‌ها


احمدی، سعید. (۱۳۹۵). معرفی پرسشنامه های پرکاربرد مرتبط با ویژگی های شخصیتی. پنجمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی. تهران: مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار -موسسه آموزش عالی مهر اروند.
بساک نژاد، سودابه.، و فراهانی، ملیحه. (1394). رابطه نگرش به خود، دنیا و آینده با سلامت‌روان در مادران واجد کودک مبتلا به ناتوانی یادگیری شهر اهواز. مجله دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 22(5): 779-773.
جبلی، مهرناز.، و خادمی، علی. (1399). مقایسۀ انعطاف‌پذیری و سرسختی روان‌شناختی در مادران کودکان استثنایی (ناشنوا، نابینا، با نا‌توانی هوشی). مجله مطالعات ناتوانی ،10(18): 6-1.
 حاجیها، زهره.، و ملاسلطانی، جمال. (1395). بررسی رابطه هوش عاطفی و هوش تحلیلی با عمکرد حسابرسان. حسابداری مدیریت، 9(28): 53-39.
حبیبی کلیبر، رامین.، و امانی، حبیب. ( ۱۳۹۹). تجربۀ زیستۀ مادران دارای کودک با اختلال یادگیری ویژه: یک مطالعۀ پدیدارشناخت. تعلیم و تربیت استثنایی، 1(159):  18-9.
حق رنجبر، فرخ.، کاکاوند، علیرضا.، برجعلی، احمد.، و برماس، حامد . (1390). تاب آوری و کیفیت زندگی مادران دارای فرزندان کم توان ذهنی. فصلنامه ایرانی کودکان استثنایی. 1(1). 187-177.
رحیمیان بوگر، اسحاق.، و اصغرنژاد فرید، علی اصغر. (1387). رابطه سرسختی روانشناختی و خودتاب آوری با سلامت‌روان در جوانان و بزرگسالان بازمانده زلزله شهرستان بم. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، 14(1): 70- 62.
سلیمانی حمیدی نژاد، مریم.، و یوسفی، فریده. (1394). الگوی معادلات ساختاری از روابط بین هوش عاطفی، مثلث شناختی و سلامت‌روانی. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی ، 6(22): 137-117.
شجاعی، ستاره.، به‎پژوه، احمد.، شکوهی یکتا، محسن.، و غباری، باقر. (1391). پیش‌بینی نشانه‌های سلامت‌روانی بر اساس تاب آوری در خواهران و برادران نوجوان دانش آموزان با کم توانی ذهنی شهر شیراز. فصلنامه افراد استثنایی، 2(6): 37-23.
صادقی، مسعود.، رحیمی پور، طاهره.، و محمدی، حسین علی. (1396). بررسی تأثیر تاب‌آوری و سرسختی روان‌شناختی بر سلامت‌روان مادران دارای کودک مبتلا به اختلال بیش‌فعالی-کمبود توجه. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 18(1): 37-30.
عاشوری لسکو کلایه، منیژه. (1396). مقایسه سرسختی روانشناختی، تاب آوری و خودکارآمدی مقابله با مشکلات مادران دانش ‏آموزان کم توان ذهنی و عادی شهرکرج. پایان‌نامه کارشناسی ارشد،رشته روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئین زهرا. ‏
فرامرزی، سالار.، کرمی منش، ولی الله.، و محمودی، مرتضی.(1392). فراتحلیل اثربخشی مداخلات روانشناختی بر سلامت روانی خانواده کودکان با نقص ذهنی. مطالعات روانشناسی بالینی،4(13): 106-89.
کردلو، اعظم. (1396). رابطه مهارت‌های اجتماعی و تفکر انتقادی با سلامت‌روان در ‏دانش آموزان مقطع ابتدایی اسلامشهر. پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته روان‌شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئین زهرا.
کیامرثی، آذر.، نجاریان، بهمن.، و مهرابی زاده هنرمند، مهناز. (1377). ساخت و اعتبار یابی مقیاس برای سنجش سرسختی روانشناختی، مجله روانشناسی. 3:  284-271.
کیمیایی، سید علی. (1390). اعتباریابی پرسشنامه مثلث‌شناختی در دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. اصول بهداشت روانی، 13(51): 241-230.
متین، حسین.، اخوان غلامی، مریم.، و احمدی، صدیقه. (1397). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر تعامل والد-کودک مادران دارای فرزند با ناتوانی یادگیری. ناتوانی های یادگیری، 8(1): 89-70.
نجفی، مرتضی.، حقیقی، حمید.، و حاجی زاده، حمید. (۱۳۹۴). بررسی رابطه هوش‌هیجانی و جرأت ورزی با سلامت‌روان دانش آموزان متوسطه شهرستان رودان. اولین همایش ملی اسلام و سلامت‌روان، بندرعباس، جهاد دانشگاهی هرمزگان.
نریمانی، محمد.، آقامحمدیان شعرباف، حمیدرضا.، و رجبی، سوران. (1386). مقایسه سلامت‌روانی مادران کودکان استثنایی با سلامت‌روانی مادران کودکان عادی. اصول بهداشت روانی، 9 (33-34): 24-15.
هاشمی، زهره. (1397). اثربخشی آموزش فنون‌های ذهن آگاهی انفصالی و آموزش توجه بر بهبود افسردگی و نشخوار فکری در مادران دارای کودک مبتلا به اختلال یادگیری.  ناتوانی های یادگیری ، 8(1) : 142-126.
References
Beckham, E. E., Leber, W. R., Watkins, J. T., Boyer, J. L., & Cook, J. B. (1986). Development of an instrument to measure Beck’s cognitive triad: The Cognitive Triad Inventory. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 54(4): 566-567.
Cai, R. Y., Uljarević, M., Leekam SR.  )2020  .(Predicting Mental Health and Psychological Wellbeing in Mothers of Children with Autism Spectrum Disorder: Roles of Intolerance of Uncertainty and Coping. Autism Research. 13(10):1797-1801.
Erbes, H. R., Arbisi, R.A., Kehle, S.M., Ferrier-Auerbach, A.G., Barry, R.A., Melissa, A., & Polusny, M.A. (2011). The distinctiveness of hardiness, positive emotionality, and negative emotionality in National Guard soldiers. Journal of Research in Personality, 45: 508–512.
Ellis, A. (1973). What is rational-emotive therapy (RET). In A. Ellis & R. Greger (Eds). Handbook of rational-emotive therapy. New York: Springer
Gold berg, D., & Hillier, V. F. (1979). A Scaled version of the general health questionnaire. Psychological Medicine, 9 :139-145
Guo, Y., Ji., M., You, X., & Huang, J. (2017). Protective Effects of ‎Emotional Intelligence and Proactive Coping on Civil Pilots’ Mental ‎Health. Aerospace Medicine and Human Performance, 88(9): 858-‎‎865. ‎
Joshi, S., & Thingujam, N. S. (2009). Perceived emotional intelligence and marital adjustment: Examining the mediating role of personality and social desirability. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 35(1): 79-86.
Olivari, G. M. (2015). Adolescent perceptions of parenting styles in Sweden Italy and Greece: an exploratory study. Europe's journal of psychology, 2 :244-258.
Petrides, K. V., & Furnham, A. (2001). Trait emotional intelligence: Psychometric investigation with reference to established trait taxonomies. European Journal of Personality, 15: 425-448.
Sulaiman, S. M. A. (2013). Emotional intelligence, depression and psychological adjustment among university students in the Sultanate of Oman. International Journal of Psychological Studies, 5(3): 169-181.
Wilson, C. A., & Saklofske, D. H. (2018). The relationship between trait ‎emotional intelligence, resiliency, and mental health in older adults: ‎the mediating role of savouring. Journal Aging & Mental Health. ‎‎22(5): 646-654.‎
Wong, S. S. (2008). The relations of cognitive triad, dysfunctional attitudes, automatic thoughts, and irrational beliefs with test anxiety. Current Psychology, 27(3): 177-191.