پیش‌بینی ناگویی‌هیجانی نوجوانان دختر بر اساس طرحواره‌ی ناسازگار اولیه و نظریه‌ ذهن والدین دانش آموزان دختر متوسطه دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه روانشناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسالمی، ابهر، ایران

چکیده

مقدمه: هدف این پژوهش بررسی پیش بینی ناگویی هیجانی در دختران نوجوان بر اساس طرحواره ناسازگار اولیه و نظریه ذهن والدین بود. روش: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی است و جامعه آماری دانش آموزان دختر متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1397-1398 بود و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی ابتدا از بین مدارس مقطع متوسطه دوم دختران منطقه 5، 9، 12 و 21 تهران انتخاب و از هر منطقه سه دبیرستان انتخاب و با حفظ اصل محرمانه بودن و رضایت جهت شرکت در پژوهش و بر اساس فرمول کوکران‌ 300 دانش‌آموز انتخاب شدند. در این پژوهش به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه‌ ناگویی هیجانی تورنتو (1994)، پرسشنامه‌ فرم کوتاه طرحواره‌ی ناسازگار اولیه‌ یانگ (1998) و آزمون ذهن‌خوانی بارون-کوهن (2001) استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از روش آماری ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام‌به‌گام استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین نمره مولفه‌های طرحواره‌های ناسازگار اولیه والدین با ناگویی هیجانی دختران رابطه مثبت و معنی‌دار وجود دارد (01/0 P=)؛ همچنین بین نمره نظریه‌ ذهن والدین با ناگویی هیجانی دختران رابطه منفی و معنی‌دار وجود دارد (0/01= P). همچنین ضرایب رگرسیون گام به گام نشان داد که طرحواره‌های معیار سرسختانه (0/001=β=0/24 ,P)، خودانضباطی (0/001=β=0/33 ,P)، بدرفتاری (0/001= β=0/41,P)، نظریه ذهن (0/001=β=0/43 ,P)، رهاشدگی (0/001=β=0/48 ,P)، بازداری هیجانی (0/001=β=0/50 ,P)، نقص و شرم (0/001=β=0/52 ,P)، و استحقاق (0/001=β=0/53 ,P)، توانست ناگویی هیجانی را پیش‌بینی کنند.

کلیدواژه‌ها


احمدخانی، لیلا.، رجامند، سولماز.، دهقان‌پور، مصطفی.، و شاکریان، زینب .(1396). رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه، راهبردهای نظم دهی شناختی هیجانی و کمال گرایی با ناگویی هیجانی در بیماران قلبی. ماهنامه پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، 2(10): 28-1
 اﺻﻞ ﻣﻘﺼﻮدی، ﻣﻬﺘﺎب (1393). رابطه ناگویی هیجانی ﺑﺎ ﺳﻼﻣﺖ روان داﻧﺶ‌آﻣﻮزان ﭘﺎیه ﺳـﻮم دوره ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ، ﭘایان‌ﻧﺎﻣﻪ کارﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ، داﻧﺸﮑﺪه روان‌‌ﺷﻨﺎﺳـﯽ و ﻋﻠـﻮم ﺗﺮبیتی، داﻧﺸـﮕﺎه آزاد اﺳﻼﻣﯽ واﺣﺪ ﺗﻬﺮان ﻣﺮﮐﺰی.
ایزدی، فاطمه.، اشرفی، عماد.، و فتحی آشتیانی، علی. (1397). الگوی ساختاری رابطه بین طرحواره‌های هیجانی منفی و نشانه‌های بدنی با میانجیگری ناگویی هیجانی و ابرازگری هیجانی. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 16(3): 323-311
ایمانی، مهدی.، و دهقانی، مریم. (1399). مقایسه سبک‌های دفاعی، ناگویی هیجانی و طرحواره‌های ناسازگار اولیه در افراد مبتلا به آسم و افراد بهنجار. مجله علوم روانشناختی، 19(92): 957-967
بافنده قراملکی، حسن. (1390). بررسی نقص نظریه ذهن در اسکیزوفرنیک های دارای علائم مثبت ومنفی و مقایسه آن با افراد سـالم. رسـاله دکتـری. گـروه روانشناسـی دانـشکدهی علـوم تربیتـی و روانشناسـی دانشگاه تبریز.
 بخشی پور، عباس.، محمودعلیلو، مجید.، خانجانی، زینب.، رنجبر، فاطمـه.، و بافنـده قراملکـی، حـسن (1390). نقص نظریه ذهن در بیماران اسکیزوفرن دارای علائـم مثبـت و منفـی : نقیـصه حـالتی یـا صـفتی. مجلـه پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، 33(6).
بشارت، محمدعلی.، مسعودی، مرضیه.، و ﻏﻼﻣﻌﻠﯽ ﻟﻮاﺳﺎﻧﯽ، ﻣﺴﻌﻮد .(1393). ﻧﺎﮔﻮیی هیجانی و آسیب‌پذیری رواﻧﯽ- ﺑﺪﻧﯽ. ﻣﺠﻠﻪ اندیشه و رﻓﺘﺎر، 9 (34): 47- 56.
پرنور، زهرا.، و گل محمدیان، محسن. (1394). رابطه بین ناگویی هیجانی،طرحواره های ناسازگار اولیه وتاب آوری بر رضایت از زندگی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه آزاد واحد کرمانشاه
جاودان، موسی (1393). رابطه خودبازبینی، جوعاطفی خانواده و مهارت‌های زندگی با پرخاشگری نوجوانان پسر. فصلنامه شخصیت تفاوت‌های فردی، 3(5): 125-142.
خراسانی زاده، عاطفه.، پورشریفی، حمید.، رنجبری پور، طاهره.، باقری، فریبرز.، و پویامنش، جعفر. (1398). الگوی ساختاری رابطه بین الگوهای ارتباط والد-فرزند و طرحواره های ناسازگار اولیه با میانجیگری سبک‌های دلبستگی. روان­شناسی کاربردی. 13(1 پیاپی 49): 76-55.
خلیل الرحمن، الهه.، و یوسفی، زهرا. (1398). روابط چندگانه روان بنه های سازش نایافته اولیه، روابط خانوادگی، و شخصیت مادر با ناگویی هیجانی کودکان دبستانی. فصلنامه سلامت روان کودک، ۶ (۱): ۱۲۴-۱۳۷
رضایی، شهین (1396). مقایسه آلکسی تایمی، رفتار خود آسیبی و پردازش هیجانی در معتادین به مواد مخدر تک ماده ای و افراد بهنجار. فصلنامه مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی، 3(1): 101 -109.
زمانی، صدیقه.، هادیان، علی.، و گرجی، یوسف. (1399). پیش‌بینی سلامت روان بر اساس سبک‌های هویت، روابط والد-کودک و نگرش مذهبی نوجوانان. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی، 1(2): 23-47
کاظمی، حمید.، و مطهری، سارا. (1392). رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه و حالات فراشناختی در دانش آموزان دختر و پسر. پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری، 3(1پیاپی4): 11-22
غدیری صورمان آبادی، فرهاد.، خوش کام، ارسلان.، غدیری صورمان آبادی، فریبا.، و سلطانعلی زاده ملکی، امیرعلی. (1394). بررسی رابطه ناگویی هیجانی با طرحواره‌های ناسازگاراولیه در دانشجویان دانشگاه تبریز. اولین همایش علمی پژوهشی روان‌شناسی،علوم تربیتی و آسیب‌شناسی جامعه . کد COI مقاله:  ASIBCONF01_155
مقتدر، لیلا.، و حلاج، لیلا. (1397). مقایسه طرحواره های ناسازگار اولیه، ناگویی هیجانی و شادکامی در زنان با و بدون تعارضات زناشویی. مجله بالینی پرستاری و مامایی، ۷ (۲): ۱۳۸-۱۴۵
نریمانی، محمد.، و صمدی فر، حمیدرضا (1396). ﺑﺮرﺳﯽ ارﺗﺒﺎط بین ناگویی ﺧﻠﻘﯽ و ﻧﺎرﺳـﺎیی ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺑﺎ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻌﻨﻮی در ﭘﺴﺮان داﻧﺸﺠﻮ در داﻧﺸﮕﺎه پیام ﻧـﻮر، ﻓﺼـﻠﻨﺎﻣﻪ ﭘـﮋوﻫﺶ‌ﻫـﺎی ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺤﻮر ،3 (2): 173-163.
یانگ، جفری.، کلوسکو، ژانت.، و ویشار، مارجوری. (1395). طرحواره درمانی: راهنمای کاربردی برای متخصصان. ترجمه: حسن حمیدپور و زهرا اندوز، تهران: انتشارات ارجمند (انتشار اثر به زبان اصلی، 1998).
References
Baron-Cohen, S., Wheelwright, S., Hill, J., Raste, Y., & Plumb, I. (2001). The Reading the Mind in the Eyes test revised version: A study with normal adults and adults with Asperger Syndrome or high-functioning autism. J Child Psychol. Psychiatr, 42(3): 241-251.
 Chen, J., Jing, J., & Chan, RCK. (2011). Alexithymia and emotional regulation: A cluster analytical approach. BMC Psychiatry, 11(33): 1-6.
Costa, AP., Steffgen, G., & Vögele, C. (2019). The role of alexithymia in parent–child interaction and in the emotional ability of children with autism spectrum disorder. Autism Res, 12(3): 458-468
Dubey, A., Panndey, R., & Mishra, K. (2010). Role of emotion regulation difficulties and positive/ negative affectivity in explaining alexithymia-health relationship an overview. Indian Journal of Social Science Research, 7(1): 20-31.
Driscoll, C. (2013). Girls: Feminine adolescence in popular culture and cultural theory. Columbia University Press.
Etel, E., & Yagmurlu, B. (2015). Social Competence, Theory of Mind, and Executive Function in Institution-reared Turkish Children. International Journal of Behavioral Development, 39 (6): 519–529,
Gillespie, S.M., Garofalo, C. and Velotti, P.(2018). Emotion regulation, mindfulness, and alexithymia: Specific or general impairments in sexual, violent, and homicide offenders? Journal of Criminal Justice, 58(4): 56-66.
Goerlich, M. Dober, K.S., Witteman, Y., Schilleer, N. O., Vanheuven, V.J., Aleman, A., & Maeteens, S. (2014). The Nature of Affective Priming in Music and Speech. Journal of Cognitive Neuroscience. 9(8):108-117.
Gresham, D., & Gullone, E. (2012). Emotion regulation strategy use in children and adolescents: The explanatory roles of personality and attachment. Personality and Individual Differences, 52(3): 616-621.
Heyes, C. (2014). Submentalizing: I Am Not Really Reading Your Mind. Current Perspectives on Psychological Science. 9 (2): 131–143.
Ho, N.S., Wong, M.M., & Lee, T.M. (2016). Neural connectivity of alexithymia: specific association with major depressive disorder. Journal of affective disorders, 193(4): 362-372.
Humphreys, TP., Wood, LM., & Parker JD. (2009). Alexithymia and satisfaction in intimate relationships. Personal Individ Differ, 46(1):43-7. 27.
Kang, J. I., Namkoong, K., Yoo, S. W., Jhung, K., & Kim, S. J. (2012). Abnormalities of emotional awareness and perception in patients with obsessive–compulsive disorder. Journal of Affective Disorders, 141(6): 286-293
Khasho, DA., Van Alphen, S.P.G., Heijnen-Kohl, S.M.J., Ouwens, M.A., Arntz, A., Videler, A.C.(2019). The effectiveness of individual schema therapy in older adults with borderline personality disorder: Protocol of a multiple-baseline study. Contemporary Clinical Trials Communications, 14(2): 321-330
Kliewer, W., Riley, T., Zaharakis, N., Borre, A., Drazdowski, TK., & Jäggi, L. (2016). Emotion dysregulation, anticipatory cortisol, and substance use in urban adolescents. Personality and Individual Differences. 99: 200–205.
Lankes, F., Schiekofer, S., Eichhammer, P., & Busch, V. (2020). The effect of alexithymia and depressive feelings on pain perception in somatoform pain disorder. Journal of Psychosomatic Research, 133(1): 101-110
Lyvers, M., Mayer, K., Needham, K., & Thorberg, FA. (2019). Parental bonding, adult attachment, and theory of mind: A developmental model of alexithymia and alcohol-related risk. J Clin Psychol. 75(7): 1288-1304
Martinussen, M. (2011). Predicting parenting stress: Children's behavioural problems and parents' coping. Infant and Child Development, 20(2):162-80.
Parker, J. D. A., Taylor, G. J., & Bagby, R. M. (2003). The 20-Item Toronto Alexithymia Scale: III Reliability and factorial validity in a community population. Journal of Psychosomatic Research, 55(2): 269-275.
Prosek, EA., Giordano, AL., Woehler, ES., Price, E., & McCullough, R .(2018). Differences in Emotion Dysregulation and Symptoms of Depression and Anxiety among Illicit Substance Users and Nonusers. Substance Use & Misuse. 53(11): 1915–1918.
Popkirov, S., Flasbeck, V., Schlegel, U., Juckel, G. and Brune, M.(2018). Alexithymia in borderline personality disorder is not associated with deficits in automatic visual processing of negative emotional stimuli. Psychiatry Research, 263(3): 121-124.
Renner, F., DeRubeis, R., Arntz, A., Peeters, F., Lobbestael, J. and Huibers, M.J.H. (2018). Exploring mechanisms of change in schema therapy for chronic depression. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 58(3): 97-105.
Sanvicente-Vieira, B., Kluwe-Schiavon, B., Corcoran, R., & Grassi-Oliveira, R. (2017). Theory of Mind Impairments in Women with Cocaine Addiction. J Stud Alcohol Drugs, 78 (2): 258–267
Sheppes, G., Suri, G., & Gross, JJ.(2015). Emotion regulation and psychopathology. Annu Rev Clin Psychol, 11(2): 379-405
Sleuwaegen, E., Houben, M., Claes, L., Berens, A. and Sabbe, B.(2017). The relationship between non-suicidal self-injury and alexithymia in borderline persolaity disorder: ‘Action instead of words’. Comprehensive Psychiatry, 77(2): 80-88.
Suzer,  G.I., & Tahiroglu, A .(2018). Six months methylphenidate treatment improves emotion dysregulation in adolescents with attention deficit/Hyperactivity disorder: A prospective study. Neuropsychiatric Disease and Treatment. 14(1): 1329–1337.
Thorberg, FA., Young, RM., Sullivan, KA., & Lyvers, M. (2009). Alexithymia and alcohol use disorders: a critical review. Addict Behav Rep. 34(3):237-45.
Taylor, C. D., Bee, P., & Haddock, G. (2017). Does schema therapy change schemas and symptoms? A systematic review across mental health disorders. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 90(3), 456-479.
Waller, G., Meyer, C., & Hanian, V.­ (2001). ­Psychometric properties of the long & short versions of the Young­ Schema­ Questionnaire. ­ Cognitive­ Therapy­ and Research. 25 (2):137-147.
Wang, YG, Wang, YQ, & Chen, SL. (2008). Theory of mind disability in major depression with or without psychotic symptoms: A componential view. Psychiatry Res, 161(2): 153-161
 Yates, P. M. (2013). Treatment of sexual offenders: Research, best practices, and emerging models. International journal of behavioral consultation and therapy, 8(4-3): 89-97.