اثربخشی خانواده درمانی راهبردی کوتاه‌ مدت بر تعارض‌های زناشویی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مشاوره خانواده، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی، واحدتهران جنوب، تهران، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، رودهن، ایران

3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، رودهن، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر  با هدف تعیین اثربخشی خانواده درمانی راهبردی کوتاه‌مدت بر تعارض‌های زناشویی انجام شد. روش: پژوهش حاضر نیمه تجربی با گروه‌های آزمایش، گروه گواه و طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل  زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره شرکت مهندسی و توسعه نفت است که از میان آن‌ها تعداد 45 نفر که به دلیل داشتن مشکلات زناشویی و خانوادگی به این مرکز مراجعه کردند به صورت در دسترس انتخاب شدند. پس از همتاسازی آزمودنی‌ها، ملاک‌های ورود و خروج پژوهش به شیوه هدفمند 20 زوج انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایشی و گواه گمارش شدند. در این پژوهش 10 زوج (20 نفر) در گروه آزمایش و 10 زوج (20 نفر) در گروه گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش پس از اجرای پیش‌آزمون به مدت 8 جلسه 90 دقیقه‌ای درمان دریافت کردند؛ اما گروه گواه پس از انجام پیش‌آزمون، هیچ‌گونه درمانی دریافت نکردند. هر دو گروه در سه مرحله‌ی پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری 2 ماهه به وسیله‌ی پرسشنامه‌های مذکور مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آزمون تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که خانواده درمانی راهبردی کوتاه‌مدت بر بهبود تعارضات زوجین شرکت کننده در پس‌آزمون و پیگیری (92/5=F، 005/0=p) اثر داشته است. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها می‌توان نتیجه‌گیری کرد که خانواده درمانی راهبردی کوتاه‌مدت علاوه بر ارتقا سطح سازگاری زوجین منجر به کاهش تعارضات نیز شده است.

کلیدواژه‌ها


اصلانی، خالد. (1383). نقش مهارت‌های ارتباطی بر کارایی خانوادگی دانشجویان متأهل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد مشاوره، دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی تهران.
اولیاء، نرگس.، فاتحی‌زاده، مریم.، و بهرامی، فاطمه .(1390). آموزش غنی‌سازی زندگی زناشویی.چاپ دوم، تهران: انتشارات دانژه.
اورکی، محمد.، جمالی، چیمن.، فرج الهی، مهران.، و کریمی فیروزجایی، علی .(1391). اثربخشی آموزش برنامه غنی‌سازی روابط بر میزان سازگاری زناشویی. دو فصلنامه علمی پژوهشی شناخت اجتماعی، 1(2): 61-52.
پناغی، لیلی.، دهقانی، محسن.، عباسی، مریم.، محمدی، سمیه.، و ملکی، قیصر. (1390). بررسی پایایی، روایی و ساختار عاملی مقیاس تجدیدنظر شده تاکتیک‌های حل تعارض. فصلنامه خانواده پژوهی؛ 7 (25): 117-103.
داهل، جوان.، استوارت، یان.، مارتل، کریستوفر.، و کاپلان، جاناتان. (1394). ACT و RFT در روابط: کمک به مراجعین مشتاق صمیمیت و حفظ تعهدات سالم. ترجمه: نوابی‌نژاد، شکوه؛ سعادتی، نادره و رستمی، مهدی. چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل. (انتشار اثر به زبان اصلی، 2014).
ساداتی، سیداحسان.، مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز.، و سودانی، منصور.  (1393).  رابطه علّی تمایزیافتگی، نورزگرایی و بخشندگی با دلزدگی، زناشویی با واسطه تعارض زناشویی. روانشناسی خانواده، 1(2): 68-55.
شاکرمی، محمد.، داورنیا، رضا.، زهراکار، کیانوش.، و طلائیان، رضوانه .(1394). اثربخشی زوج درمانی گروهی راه حل محور بر بهبود کیفیت روابط زناشویی. مجله علوم پزشکی رازی، 12(121): 1-13.
عامری، فریده.،  نوربالا، احمدعلی.، اژه‌ای، جواد.، و رسول زاده طباطبایی، سید کاظم .(1384). بررسی تأثیر مداخلات خانواده درمانی راهبردی در اختلافات زناشویی. مجله روانشناسی، 7(3): 232-218.
کاپوتزی، دیوید.، و اشتاوفر، مارک. (1395). مبانی مشاوره زوج‌ها، ازدواج و خانواده. ترجمه شکوه نوابی نژاد، نادره سعادتی و مهدی رستمی. تهران: انتشارات جنگل
قمری، محمد.(1388). بررسی اثربخشی مشاوره راه حل محور در کاهش ابعاد تعارض زناشویی زوج‌های هر دو شاغل. فصلنامه خانواده پژوهی، 5(19): 347-359.
لواف، هانیه.، شکری، امید.، و قنبری، سعید. (1393). نقش واسطه‌ای مدل‌های ارتباطی زوجین در رابطه بین تعارض زناشویی و مشکلات درونی سازی و برونی‌سازی شده دختران، روانشناسی خانواده،2:  3-18.
References
Ahmad, S & Reid, David W. (2008). Relationship Satisfaction among South Asian Canadians: The Role of ‘Complementary-Equality’ and Listening to Understand. Interpersona, 2(2), 131-150.
Anonymous. (2008). Study Data from University of Saskathewm. Updata Understanding of Public Health.
Beach, S. R. H.; Smith, D. A. & Fincham, F. D. (1994), Marital interventions for depression. Journal of Applied and Preventive Psychology, 3(4), 233-250.
Christian, J. L O'Leary, K. D. & Vivan, D. (1994), Depressive symptomate. Journal of Family Psychology, 8(1), 32-42
Davey, M., Duncan, T., Kissil, K., Davey, A., & Fish, L. (2011). Second-order change in marriage and family therapy: A web-based modified Delphi study. American Journal of Family Therapy, 39(2), 100–111. doi:10.1080/01926187.2010.530929
Dum J, Davies LC. (2001). Family lives and friendships: The perspectives of children in step-single-parent and non step families. J Fam Psychol 2001; 15: 272-87.
Horigian, V.E., Feaster D.J., Brincks A., Robbins M.S., draPerez A., & Szapocznik J. (2015). The effects of Brief Strategic Family Therapy (BSFT) on parent substance use and the association between parent and adolescent substance use. Addictive Behaviors, 42(3); 44-50.
Higham J.E., Friedlander M.L., Escudero V., & Diamond G. (2012). Engaging reluctant adolescents in family therapy: an exploratory study of in-session processes of change. Journal of Family Therapy, 34(1); 24-52.
Joaning, H. (2009). The long term effects of the couple communication program, Journal of Marital & Family Therapy, 8 (4), 463- 468.
Kobal D, & Janekmusek L. (2001). Self-concept and academe achievement personality and in-dividual difference; 2001.
Kong, S. S. (2005). A marital-relationship enhancement program for couples: Randomized controlled trail.USA, Department of nursing, soonchunhyang university, chonan city, Korea. kongsun@sch.ac.kr. 35, 991-995.
Muratyalcin, B & karaban, T.F, (2007). Effect of a couple communication programs on marital adjustment. Dio:10/3112/jafn. 2007. 01. 060053.
Moraes, C. L., & Reichenheim, M. E. (2002). Cross-cultural measurement equivalence of the Revised Conflict Tactics Scales (CTS2) Portuguese version used to identify violence within couples. Cadernos de Saúde Pública, 18, 163-176.
Newton, R. R., Connelly, C. D., & Landsverk, J. A. (2001). An examination of measurement characteristics and factorial validity of the Revised Conflict Tactics Scale. Educational and Psychological Measurement, 61, 317-335.
Rebecca, R. (2008). Positive conflict with your adolescent can be healthy and help relationships grow. Kingston: Publisher Youth Services.
Richardson, C. (2012). Witnessing life transitions with ritual and ceremony in family therapy: Three examples from a metis therapist. Journal of Systemic Therapies, 31(3), 68–78. doi:10.1521/jsyt.2012.31.3.68
Srong, B., Devault, C., & Cohen, T. F. (2011). The marriage and family experience: Intimate relationships in a changing society (11th Ed.).
Straus, M., Hamby, S., Boney-McCoy, S., & Sugarman, D. (1996). The revised Conflict Tactics Scales (CTS2): Development and preliminary psychometric data. Journal of Family Issues, 17(3), 283-316.
Straus, M. A. (2007). Gender Symmerty in Prevalence Severety and Chronicity of Physical Aggression against Dating Partners by University Students in Mexico and USA. Journal of Aggressive Behavior, 33, 281-290.
Peterson R. Green S. (2009). Families first keys to Successful Family Functioning "Family Roles". http:// www.ext.vt.edu/pubs/family/ 350-093.
Tolorunleke, C. A. (2014). Causes of marital conflicts amongst couples in Nigeria: Implication for counselling psychologists. Social and Behavioral Sciences, 140, 24-26.
Travis, T. L. (2005). Teaching conflict resolution skills, using computer-based interaction, to atrisk junior high students assigned to a disciplinary alternative education program. Unpublished Doctoral Dissertation. University of Houston.
Waring, E. M. (2013). Enhancing marital intimacy through facilitating cognitive self-disclosure. British: Publisher Routledge.