اثربخشی آموزش یوگای خنده بر کیفیت زندگی و سلامت روانی زنان دچار دیابت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه روان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

چکیده

مقدمه: هدف پژوهش تعیین اثربخشی آموزش یوگای خنده بر کیفیت زندگی و سلامت روانی زنان مبتلا به دیابتبود. روش: روش پژوهش شبه آزمایشی با گروه آزمایش و گواه، طرح پیش‌ آزمون، پس‌ آزمون و پیگیری دو ماهه و جامعه آماری 70 نفر از معلمان زن دچار دیابت مدارس مناطق 1 و 2 آموزش و پرورش شهرستان زاهدان در سال 1397 بود. از این جامعه 60 زن پس از ارسال بخشنامه از سوی اداره آموزش و پرورش به صورت داوطلبانه در غربالگری شرکت کردند که 30 زن دچار دیابت انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه کاربندی شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر (1978) و سلامت پارکرسون، براودهید و تس (1990) و نیز برنامه یوگای خنده پزشکی (1391) در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای گروهی هفته­ای یک‌بار به گروه‌ آزمایش آموزش داده شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج حاکی از تأثیر آموزش یوگای خنده بر علائم جسمانی (4/55=P=0/037,F)، علائم اضطرابی و اختلال خواب (3/33 =P=0/024,F)، کارکرد اجتماعی (4/35=P=0/041,F)، علائم افسردگی (4/92=P=0/030,F) و نمره کل سلامت روانی (3/63 =P=0/046,F) و نمره کل کیفیت زندگی (6/36=P=0/021,F) و پایداری این تأثیر در مرحله پیگیری بود. نتیجه‌گیری: آموزش یوگای خنده، فرد را تشویق می‌کند تا تجربه‌های مثبت و خوب خود را باز شناسد و نقش آن‌ها را در افزایش و ارتقای احترام به خود و دیگران و حرمت خود باز شناسد؛ بنابراین بنظر می‌رسد بهتر است آموزش یوگای خنده در معلمان زن دچار دیابت همراه با تغییرات سبک زندگی و آموزش شیوه‌های مقابله با شرایط استرس آور حاصل از بیماری باشد تا نتایج پایدارتر به دست آید.

کلیدواژه‌ها


امیری، محمد.، آقائی، اصغر.، و عابدی، احمد. (1389). تأثیر آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس بر سلامت عمومی بیماران دیابتی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 4(4پیاپی16)؛ 100-85
برزو، سیدرضا.، صلواتی، محسن.، صفری، محمود.، حدادی­نژاد، شهرام.، و زندیه، میترا. (1390). کیفیت زندگی بیماران دیابتی نوع دو مراجعه‌کننده به بیمارستان سینای همدان، مجله تحقیقات علوم پزشکی زاهدان، 4 (13): 43-48
پزشکی، مجید. (1391). قدرت خنده، چاپ اول، تهران: نسل نواندیش.
تقوی، سیدمحمدرضا. (1387). هنجاریابی پرسشنامه سلامت عمومی در مورد دانشجویان. مجله دانشور رفتار، 15(18)؛ 13-1
خالدی، شهناز.، مریدی، گلرخ.، و غریبی، فردین. (1390). بررسی ابعاد هشت‌گانه کیفیت زندگی بیماران دیابتی نوع دوم مراجعه‌کننده به مرکز دیابت سنندج ۱۳۸۸، مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا، ۱ (۱): ۲۹-۳۷
خانی، فاطمه.، صمصام شریعت، محمدرضا.، مهرداد، علی.، تکی، فاطمه.، کورنگ بهشتی، مهرداد.، و حکمت­روان، رویا. (1393). تأثیر آموزش مهارت­های زندگی بر بهبود شاخص­های روانی و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت، مجله دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی، 3 (15): 81-91
راد، مصطفی.، برزوئی، فاطمه.، و محبی، محبوبه. (1395). تأثیر خنده‌درمانی بر شدت خستگی و کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان پستان تحت اشعه درمانی خارجی، مجله‌ی علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، ۲۴ (۱۰۳): ۱۰۲-۱۱۴
رعایی، فرزانه. (۱۳۹۵). تعیین اثربخشی یوگای خنده بر استرس و کیفیت زندگی در بیماران سرطانی، دومین همایش ملی پژوهش‌های نوین در حوزه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی ایران، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی
زادرحیمی، سولماز.، جعفرطباطبایی، تکتم.سادات.، و جراحی، جلیل. (۱۳۹۵). اثر آموزش خنده بر استرس بیماران مبتلا به سرطان قبل از انجام شیمی‌درمانی، نخستین همایش جامع بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی، تهران: مرکز همایش‌های کوشا گستر با همکاری دانشگاه‌های کشور
سلیمانی، مهران.، برزیگر، مریم.، و علی پور، عثمان. (1395). پیش‌بینی رضایت زناشویی و سلامت عمومی جانبازان شیمیایی بر اساس هوش معنوی و بینش شناختی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 10 (3پیاپی39)؛ 366-347
شعاع کاظمی، مهرانگیز. (1388). رابطه مقابله‌های مذهبی و سلامت روانی در بیماران مبتلا به تصلب چندگانه. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 3(1 پیاپی9)؛ 66-57
شوندی، نادر.، شهرجری، شهناز.، شیخ حسینی، رحمان.، و قربانی، اکبر. (1390). تأثیر تمرین‌های قدرتی بر شاخص‌های متابولیک، کیفیت زندگی و سلامت روان زنان مبتلا به دیابت نوع 2، مجله غدد درون‌ریز و متابولیسم ایران، 12 (3): 222-230
کاتاریا، مادان. (1391). خندیدن دلیل نمی‌خواهد، ترجمه مجید پزشکی، تهران: نسل نواندیش. (تاریخ انتشار به زبان‌اصلی 2002).
کشاورزی، فاطمه و نظیری، قاسم (۱۳۹۷). اثربخشی یوگای خنده بر کاهش افسردگی زنان، پنجمین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی، قزوین: موسسه آموزش عالی تاکستان- دانشگاه پیام نور استان قزوین
کیخای حسین­پور، اکرم.، رهنما، نادر.، و چیت­ساز، احمد. (1392). تأثیر هشت هفته تمرینات یوگای خنده بر عملکرد حرکتی، تعادل و انعطاف‌پذیری بیماران مبتلا به پارکینسون، مجله پژوهش در علوم توانبخشی، 1 (9): 47-39
مشتاق عشق، زهرا.، تقوی، بهاره.، رشوند، ففرنوش.، علوی مجد، حمید.، و بنادرخشان، همایون. (1389). بررسی تأثیر خنده‌درمانی بر خستگی و افسردگی بیماران مبتلا به ام‌اس مراجعه­کننده به انجمن ام‌اس ایران، نشریه علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه شهید بهشتی، 70 (20): 7-11
معماریان، آزاده.، صنعت­کاران، افسانه.، بهاری، سیدمحی الدین.، و حبیبی، سید امیرحسن. (1396). اثربخشی تمرینات یوگای خنده بر اضطراب و کیفیت خواب سالمندان مبتلا به پارکینسون، مجله روانشناسی پیری، 2 (3): 85-96
میرشکار، ام.البنین. (1392). بررسی تأثیر اشتغال مادران بر کیفیت زندگی، انگیزه پیشرفت و فرسودگی تحصیلی دانش آموزان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان.
موسوی نژاد، سید محمود.، ثناگوی محرر، غلامرضا.، و زربان، اصغر. (1398). اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر نشخوار فکری و شاخص قند خون بیماران دیابتی نوع دو. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، ۲۶ (۱):۲۱-۳۱
References
Baker, M. K. Simpson, K. Lloyd, B. Bauman, A. E. Fiatarone Singh, M. A. (2011). Behavioral strategies in diabetes prevention programs: A systematic review of randomized controlled trials. Diabetes Research and Clinical Practice, 91(3): 1-12
Cho EA, Oh HE. (2011) Effects of laughter therapy on depression, quality of life, resilience and immune responses in breast cancer survivors. J Korean Acad Nurs, 41(1): 285-93.
Cho NH, Shaw JE, Karuranga S, Huang Y, da Rocha Fernandes JD, Ohlrogge AW, et al. (2018). IDF Diabetes Atlas: Global estimates of diabetes prevalence for 2017 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract, 138(2): 271-81
Granado S, Serrano C, Belmonte S. (2015) Quality of life, dependency and mental health scales of interest to nutritional studies in the population. Nutr Hos, 31(3): 265-71.
Goldberg, D.P. & Hillier, V.F. (1979) A scaled version of the General Health Questionnaire. Psychological Medicine, 9(2): 139-145.
Dolgoff-Kaspar R, Baldwin A, Johnson MS, Edling N, Sethi GK. (2012). Effect of laughter yoga on mood and heart rate variability in patients awaiting organ transplantation a pilot study. Alternative therapies in health and medicine, 18(5): 61-69
Krok, D. (2015). The mediating role of optimism in the relations between sense of coherence, subjective and psychological well-being among late adolescents. Personality and Individual Differences, 85(4): 134- 139.
Morreall, J. (2016). The philosophy of laughter and humor. New York: State University of New York Press.
Parkerson, G. R., Broadhear, W. E., & Tse, C. K. (1990). The Duke Health Profile. Medical Care, 28(11): 1056-1072
Provine, R. (2017). Laughter. New York: Penguin Books.
Sloan RA, Sawada SS, Martin CK, Haaland B. (2015) Combined association of fitness and central adiposity with health-related quality of life in healthy Men: a cross-sectional study. Health Qual Life Outcomes. 13(2): 188.
Vera- Villarroel, P.  Valtierra, A.,  Contreras, D. (2016). Affectivity as mediator of the relation between optimism and quality of life in men who have sex with men with HIV. International Journal of Clinical and Health Psychology,  16, (3): 256–265.
Sanchez-Rangel E, Inzucchi SE. (2017) Metformin: clinical use in type 2 diabetes. Diabetologia, 60(9): 1586-1593