اثربخشی نقاشی درمانی بر اضطراب کودکان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، واحد بین الملل قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران

2 استاد گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی نقاشی درمانی بر اضطراب کودکان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی 7 تا 10 سال بود. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با گروه گواه و طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه و جامعه آماری 60 دانش‌آموز دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی شناسایی شده در آموزش و پرورش اسلامشهر بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند 30 دانش‌آموز انتخاب و به طور تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه کاربندی شدند. گروه آزمایشی مداخله هفتگی نقاشی درمانی زاده‌محمدی (1389) را به شکل گروهی در 10 جلسه 60 دقیقه‌ای دریافت کردند. هر دو گروه قبل و بعد از آزمایش مقیاس اضطراب آشکار کودکان رینولدز و ریچموند (1978) را پاسخ دادند و پس از گذشت یک ماه مجدداً هر دو گروه مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس اندازه‌های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش هنر نقاشی درمانی بر میزان اضطراب کل (38/91=P=0/001,F) را به طور معناداری کاهش داده است؛ همچنین نقاشی درمانی علائم جسمانی (5/35=P=0/021,F)، نگرانی (10/46=P=0/003,F) و حساسیت افراطی/تمرکز (12/44=P=0/001,F) را به طور معناداری کاهش داده است و این نتایج در مرحله پیگیری پایدار بود (0/05< p). نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش شواهدی را پیشنهاد می‌کند که مداخله هنر نقاشی برای کاهش اضطراب در کودکان دچار اختلال کاستی توجه/فزون‌کنشی روش مناسبی است.

کلیدواژه‌ها


امیری، حسن.، و امیریان، کامران. (1395). اثربخشی نقاشی درمانی در کاهش کاستی توجه بیش فعالی کودکان پسر کم‌توان ذهنی آموزش پذیر. فصلنامه نسیم تندرستی، 5 (2): 8-1.
برجعلی، زهرا.، و محمدی، محمدرضا. (1391). رابطه میان مصرف متیل فنیدات و اضطراب کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه-بیش فعالی. دو فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه شاهد، 19 (6): 44-37.
تقوی، سیدمحمدرضا .(1384). هنجاریابی مقیاس اضطراب آشکار کودکان (RCMAS) برای دانش‌آموزان مقاطع مختلف تحصیلی در شیراز. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 45: 179-188.
تقوی، سیدمحمدرضا.، و علیشاهی، محمدرضا. (1382). بررسی پایائی و روایی مقیاس اضطراب آشکار کودکان، مجله روانشناسی، 28: 342-357.
جنگی قوجه بیگلو، شهلا.، شیرآبادی، علی اکبر.، جانی، ‌ستاره.، و پوراسمعیلی، اصغر. (1394). اثربخشی هنر درمانی بر پایه نقاشی درمانی در کاهش اضطراب کودکان دچار لکنت زبان. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 14 (91): 53-32.
رضایی، سعید.، خدابخشی کولایی، آناهیتا.، و تقوایی، داوود. (1394). اثربخشی نقاشی درمانی بر کاهش اضطراب و پرخاشگری دانش‌آموزان دبستانی پسر دارای اختلالات برونی‌سازی شده. نشریه پرستاری کودکان، 2 (2): 19-10.
زارع، محبوبه.، آقازیارتی، علی.، ملک‌شیخی، سمیه.، و شریفی، مسعود. (1397). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی در مقایسه با تنظیم هیجان بر سازگاری دانش‌آموزان نوجوان دچار اختلال کاستی توجه/فزون کنشی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 46(2): 203-223
زاده محمدی، علی. (1389). هنر درمانی: مقدمه‌ای بر هنر درمانی ویژه‌ی گروه‌ها. تهران: نشر قطره
زاده محمدی، علی.، و خالقی، مهرنوش. (1394). نقاشی: کاربرد آن برای مشکلات رفتاری کودکان و نوجوانان. تهران: نشر قطره
عطاری، بهناز.، شفیع‌آبادی، عبدالله. و سلیمی، حسین. (1390). اثربخشی آموزش هنر نقاشی بر کاهش میزان اضطراب دانش‌آموزان پسر ابتدایی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 2 (8): 47-64.
فرید، ابوالفضل.، و نجف زاده، علی. (1396). اثربخشی نقاشی درمانی بر اختلال نقص توجه بیش فعالی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی مدارس عادی (ارزیابی معلمان). مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سبزوار، 11 (94): 358-353.
محمدی پور، محمد.، و مزارعی ستوده، احمد. (1397). اثربخشی مداخله دلبستگی محور بر بهبود رابطه والد-کودک و کاهش نشانه‌های اضطراب جدایی در کودکان 7 تا 10 ساله. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 46 (11): 242-223.
مشهدی، علی.، سلطانی شال، رضا.، میردورقی، فاطمه.، و بهرامی، بتول. (1391). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس چندبعدی اضطراب کودکان. روان‌شناسی کاربردی، 6(1): 70-87.
 
References
Beilby, J. (2014). Psychosocial impact of living with a stuttering disorder: Knowing is not enough. In Seminars in speech and languageو 35(2): 132-143.
Bussing, R., Zima, B. T., Mason, D. M., Meyer, J. M., White, K., & Garvan, C. W. (2012). ADHD knowledge, perceptions, and information sources: perspectives from a community sample of adolescents and their parents. Journal of Adolescent Health51(6), 593-600.‏
Erickson, S., & Block, S. (2013). The social and communication impact of stuttering on adolescents and their families. Journal of Fluency Disorders38(4), 311-324.‏
Gould, K. L., Porter, M., Lyneham, H. J., & Hudson, J. L. (2018). Cognitive Behavioral Therapy for Children with Anxiety and Comorbid Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry.‏ 57(7): 481-490
Guerro-Prado, D., Mardomingo-Sanz, M. L., Ortiz-Guerra, J. J., García-García, P., & Soler-López, B. (2015). Evolución del estrés familiar en niños con trastorno por déficit de atención con hiperactividad. In Anales de Pediatría, 83(5): 328-335
Jarrett, M. A. (2016). Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) symptoms, anxiety symptoms, and executive functioning in emerging adults. Psychological assessment28(2): 245.-255
Kendall, P. C., Treadwell, K. R. H. (2007). The Role of Self-Statements as a Mediator in Treatment for Youth with Anxiety Disorders. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 75(3): 380–389.
Kröz, M., Didwiszus, A., Gelin-Kröz, B., Pranga, D., Reif, M., Brink, F., & Büssing, A. (2016). Reliability of the inner correspondence and harmony questionnaire with painting therapy (ICPTh). European Journal of Integrative Medicine, 3(8): 30-41
Magnin, E., & Maurs, C. (2017). Attention-deficit/hyperactivity disorder during adulthood. Revue neurologique173(7-8): 506-515.‏
Martí-Parreño, J., Galbis-Córdova, A., & Miquel-Romero, M. J. (2017). Students’ Attitude towards the Use of Educational Video Games to Develop Competencies. Computers in Human Behavior, 81(3): 366-377
Mogg, K., Salum, G. A., Bradley, B. P., Gadelha, A., Pan, P., Alvarenga, P., & Manfro, G. G. (2015). Attention network functioning in children with anxiety disorders, attention-deficit/hyperactivity disorder and non-clinical anxiety. Psychological medicine45(12): 2633-2646.‏
Ottosen, C., Larsen, J. T., Faraone, S. V., Chen, Q., Hartman, C., Larsson, H., & Dalsgaard, S. (2019). Sex Differences in Comorbidity Patterns of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 58(4): 412-422
Reynolds‚ C. R.‚ & Richmond‚ B. O. (1978). What I Think and Feel: A Revised measure of Children’s Manifest Anxiety. Journal of Abnormal Child Psychology‚ 6(2): 271–280.
Rubin, J. A. (Ed.). (2016). Approaches to art therapy: Theory and technique. Routledge
Ruf, B. M., Bessette, K. L., Pearlson, G. D., & Stevens, M. C. (2017). Effect of trait anxiety on cognitive test performance in adolescents with and without attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of clinical and experimental neuropsychology, 39(5), 434-448.‏
Sonuga‐Barke, E. J., Cortese, S., Fairchild, G., & Stringaris, A. (2016). Annual Research Review: Transdiagnostic neuroscience of child and adolescent mental disorders–differentiating decision making in attention‐deficit/hyperactivity disorder, conduct disorder, depression, and anxiety. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 57(3), 321-349.‏
Stulmaker, H. L., & Ray, D. C. (2015). Child-centered play therapy with young children who are anxious: A controlled trial. Children and Youth Services Review, 57(2): 127-133.‏
Sudre, G., Mangalmurti, A., & Shaw, P. (2018). Growing out of attention deficit hyperactivity disorder: insights from the ‘remitted’brain. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. ‏
Tandon, M., & Pergjika, A. (2017). Attention deficit hyperactivity disorder in preschool-age children. Child and Adolescent Psychiatric Clinics, 26(3): 523-538.‏
Tang, Y., Fu, F., Gao, H., Shen, L., Chi, I., & Bai, Z. (2018). Art therapy for anxiety, depression, and fatigue in females with breast cancer: A systematic review. Journal of psychosocial oncology, 2(4): 1-17.‏