اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر مدیریت خشم و تاب‌آوری نوجوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پیشوا ورامین، ورامین، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر مدیریت خشم و تاب‌آوری نوجوانان بود. روش: این پژوهش نیمه تجربی با گروه آزمایش و گواه و طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با پیگیری یک‌ماهه بود. جامعه آماری دانش‌آموزان دختر مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره آموزش و پرورش غرب تهران در سال تحصیلی 97-96 بود که پس از غربالگری نمونه‌ای به حجم 30 نفر به‌صورت تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. برنامه آموزشی مهارت‌های ده‌گانه زندگی سازمان بهداشت جهانی (1998) در 10 جلسه‌‌ 90 دقیقه‌ای و به‌صورت گروهی برای گروه آزمایش اجرا شد و افراد گروه گواه در لیست انتظار قرار گرفتند. هر دو گروه قبل و بعد از آزمایش، مقیاس خشم اشپیلبرگر (1999) و تاب‌آوری کانر و دیویدسون (2001) را پاسخ دادند و پس از گذشت یکماه ماهه مجدداً مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تجزیه‌ و تحلیل داده‌های به‌دست ‌آمده از تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش مهارت‌های زندگی میزان خشم (0/02=F =6/04, p) را به‌طور معناداری کاهش داده است؛ همچنین این آموزش میزان تاب‌آوری (0/001=F=13/95, p) را در دانش‌آموزان به‌طور معناداری افزایش داده است و این نتایج در مرحله پیگیری نیز پایدار بود. نتیجه‌گیری: آموزش مهارت‌های زندگی را به عنوان روشی مؤثر برای تقویت و افزایش مدیریت خشم و تاب‌آوری در دانش‌آموزان می‌توان در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها


اسدی گندمانی، رقیه.، نصیری ورگ، سمانه.، و نسائیان، عباس. (1396). تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر تاب‌آوری و سازگاری نوجوانان با معلولیت جسمی. مجله پرستاری کودکان، 3 (3): ۲۰-۲۵
اصغری‌مقدم، محمدعلی.، مقدسین، مریم.، و دیباجی‌نیا، پروین. (1390). بررسی پایایی و اعتبار ملاک نسخه فارسی پرسشنامه حالت-صفت بیان خشم ((STAXI-2 در جمعیت بالینی. دو فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی بالینی و شخصیت، 3(5): 75-95.
اصغری‌مقدم، محمدعلی.، حکیمی‌راد، الهام.، و رضازاده، طاهره. (1388). اعتبار یابی مقدماتی نسخه تجدیدنظر شده پرسشنامه حالت صفت بیان خشم در دانشجویان. دانشور رفتار، 31: 10-28.
بشارت،محمدعلی.، و صالحی،مریم. (1386). بررسی تاب‌آوری و سخت‌کوشی با موفقیت تحصیلی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 65: 45-50.
جوادی، فرزانه.، و حسین زاده، داوود. (1395). تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر سازگاری اجتماعی، تاب‌آوری و سلامت عمومی خانواده‌های معتادان شهر تهران. فصلنامه نو اندیشه سبز، 10 (37 و 38): 9-14.
سازمان بهداشت جهانی (1383). برنامه آموزش مهارت‌های زندگی، ویژه دانش‌آموزان. ترجمه شهرام محمدخانی و ربابه نوری، معاونت نظری و مهارتی وزارت آموزش و پرورش: طلوع دانش، تهران (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 1998).
شجاعی، ستاره.، و به‌پژوه، احمد. (1394). اثربخشی آموزش مهارت‌های تاب‌آوری بر تاب‌آوری و مؤلفه‌های آن در خواهران و برادران کودکان دارای نشانگان داون. فصلنامه کودکان استثنایی، 15(2): 5-18.
علیزاده، سیما.، راهب، غنچه.، میرزائی، زهرا.، و حسین زاده، سمانه. (1399). اثربخشی آموزش کفایت اجتماعی بر گرایش به رفتارهای پرخطر نوجوانان پسر مراکز شبانه‌روزی بهزیستی در شهرهای مشهد و سبزوار. مجله توان‌بخشی، ۲۱ (۱): ۵۴-۷۳
یوسفی، رحیم.، صفاری، ملیحه.، و ادهمیان، الهام. (1393). اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر پرخاشگری و انسجام خانواده دانش‌آموزان. پژوهش‌های کاربردی در روانشناسی تربیتی، 1 (1): 50-51.
References
Allen, J. J., Anderson, C. A. & Bushman, B. J. (2017). The General Aggression Model. Current Opinion in Psychology,19: 75–80.
Bazrafkan, L., Mohammadjani R.A., & Rakhshan T. (2019). The Effect of Parenting Skills Training on Adolescent Aggression. J Health Sci Surveillance Sys, 7(1): 8-16
Bhusiri, P, Phuphaibul R, Suwonnaroop N, & Viwatwongkasem C. (2018). Effects of Parenting Skills Training Program for Aggressive Behavior Reduction among School-aged Children: A Quasi-Experimental Study. PRIJNR, 22(4): 332-46
Brandt, B, & Klein, J. (2016). Adding Focused Life Skills Training to a Civic Engagement Program to Boost Life Skills Competencies in Youth. Journal of Youth Development Bridging Research and Practice. 11(2): 1-10.
Botvin, G.J., & Griffin, K.W. (2014). Life skills training: Preventing substance misuse by enhancing individual and social competence. New Directions for Youth Development. 141: 57-65.
Chauhan, S. (2016). Effectiveness of a Life Skills Programme on teacher trainees. International Multidisciplinary eJournal. Author: Sarika Chauhan. 2(3): (90 - 98)
Crow, J., & Seybold, A. (2012). Discrepancies in military middle-school adolescents and parent’s perceptions of family functioning͵ social support͵ anger frequency ͵and concerns. Journal of adolescence, 21(2): 1-9.
Conner, K., M. & Davidson, R.T. (2003). Development of a new resilience scale: The Conner –Davidson Resilience scale (CD-RISC) Depression and Anxiety. 18(3): 76-82.
Gini, G., Pozzoli, T. & Hymel, S. (2014). Moral disengagement among children and youth: A meta‐analytic review of links to aggressive behavior. Aggressive Behavior, 40(1): 56-68
Hamish, C. (2016). Designing, implementing and evaluating a resilience-based life skills intervention for adolescents within West Wales via the ‘vehicle’ of golf. Thesis submitted to Cardiff Metropolitan University in fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy.
Huang, C-C., Chen, Y., Jin H, Stringham, M., Liu, C., & Oliver, C. (2020) Mindfulness, Life Skills, Resilience, and Emotional and Behavioral Problems for Gifted Low-Income Adolescents in China. Front. Psychol. 11(2): 594-605.
Liu, J., Liu, S. , & Yan, J. (2016).   The impact of life skills training on behavior problems in left-behind children in rural China: A pilot study. School Psychology International. 37(1): 76-89.
Mathews, E S. (2015). Towards an Independent Future: Life Skills Training and Vulnerable Deaf Adults, Irish Journal of Applied Social Studies: 15(1): 1-15.
Sagone, E., & Indiana, M. L. (2017). The Relationship of Positive Affect with Resilience and Self-Efficacy in Life Skills in Italian Ado-lescents. Psychology, 8(13): 2226-2239.
Shahar, G. (2012). A social-clinical psychological statement on resilience: introduction to the special issue. Journal of social and clinical psychology, 31, 535-541.
Singla, D.R. Waqas, A., Hamdani, S.O., Suleman, N., WajeehaZafar, S., Huma, Z., Saeed, K., Servili, C., & Rahman, A. (2020). Implementation and effectiveness of adolescent life skills programs in low- and middle-income countries: A critical review and meta-analysis. Behaviour Research and Therapy, 130(3): 103402
Siu, O., Hui, H., Philips, D., & Wong, T. (2012). A study of resiliency among Chinese health care workers: capacity to cope with workplace stress. Journal of research in personality, 43(2): 770-776.
Spielberger, C.D. (1999). STAXI-2 State-Trait Anger Expression Inventory- 2. Professional manual. PAR.
Piko, B. F. and Pinczés, T. (2014). Impulsivity, depression and aggression among adolescents. Personality and Individual Differences, 69(1): 33-37.
Valois, R. F., Zullig, K. J. and Revels, A. A. (2017). Aggressive and violent behavior and emotional self-efficacy: Is there a relationship for adolescents? Journal of school health, 87 (4): 269-277.
World Health Organization. (2018). Life skills education in schools. Geneva: World Health Organization.
Zolkoski, S., Bullock, L. (2012). Resilience in children and youth: A review. Children and youth services review, 34: 2295-2303.