نقش واسطه‌ای تعارض والد- فرزند در ارتباط تمایزیافتگی خود با اضطراب اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران

چکیده

هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش واسطه‌ای تعارض والد- فرزند در ارتباط تمایزیافتگی خود با اضطراب اجتماعی بود. روش: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری این پژوهش دانش‌آموزان دختر دبیرستانی منطقه 2 شهر تهران در سال تحصیلی 97-98 بودند. روش نمونه‌برداری خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی بود ابتدا از بین مدارس مقطع متوسطه دختران منطقه 2 تهران، سه دبیرستان انتخاب شدند، سپس از هر دبیرستان با توجه به مقاطع تحصیلی دو کلاس انتخاب شدند؛ نمونه‌ای به حجم 287 دانش‌آموز به‌صورت نمونه‌برداری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های تمایزیافتگی اسکورون (1998)، تاکتیک‌های تعارض اشترواس (1990) و اضطراب اجتماعی لایبویتز (1999) پاسخ دادند. یافته ها: نتایج ضریب همبستگی نشان داد که بین نمره کل تمایزیافتگی با اضطراب اجتماعی (0/201-=r ) و همچنین بین زیرمقیاس‌های جایگاه من (0/256-=r )، گریز عاطفی (0/203-=r ) و هم آمیختگی با دیگران (0/180-=r ) در سطح 0/01 و زیرمقیاس واکنش‌پذیری عاطفی (0/156-=r ) با اضطراب اجتماعی در سطح 0/05 همبستگی معناداری برقرار است. همچنین بین تعارض والد-فرزندی با اضطراب اجتماعی (0/188=r ) و بین زیرمقیاس پرخاشگری کلامی (0/186= r) و زیرمقیاس پرخاشگری فیزیکی (0/179=r) با اضطراب اجتماعی نیز همبستگی برقرار است. همچنین نتایج مدل ضرایب مسیر نشان داد که بین تمایزیافتگی با اضطراب اجتماعی و همچنین بین تعارض والد-فرزند با اضطراب اجتماعی رابطه مستقیم معناداری به‌دست آمد (0/01=p)؛ ولی بین تمایزیافتگی با تعارض والد-فرزندی اثر مستقیم معناداری دیده نشد (0/05<p). نتیجه گیری: نتایج نشان داد که پیامد تمایزیافتگی مادران، کاهش تعارض بین والدین و فرزندان، کاهش اضطراب در کودکان و نوجوانان است چون افراد تمایزیافته بین فرایندهای احساسی و عقلانی تفکیک قائل می‌شوند و تحت تأثیر افکار و رفتار دیگران قرار نمی‌گیرند.

کلیدواژه‌ها


اسدی، الهه.، جاویدی، حجت الله.، و قاسمی، نوشاد. (1394). رابطة تعارض والد- نوجوان، تاب آوری با مشکلات روان شناختی نوجوانان مقطع دوم و سوم راهنمایی در مناطق چهارگانة آموزش و پرورش شهر شیراز. مطالعات روان شناختی، 11. (1). 75- 96.
اصل‌دهقان، فاطمه.، رضاییان فرجی، حمید.، و حسینیان، سیمین. (1397). نقش مولفه‌های تمایزیافتگی والدین در پیش بینی تمایزیافتگی دانش آموزان دختر و پسر. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 19(1)؛ 10-17.
اناری، آسیه. (1386). بررسی اثر بخشی نمایش درمانگری در کاهش نشانه های اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی تهران.   
بیرامی، منصور.، و محبی، مینا. (1395). رابطه دلبستگی به والدین و ادراک از تعارض بین والدین با اختلال اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان دختر: نقش میانجی‌گری راهبرد مقابله‌ای هیجان مدار. مجله روانشناسی بالینی. 8. (1). (29).
ثنایی ذاکر، باقر. (1387). پرسشنامه‌های سنجش خانواده و ازدواج.تهران: بعثت.
حسین‌پناهی، نسرین.، و گودرزی، محمود. (1397). اثبخشی آموزش مولفه‌های نظریه انتخاب بر کاهش تعارض والد-فرزندی دانش‌آموزان دختر. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 5 (2)؛ 43-52.
حسنی، جعفر.، فیاضی، مرتضی.، و اکبری، اکبر. (1395). اعتبار، روایی و ساختار عاملی تائیدی نسخه‌ی فارسی مقیاس اضطراب اجتماعی لایبویتز. فصلنامه پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، 6(24)؛ 52-35.
کاپوتزی، دیوید.، و اشتاوفر، مارک. (2015). مبانی مشاوره زوج‌ها، ازدواج و خانواده. ترجمه: شکوه نوابی‌نژاد، نادره سعادتی و مهدی رستمی (1395). تهران: انتشارات جنگل.
قمری، محمد.، و قمری گندوانی، آرزو. (1393). رابطه ابعاد عملکرد خانواده با تعارض والد-نوجوان در بین دانش آموزان مقطع راهنمایی. فصلنامه فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده. 8 (26)؛ 173-157
محسنی، هادی. (1393). بررسی رابطة بین خودمتمایزسازی مادران با والد فرزندی و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان دختر دوره راهنمایی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی
محمدی‌برمی، حلیمه.، و کشاورز افشار، حسین. (1395). نقش عملکرد خانواده و تمایز یافتگی مادر در پیش بینی اضطراب دختران نوجوان. پژوهش نامة زنان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال هفتم، شمارة چهارم، 131 – 101.
نجف‌لویی، فاطمه. (1385). نقش تمایز خود در روابط زناشویی، اندیشه های نوین تربیتی، 2،(4و3). 27-37.
References
Ali, N. M. (2010). Enhancing transformative mediation to address family conflict. New Mexico State University.
American Psychiatric Association. (2013) Diagnostic and statistical manual of mental disorders 5th ed. Washington, DC: American Psychiatric Publishing.
Bartle-Haring, S., & Gregory, P. (2003). Relationship between Differentiation of Self and the Stress and Distress Associated with Predictive Cancer Genetic Counseling and Testing: Preliminary Evidence. Families, Systems, & Health, 21(4), 357.
 Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. New York: Jason Aronson.
Dawans B., Trüg A., Kirschbaum C., Dziobek I., Fischbacher U., Heinrichs M. (2017). Effects of social and non-social stress on social behavior in health and social anxiety disorder. Psychoneuroendocrinology, 83(3); 71-89.
Dryman, M. T., Gardner, S., Weeks, J. W., & Heimberg, R. G. (2016). Social anxiety disorder and quality of life:  How fears of negative and positive evaluation relate to specific domains of life satisfaction. Journal of anxiety disorders, 38, 1-8
Gabelman, E. (2012). The Effects of Locus of Control and Differentiation of Self onRelationship Satisfaction. Honors Research Thesis. The Ohio state university
Granö, N. Marjaana Karjalainen, Klaus Ranta, Maija Lindgren, Mikko Roine, (2016). Community-oriented family-based intervention superior to standard treatment in improving depression, hopelessness and functioning among adolescents with any psychosis-risk symptoms. Sebastian Therma Psychiatry Research, 237, 9-16.
Freeman, H. & Almond, T. (2009). Predicting Adolescent Self Differentiation from Relationships with Parents and Romantic Partners. International Journal of Adolescence and Youth: 15. 121-143.
Hainlen, R. L., Jankowski, P. J., Paine, D. R., & Sandage, S. J. (2016). Adult attachment and well-being: Dimensions of differentiation of self as mediators. Contemporary Family Therapy, 38(2), 172-183.
Heimberg, R. G., Horner, K. J., Juster, H. R., Safren, S. A., Brown, E. J., Schneier, F. R., & Liebowitz, M. R. (1999). Psychometric properties of the Liebowitz Social Anxiety Scale. Psychological Medicine, 29, 199-212.
Hudson, J. L. (2013). Parent-child relationships in early childhood and development of anxiety & depression. Encyclopedia on Early Childhood Development. Centre for Emotional Health, Department of Psychology, Macquarie University, Australia.
Hooper, L. M. & DePuy, V. (2010) Mediating and moderating effects of differentiationof self on depression symptomatology in a rural community sample. The Family Journal, 18: 358–368.
Kıralp, Y., Dincyürek, S., & Beidoğlu, M. (2009). Determining the conflict resolution strategies of university students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 1205-1214.
Kingsbury, M. & Coplan R. (2015). Social anxiety and interpretation of ambiguous text messages. Computers in Human Behavior, 54: 368-379
Nelson, T. S. (2002), Differentiation: An investigation of Bowen therapy with clinical and nonclinical couplesDoctoral dissertation, The university of lowa: Dissertation Abstracts International, 48, pp. 25-43.
 Shannon, J. (2012). The Shyness and Social Anxiety Workbook for Teens: CBT and ACT Skills to Help You Build Social Confidence: USA: New Harbinger Pub
Shearman, S.M. & Dumlao, R. (2008). A cross-cultural comparison of family communication patterns and conflict between young adults and parents, Journal of Family Communication, 8 (3): 186–211.
Skowron, E. A. (2000). The role of differentiation of self in marital adjustment. Journal of Counseling Psychology, 47(2), 229–237.
Skowron, E. A., & Schmitt, T. A. (2003). Assessing interpersonal fusion: Reliability and validity of a new DSI fusion with others subscale. Journal of Marital and Family Therapy, 29(2), 209–222.
Staring AB, van den Berg DP, Cath DC, Schoorl M, Engelhard IM, Korrelboom CW. (2016). Self-esteem treatment in anxiety: A randomized controlled crossover trial of Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) versus Competitive Memory Training (COMET) in patients with anxiety disorders. Behav Res Ther, 82:11-20 32.
Peleg, O. & Zoabi, M. (2014). Social anxiety and differentiation of self: A comparison of Jewish and Arab college students. Article in Personality and Individual Differences 68:221–228. DOI: 10.1016/j.paid.2014.04.032.
Pineo, P. (2012). Bowen Theory: A studyof differentiation of self, social anxiety, andhysiological symptoms, contemporary FamilyTherapy, 24(2), 55-69.
Zarb, J. (2014). Cognitive-behavioural assessment and therapy with adolescents. Routledge.
Zimmer-Gembeck, W.H. Ducat, W.A. (2011). Collins Encyclopedia of Adolescence, pp 66-76.